Verkapte discriminatie

De stemmen van Vrij Nederland

Columns van Hannah Prins, Amber Wiznitzer en Hans Stegeman

Opinie

<p>Hoewel de aantasting van de oceanen gevaarlijk dicht bij een kantelpunt komt, heeft 2025 reden tot hoop gegeven. Sterker nog: de komende vijf jaar hebben we de kans om het tij te keren en ervoor te zorgen dat de oceaan het klimaat blijft stabiliseren, miljarden mensen van voedsel blijft voorzien en het levensonderhoud van kustgemeenschappen blijft ondersteunen. Als we deze kans niet grijpen, zullen de gevolgen desastreus zijn.</p>
<p>Als inwoner van Fiji begrijp ik dat de onomkeerbare achteruitgang van de oceaan geen abstract probleem is. Inwoners van de Pacifische eilanden moeten dagelijks dealen met de realiteit van een zeespiegel die elk jaar meer van de kustlijn opslokt en de aquifers vervuilt die noodzakelijk zijn voor landbouw en drinkwater. Door de opwarming van het water komen cyclonen steeds vaker voor. Ook worden koraalriffen, die ons van voedselzekerheid voorzien en het leven langs de kust beschermen, vernietigd.</p>
<p>En toch is er goed nieuws. Te midden van deze uitdagingen, en na jaren van stapsgewijze vooruitgang, kregen internationale inspanningen om de oceaan te beschermen in 2025 een nieuwe impuls, wat leidde tot een aantal baanbrekende beslissingen. Ook al neemt de druk op de internationale samenwerking toe, wordt nu breed erkend dat de gezondheid van de oceaan van cruciaal belang is voor mondiale stabiliteit, klimaatbestendigheid en economische welvaart.</p>
<h5>Blauwe economie</h5>
<p>Activiteiten op zee spelen een steeds belangrijkere rol in de financiële bijdragen die landen moeten leveren in het kader van het Klimaatakkoord van Parijs. Regeringen omarmen de grote mogelijkheden die de oceaan te bieden heeft, van hernieuwbare energie op zee tot koolstofarme scheepvaart en het herstel van mangrovebossen, die belangrijk zijn voor het behoud van kustlijnen, bescherming tegen erosie, het filteren van water en het huisvesten van vissen en vogels.</p>
<blockquote><p>In juni zette de wereld een belangrijke stap richting een regeneratieve, duurzame en ‘blauwe’ economie tijdens het Blue Economy and Finance Forum in Monaco</p></blockquote>
<p>Beleidsmakers zijn niet de enigen die het potentieel van de oceaan willen benutten. In juni zette de wereld een belangrijke stap richting een regeneratieve, duurzame en ‘blauwe’ economie tijdens het Blue Economy and Finance Forum in Monaco. Particuliere investeerders, publieke banken en filantropische instellingen hebben daar toegezegd vóór 2030 een totaal van 8,7 miljard euro te investeren in de blauwe economie. In het mondiale Zuiden zijn innovatieve financieringsmodellen opgezet die ervoor zorgen dat er geld naar kustbescherming stroomt, net als naar natuurbehoud, de gemeenschappen die zich daar hard voor maken en natuurvriendelijke infrastructuur.</p>
<h5>Op papier</h5>
<p>Tijdens de derde VN-Oceaanconferentie (UNOC3) in juni, die gezamenlijk door Frankrijk en Costa Rica in Nice werd georganiseerd, werd zichtbaar hoe diep het belang van een gezonde oceaan inmiddels is doorgedrongen. Zo’n 15.000 mensen, waaronder meer dan 60 regeringsleiders en 100 ministers, namen deel aan de conferentie, die bijna 100.000 bezoekers trok. De aanwezigen waren het er unaniem over eens dat ze de bescherming van de zee moesten uitbreiden, de inspanningen om vervuiling tegen te gaan moesten opvoeren, het toezicht op open zee beter moesten reguleren en meer financiële steun moesten bieden aan kwetsbare kust- en eilandgemeenschappen.</p>
<p>Een andere historische prestatie was de ratificatie van ‘The High Seas Treaty’, of het Vollezeeverdrag in het Nederlands, dat in januari in werking treedt. Voor het eerst beschikt de internationale gemeenschap over een wettelijk kader voor de bescherming van de biodiversiteit in mariene gebieden buiten nationale jurisdicties. Dit gaat om ongeveer de helft (!) van het aardoppervlak. Ook is de overeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie over visserijsubsidies van kracht geworden, die subsidies verbiedt voor illegale en ongereguleerde visserijactiviteiten. Lange tijd is de duurzame visserij door deze illegale praktijken ondermijnd, en zijn mariene ecosystemen erdoor aangetast.</p>
<p>Naast deze initiatieven heeft de internationale gemeenschap dit jaar meer tijd besteed aan de dialoog met inheemse volkeren, ambachtelijke vissers en lokale beheerders die al lange tijd mariene ecosystemen beschermen, maar zelden erkenning of financiële steun krijgen. Dit is cruciaal, omdat klimaatoplossingen voor de oceaan alleen kunnen slagen als ze ook rekening houden met de gemeenschappen die dagelijks met diezelfde oceaan leven.</p>
<p>Mijn thuisland, Fiji, heeft hierin een voortrekkersrol gespeeld. Zo nam de zevende zitting van de VN-milieuvergadering begin december een door Fiji ingediende resolutie aan over de bescherming van koraalriffen. In eigen land heeft Fiji zich ingezet voor lokaal beheerde mariene gebieden en de gemeenschappen die zich daarvoor inzetten.</p>

<div class="newsletter-teaser bg-gray">
    <div class="teaser__content__container">
                    <div class="teaser__header">Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.</div>
        
                    <div class="teaser__text">Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland twee keer per week in je mail. In elke nieuwsbrief ontvang je één artikel helemaal gratis.</div>
            </div>

    <div class="teaser__btn__container">
                    <div class="teaser__btn">
                <a class="btn btn--rounded btn--white-bg" 
                    href="/service/nieuwsbrieven"
                    data-ga-category="banner-newsletter-button" 
                    data-ga-label="Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief." 
                    data-ga-action="clicked">Ja, dit wil ik ></a>
            </div>
            </div>
</div>
<h5>Niet verslappen</h5>
<p>Om vooruitgang te blijven boeken op het gebied van oceaanherstel en -bescherming, met name in de aanloop naar de vierde VN-Oceaanconferentie in juni 2028 in Zuid-Korea, moeten we ons richten op drie prioriteiten.</p>
<p>Ten eerste moeten regeringen het Vollezeeverdrag volledig implementeren. Dat betekent het instellen van beschermde mariene gebieden (wat essentieel is voor het behalen van de doelstelling om 30 procent van de zeeën te beschermen tegen 2030), het financieren van capaciteitsopbouw en het leidend maken van de wetenschap in de manier waarop we de gezondheid van de oceanen meten.</p>
<blockquote><p>De dollars van filantropen zijn niet genoeg om de blauwe economie (waar inmiddels vele biljoenen in omgaat) overeind te houden</p></blockquote>
<p>Ten tweede moet de WTO resoluut actie ondernemen om de overeenkomst over de visserijsubsidies te handhaven. De wereld kan zich simpelweg geen decennium meer veroorloven waarin enorme, vervuilende schepen te veel vissen uit de oceaan halen. Om overbevissing tot een halt te roepen, moeten we ons hard maken voor precisiewerk op basis van wetenschappelijke cijfers (zodat we zeker weten dat we binnen de perken blijven) en ons richten op de vangsten van kleinschalige vissers en kustgemeenschappen.</p>
<p>Ten derde moet er snel meer geld beschikbaar komen. De dollars van filantropen zijn niet genoeg om de blauwe economie (waar inmiddels vele biljoenen in omgaat) overeind te houden. Publieke en private actoren moeten hun investeringen afstemmen op het herstellen van natuurlijke systemen, het verminderen van klimaatrisico&#8217;s en het versterken van lokale gemeenschappen. De nood is vooral hoog voor eilandstaten, waar de gevaarlijke combinatie van klimaatkwetsbaarheid en schuldenlast de samenleving dreigt te ondermijnen.</p>
<p>De achteruitgang van de oceaan is niet onvermijdelijk. Het is aan ons om te bepalen of we een gezondere, rijkere oceaan willen creëren voor de toekomstige generaties. Dit vereist goed geïnformeerd leiderschap en wetenschappelijk onderbouwde ingrepen. Het tij keerde ten goede in 2025. Om deze goede richting vast te houden, mag onze toewijding aan het herstel van de oceaan in het nieuwe jaar niet verslappen.</p>
<div class="info-box">
<p>Peter Thomson is de speciale gezant van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor de oceaan.</p>
</div>


Eindelijk hoop voor de oceaan: 2025 was een doorbraakjaar