Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips

Nieuws!
In het huis van de toekomst schakelt de tv over van voetbal naar een vrouwenserie zodra er een vrouw op de bank komt zitten. Met deze halfserieuze voorspelling begint een reportage in Het Parool van afgelopen zaterdag over een nieuw laboratorium van de Vrije Universiteit, het &#8216;Intertain (sic) Home Lab&#8217;. Het is deze maand geopend en biedt ruimte aan onderzoek naar de manier waarop de omgeving, bijvoorbeeld een huis, zich met behulp van sensoren en computers kan aanpassen aan onze wensen.
In het artikel is verder nog sprake van &#8216;een lamp die automatisch aangaat als je de woning binnenkomt en ook nog de lichtsterkte aanpast aan jouw gemoedstoestand&#8217; en van de &#8216;eyetracker&#8217;, een apparaatje dat bijvoorbeeld kan zien naar welk deel van een schilderij iemand het langst kijkt &#8211; heel nuttig in &#8216;de zoektocht naar de ultieme route door het museum&#8217;.
Het is fantastisch wat er tegenwoordig allemaal kan, en god weet wat ons de komende jaren nog te wachten staat. Maar het eigenaardige met dergelijke mijmeringen over &#8216;het huis van de toekomst&#8217; is dat futurologen al een jaar of honderd ongeveer hetzelfde dromen &#8211; zonder dat er in werkelijkheid veel van terecht komt.
In toekomstfilmpjes uit de jaren zestig is de keuken bijvoorbeeld al een soort automaat, die voor ieder gezinslid een gewenste maaltijd uitpoept &#8211; spectaculair, maar nog altijd koken we liever zelf. En ook de ijskast die merkt wanneer de melk op is en alvast nieuwe bestelt, is nog steeds geen succes. Technisch kan het, maar het probleem is dat niemand het wil: soms heb je zin in karnemelk, of ga je op vakantie. En een ijskast die ook dáár rekening mee houdt, is ingewikkeld genoeg om vast te lopen, of per ongeluk alle zuivel te deleten.
Mensen die graag filosoferen over zelfdenkende apparaten lijken hier een soort blinde vlek te hebben: alles zal steeds maar slimmer worden, menen zij, en wij hoeven steeds minder knopjes in te drukken. Zij zien niet dat er in de praktijk een grens is aan de behoefte van mensen om apparaten voor zich te laten denken.
Niet dat dat hele lab onzin is. Zo&#8217;n eyetracker is bijvoorbeeld geweldig, en heeft nu al veel interessante toepassingen. Maar dat denkende televisies en lichtknopjes echt de toekomst zijn, is niet erg waarschijnlijk. Als de handeling klein en simpel genoeg is, leidt het alleen maar tot onnodige complicaties als computers zich ermee gaan bemoeien. De mens wil zélf nadenken, en hoeveel moeite is het nou om te zappen?
Van een pistool zonder trekker, dat zelf uitrekent wanneer en op wie het moet schieten, is evident dat het een slecht plan is. Maar in feite geldt voor een lichtknopje of een afstandsbediening hetzelfde: de tijdwinst is te klein en de praktijk te onvoorspelbaar. Zo schijnen er tegenwoordig bijvoorbeeld al vrouwen te zijn die van voetbal houden!

Jonathan van het Reve

Pistool zonder trekker

Nieuws!
Toen de problemen met de aswolk van de IJslandse vulkaan vorige week begonnen, was iedereen zo uit het veld geslagen door dit onbekende, abstracte gevaar, dat er opvallend weinig werd gemord over het vliegverbod. Een vulkaan is een vulkaan, daar is niks tegen opgewassen. Dit was nou echt eens overmacht.
Al snel konden alle ouders hun kinderen precies uitleggen dat een aswolk eigenlijk net een soort schuurpapier is, en dat die asdeeltjes in een straalmotor zomaar in glas kunnen veranderen. Ook de verhalen over bijna-vliegrampen in het verleden, waarbij alle motoren uitvielen vanwege vulkaanas, werden veelvuldig opgerakeld &#8211; op het journaal zowel als bij de kapper.
Minister Eurlings en allerlei luchtvaartofficials verschenen op het nieuws en vertelden dat er geen enkel risico zou worden genomen. De veiligheid van de passagiers ging boven alles en het luchtruim zou net zo lang gesloten blijven als nodig. Dit waren mannen met principes, dat zag je: natuurlijk is de economie belangrijk, maar als er mensenlevens in het geding zijn, dan komen die toch altijd op de eerste plaats.
Maar toen gebeurde er iets vervelends: het duurde te lang. In plaats van dat de as wegwoei of naar beneden regende, bleef hij gewoon rustig boven Europa hangen. Het werd niet erger, maar ook niet minder erg. En steeds maar werd het vliegverbod verlengd.
De media waren intussen door hun invalshoeken heen. Steeds weer beelden van gestrande reizigers en berichten over topsporters in de bus, dat gaat na een tijdje vervelen. Toen kwamen nog de berichten over lichamen die op transport wachtten, over donororganen die niet konden worden bezorgd, over Keniaanse boeren die met hun sugarsnaps bleven zitten, maar ook dat hadden we op een gegeven moment wel gezien.
En er was nog een probleem. Want er kwamen weliswaar schitterende foto&#8217;s uit IJsland en de satellietbeelden toonden inderdaad een aswolk boven de Noordzee, maar wie omhoogkeek, zag de schoonste blauwe lucht sinds mensenheugenis. Wat nou aswolk?
In het weekend, toen de miljoenen aan economische schade de berichtgeving begonnen te overheersen, verloor iedereen zijn geduld. De KLM begon alvast een beetje met proefvliegen en minister Eurlings verklaarde opeens dat het van het grootste belang was dat de boel nu snel weer op gang zou komen. Er waren geen concrete berichten dat de as inmiddels verdwenen was, maar kennelijk waren economische schade en algemene asmoeheid na een paar dagen toch genoeg om het nobele principe van &#8216;geen enkel risico&#8217; uit het raam te gooien. Zelfs ministers waaien soms met alle winden mee.
En inmiddels, terwijl de luchtvaart weer op gang komt, klinkt de eerste kritiek op de politieke besluitvorming en het Britse meteorologische instituut. Wat nou overmacht? Ook deze ramp krijgt netjes een zondebok.
De vraag is nu wat men zal doen als straks de buurvulkaan uitbarst.

De zeer beperkte houdbaarheid van veiligheidsprincipes

Nieuws!
Terwijl een groot deel van de bevolking ervan droomt om een iMac, een iPhone of een iPod te bezitten, hebben veel anderen juist een grote afkeer van Apple. Het is te hip en te duur, en bovendien krijgt het een belachelijke hoeveelheid gratis aandacht in de media.
Daar zit iets in, maar je kunt je afvragen of het dingen zijn die je Apple echt mag verwijten: hip en mediageniek wil bijna ieder bedrijf wel zijn, en als de Hema vijftig euro voor een rookworst wil vragen, dan mag dat natuurlijk best. Des te gunstiger voor de slager aan de overkant, toch?
Maar vorige week werd in de Volkskrant door Bas Timmers, die daar vroeger hoofd Online was, nog een ander groot bezwaar tegen Apple aangevoerd. Hij schrijft: &#8216;Het is een soort massahysterie, waarbij je je pas maanden later realiseert dat al die iGadgets één groot paard van Troje zijn. Het zijn lokkertjes om je naar het koninkrijk van Steve Jobs te lokken.&#8217;
Het bezwaar van Timmers, dat de laatste tijd zelfs door Apple-fans regelmatig wordt geuit, is dat Apple een eigen digitale wereld creëert, waarin alle apparaatjes en diensten het goed met elkaar kunnen vinden, maar dat zorgvuldig wordt afgeschermd van de boze buitenwereld.
Timmers: &#8216;Geen seks of al te scherpe humor: vanuit het puriteinse Amerika bepalen Steve Jobs en consorten wel wat goed voor ons is. Alsof er behoefte is aan ouderlijk advies van een hypercommercieel bedrijf.&#8217;
Dat kuisen van de apps is inderdaad jammer, maar je kunt ook overdrijven. Apple is niet de overheid, en een preutse ondernemer hoeft nu eenmaal geen blote geslachtsdelen en hakenkruisen in zijn winkeltje te dulden. Bovendien kun je met Apple-apparaten wel degelijk gewoon porno bekijken, en trouwens: wat betekent in vredesnaam &#8216;hypercommercieel&#8217;?
Timmers fulmineert verder: &#8216;De iPad is de volgende bouwsteen van Apple voor dat eigen gesloten systeem, zijn eigen digitale ijzeren gordijn, dat klanten wil opsluiten en concurrenten buiten moet houden. […] Toen Microsoft eenzelfde truc uithaalde met Internet Explorer, greep EU-commissaris Neelie Kroes enkele jaren geleden in op basis van antitrust-wetgeving. […] Het zou goed zijn als soortgelijke ingrepen Apple nu gaan treffen, om de macht van de bijna-monopolist te breken.&#8217;
Maar Apple ís helemaal geen bijna-monopolist! Ze zijn zelfs geen marktleider: noch met computers, noch met smartphones. Misschien hebben alle vrienden van Timmers een iPhone, maar het prettige is juist dat iedereen die niet hip hoeft te zijn, heel makkelijk om &#8216;het iMonster&#8217; heen kan.
In de laatste alinea van zijn verhaal blijkt dat Timmers dat stiekem best weet: briesend roept hij daarin op tot een boycot van Apple, om vervolgens op schitterende wijze zijn hele betoog onderuit te halen met de mededeling: &#8216;Er zijn namelijk genoeg apparaten die hetzelfde kunnen.&#8217;
Precies.

Apple-haters vergeten vaak dat hip geen eerste levensbehoefte is

De beslissing van het College voor Zorgverzekeringen om de psychoanalyse te schrappen uit het basispakket heeft tot veel woede en verontwaardiging geleid. Vorige week kwam in Vrij Nederland psychoanalytica Anna Enquist al aan het woord en in de Volkskrant uitten columnisten Nausicaa Marbe en Evelien Tonkens hun verontwaardiging. Net als Enquist plaatsen zij de maatregel in een zeer breed perspectief.
Marbe schrijft: &#8216;De psychoanalyse, die uitgaat van de kracht van de geest, heet daarom in dit tijdsgewricht elitair. En elitarisme dat niet berust op aards slijk is onvergeeflijk taboe in deze nivellerende tijden.&#8217; Ook Enquist zei al iets dergelijks: &#8216;Rijping en diepte [passen] niet in deze gehaaste tijd waarin alles in medische modellen te vatten moet zijn, ook het menselijk lijden.&#8217; En Tonkens heeft het zelfs over een &#8216;zelfgekozen machteloosheid van de democratie als gevolg van marktwerking&#8217;. Grote woorden, zou Balkenende zeggen.
Maar zelfs al hadden ze alledrie helemaal gelijk, dan nog zou de centrale vraag toch eerst moeten zijn: waarom wél? Waarom zou een uitstervende behandelmethode waarvan het nut door velen wordt betwist en door niemand is bewezen eigenlijk in het basispakket van de verplichte zorgverzekering moeten zitten? Wij betalen onze premies opdat zieke mensen een goede behandeling kunnen krijgen &#8211; is het dan niet redelijk om van die behandeling te eisen dat hij ook echt werkt?
Hier komen we bij het interessantste argument van Tonkens en Marbe: de onbewijsbaarheid van het nut van de psychoanalyse. Omdat er nog maar heel weinig mensen echt in analyse zijn, betogen zij, en omdat een behandeling gemiddeld vijf jaar duurt, is het erg moeilijk om &#8216;hard&#8217; te bewijzen dat psychoanalyse echt werkt en dus ons aller geld waard is.
Op zichzelf is dat geen gek punt. Sommige dingen die wel degelijk kloppen, zijn nu eenmaal niet te bewijzen. Het valt trouwens niet mee om daar zinnige voorbeelden van te vinden, maar goed: ze bestaan zeker.
Maar de grote vraag is dan altijd: zijn er voldoende aanwijzingen om er toch vanuit te gaan dat iets werkt? Vaak is een belangrijk argument dat het uitgangspunt van een behandeling, de theoretische basis dus, dat die logisch en zinnig in elkaar steekt.
Bij de psychoanalyse is dat zeer twijfelachtig. Het bestaan van een onderbewustzijn is een interessante aanname, en het zoeken naar (al dan niet seksuele) blokkades/driften/trauma&#8217;s die &#8216;eigenlijk&#8217; de &#8216;diepere oorzaak&#8217; van een psychisch probleem vormen, klinkt goed. Maar medisch gezien blijven het zeer spectaculaire claims, waarvan het volkomen normaal is om een serieus bewijs af te wachten voordat we er gemeenschapsgeld aan willen uitgeven.
En het argument van Marbe dat de psychoanalyse zo&#8217;n fijne traditie is (&#8216;ons cultureel erfgoed wordt verkwanseld&#8217;), zou betekenen dat we ook aderlaten en homeopathie in het basispakket moeten opnemen. Of geldt het alleen voor niet-aantoonbare onzin?

Nieuws!

Nieuws!
In de eerste aflevering van de veelbesproken AVRO-serie De troon speelt Yorick van Wageningen de toekomstige koning Willem I, die veel aarzelt en piekert over zijn nieuwe functie. Van Wageningen benadrukt die aarzelingen van Willem tamelijk consequent door het eerste woord van bijna iedere zin of bijzin te herhalen.
&#8216;Wat&#8230; wat vinden jullie? [&#8230;] Hoe&#8230; hoe zal men mij aanspreken?&#8217; [&#8230;] &#8216;Maar&#8230; maar wat voor titel hoort daarbij?&#8217;
Deze &#8216;denkstotter&#8217; lijkt aanvankelijk een eigenaardigheid van Willem, maar al snel blijkt dat zijn tegenspelers er ook last van hebben. Gijsbert Karel van Hogendorp zegt bijvoorbeeld: &#8216;Het is voor het voortbestaan van de&#8230; van de Lage Landen als natie absoluut noodzakelijk dat er een&#8230; een nationale identiteit wordt geschapen!&#8217;
En dan Willem weer: &#8216;Een&#8230; een grondwet zal er zeker moeten komen. Ik&#8230; ik denk dat ik een koningschap niet eens accepteer, tenzij&#8230; En er moet een staatsloterij komen! En een scheiding van kerk en staat, net&#8230; net als in Frankrijk.&#8217;
Is het dan misschien een typisch negentiende-eeuwse manier van spreken? Helaas: je hoeft maar vijf minuten van een willekeurige andere Nederlandse dramaserie of soap te bekijken om die theorie te verwerpen. Ook in GTST kan niemand peinzend praten zonder die maffe denkstotter.
Nederlandse films en dramaseries beginnen altijd met een achterstand. De eigenaardigheden van het taalgebruik in buitenlandse producties ontgaan ons veelal, zodat ook matige Engelse dialogen in onze oren vaak behoorlijk professioneel klinken. Maar in het Nederlands treffen gênante toneelmaniertjes ons onmiddellijk als rare onnatuurlijkheden, waardoor we het geheel al snel amateuristisch vinden.
Film- en theatermakers zijn zich daar ongetwijfeld van bewust, maar toch kiezen ze steeds weer voor die denkstotter. Waar komt het misverstand vandaan dat zo&#8217;n hapering de dialoog natuurlijker maakt? Denken ze echt dat mensen zo praten? Vragen regisseurs er specifiek om, of komen acteurs er zelf mee? Vermoedelijk dat laatste, want in het improvisatieprogramma De vloer op zijn de denkstotters ook niet van de lucht. Maar uiteindelijk blijft het toch de verantwoordelijkheid van de regisseurs, en die geloven er kennelijk heilig in.
Natuurlijk kun je personages nooit zo laten praten als echte mensen. Echte mensentaal is namelijk&#8230; dan wordt bijna geen zin helemaal&#8230; dat is zo a-grammaticaal dat je&#8230; dat klinkt gewoon niet lekker. Voor de verstaanbaarheid is het handig als acteurs wat beter uit hun woorden komen dan echte mensen. Maar uitsluitend schitterende, doordenderende volzinnen, zoals bij Shakespeare, dat kan ook niet meer. Dat is niet &#8216;echt&#8217; genoeg.
Prima. Er moet dus een middenweg worden gevonden. Dat is algemeen bekend. Maar waarom dan de denkstotter? De eerste Nederlandse regisseur die dat eruit weet te rammen, zal het vermoedelijk nog ver schoppen.
(O, en dan liefst meteen ook de tussen-ja: &#8216;Jeanine is even weg &#8211; ja ze moest opeens plassen.&#8217;)

Waarom stotteren Nederlandse acteurs als ze nadenken?

Nieuws!
Een Zweedse cartoon waarin de profeet Mohammed (nogal knullig) als hond is afgebeeld heeft dankzij de onvermijdelijke doodsbedreiging van Al-Qaida en de oproep tot censuur van andere moslims behoorlijk wat aandacht gekregen. In Nederland kwam het op gang toen het Algemeen Dagblad de tekening vorige week op zijn website plaatste.
De Nijmeegse antropoloog dr. Martijn de Koning zegt in een filmpje op de website islam.tv: &#8216;Je kunt je afvragen of [dit] nou de bedoeling is van de vrijheid van meningsuiting.&#8217;
Op de website al-yaqeen.com riep men het Algemeen Dagblad op om de tekening van de site te verwijderen. &#8216;Team al-Yaqeen&#8217; schrijft: &#8216;Wat ons verbaast, is dat men onder het mom van vrijheid van meningsuiting blijft kwetsen en beledigen door onze geliefde Profeet (vrede zij met hem) op de meest verschrikkelijke manieren af te beelden.&#8217;
Advocaat Gerard Spong, die als BN&#8217;er wordt aangehaald op al-yaqeen.nl, zegt: &#8216;Dit is typisch een voorbeeld van het nodeloos kwetsen van mensen. De vrijheid van meningsuiting is hier niet voor bedoeld.&#8217;
Maar waar is hij dan wél voor bedoeld? En wie bepaalt dat? Je hoort ook wel eens dat iemand &#8216;zich verschuilt achter de vrijheid van meningsuiting&#8217;, haar &#8216;als excuus gebruikt&#8217;, of zelfs &#8216;misbruikt&#8217;. Maar kan dat wel? Kun je het recht om te zeggen wat je vindt wel misbruiken?
Als je naast je uitkering een lucratieve wietplantage runt, maak je dan misbruik van je recht op een uitkering? Nee: je breekt gewoon de wet. En als een miljonair alleen maar Swarovski-kristal koopt van zijn AOW, maakt hij er dan misbruik van? In veler ogen misschien wel, maar de wet schrijft (gelukkig) niet voor waar je dat geld voor moet gebruiken.
Met het recht om te zeggen wat je vindt, is het niet anders. Het gaat erom wat in de wet staat, en niet wat de bedenkers van die wet destijds allemaal voor ogen hadden. Als de vrijheid van meningsuiting alleen voor gezellige, opbouwende kritiek was bedoeld, dan had die wet er heel anders uitgezien. Sterker nog: die hele wet bestaat juist om uitspraken te beschermen waar andere mensen boos om worden.
En afgezien van smaad, laster en oproepen tot haat of geweld, is het irrelevant waar een uitspraak voor bedoeld is. Het zou overigens een mooie boel worden als het anders was: er zijn mensen die gekwetst zijn als je zegt dat de wereld ouder is dan zesduizend jaar, of dat Ajax momenteel beter speelt dan PSV. Dat zijn feiten, maar ze kunnen erg kwetsend zijn.
En stel dat de wet wordt aangepast, en dat kwetsen alleen nog maar mag als het &#8216;nuttig&#8217; is &#8211; wie gaat dat dan controleren? Hoe stel je dat vast? Wie gaat dan beoordelen of het bespotten van (bijvoorbeeld) Mohammed &#8216;zin&#8217; heeft of alleen maar &#8216;gemeen&#8217; is? Niet de moslims zelf, mag ik hopen.

Kun je de vrijheid van meningsuiting misbruiken?

Nieuws!
Kunnen de andere partijen nog om de PVV heen? Niet in Almere. Maar in Den Haag dan misschien, waar de PvdA &#8216;gewoon&#8217; de grootste is gebleven? Sietse Fritsma, de lijsttrekker van de PVV in Den Haag, vindt van niet: &#8216;Als je voor het eerst meedoet en je bent dan in één keer de tweede partij, dan is dat een gigantische doorbraak. Wij zijn een factor van belang.&#8217;
Ook de Haagse VVD vindt de stijgende lijn van de PVV een belangrijk argument. Lijsttrekker Sander Dekker zegt in De Telegraaf: &#8216;Het huidige college van PvdA, VVD en GroenLinks heeft fors verlies geleden. Dan is het ongeloofwaardig om direct maar datzelfde college door te zetten. Als we in de politiek iets hebben geleerd de afgelopen jaren, dan is het dat we moeten luisteren als de kiezer zijn ongenoegen uit.&#8217; De VVD heeft maar één zetel minder dan de PVV, maar aangezien dat een flinke daling betekent, wil Dekker &#8216;een pas op de plaats maken&#8217;.
Luisteren naar de kiezer. De kiezer heeft gesproken. Deze magische kreten worden al wekenlang herhaald, en dat zal ongetwijfeld ook gebeuren na de Tweede Kamerverkiezingen in juni. Maar wat bedoelt men er eigenlijk mee?
Eerst was de PVV er niet, nu zijn ze opeens groot. Eerst was de PvdA met afstand de grootste, nu nog maar krap. Er is inderdaad iets veranderd: er is een nieuwe, grote partij bijgekomen die kiezers heeft weggesnoept bij de rest. Maar heeft de PVV vanwege haar snelle groei nu meer rechten dan andere partijen? Is het relevant dat ze &#8216;met stip&#8217; op twee staan, terwijl de PvdA juist is gekrompen? Heeft &#8216;de kiezer&#8217; een geheime boodschap verstopt in deze uitslag?
Nee, natuurlijk, want &#8216;de kiezer&#8217; bestaat niet. Een deel van het electoraat heeft op de PVV gestemd, maar het grootste deel (82 procent) niet. En waarom zouden stemmen op een groeiende partij meer waard zijn dan stemmen op een krimpende? Zijn mensen die van mening veranderen belangrijker dan mensen die &#8216;er nog in geloven&#8217;?
Op de beurs is het essentieel of een aandeel stijgt of daalt, maar bij het vormen van een coalitie is de &#8216;waarde&#8217; van partijen op de dag van de verkiezingen toch echt het enige wat telt. &#8216;De kiezer&#8217; spreekt maar eens in de vier jaar, en als &#8216;de kiezer&#8217; eigenlijk vond dat de PVV nog groter had moeten worden, dan had hij dat wat eerder moeten bedenken.
Iedere politicus weet dit allang. Ook bij de VVD. Maar het krankzinnige is dat ze het niet durven te zeggen: ze buigen diep voor het nieuwe monster. En dat is schrijnend, want impliciet verheffen ze de PVV-stemmers (fris, nieuw!) daarmee boven hun eigen achterban (oud, verschrompelend?).

De kiezer heeft gesproken: leve de gevestigde orde!

Nieuws!
Het zijn weer eens roerige tijden in de Nederlandse politiek. Politici vertrouwen elkaar niet meer, de kiezer vertrouwt de &#8216;gevestigde&#8217; politiek niet meer en spindoctors lijken een steeds grotere rol te spelen in de politieke arena. Alles lijkt opeens te draaien om &#8216;geloofwaardigheid&#8217;, een begrip dat zich de laatste maanden heeft ontpopt als het nieuwe politieke toverwoord.
Het is niet altijd duidelijk wat precies met &#8216;geloofwaardigheid&#8217; wordt bedoeld, maar om geloofwaardig te zijn moet je in elk geval niet te vaak van mening veranderen (het gevreesde &#8216;draaien&#8217;), en niet te ver afstaan van de gewone man. Draaiers zijn ongeloofwaardig, en arrogante bestuurders in dure pakken die nooit &#8216;het land ingaan&#8217; om te horen &#8216;wat er speelt&#8217; al helemaal niet.
Hoe word je geloofwaardig? Dat kan op allerlei manieren, maar gek genoeg zijn de twee populairste tactieken allebei van een opvallende idiotie.
De eerste tactiek, die vooral door Wouter Bos wordt toegepast, is om het voortdurend over geloofwaardigheid te hebben. Een bepaalde keuze zou niet geloofwaardig zijn, je bent altijd helder en dus geloofwaardig geweest, de tegenstander doet iets ongeloofwaardigs &#8211; hoe vaker je het erover hebt, zo redeneren sommige politici (en hun spindoctors) kennelijk, hoe geloofwaardiger je wordt.
Terwijl het precies andersom is.
Met geloofwaardigheid is het namelijk niet anders dan met andere positieve kwalificaties: hoe meer je het erover hebt, hoe verdachter het is. Iedereen weet bijvoorbeeld dat alleen de grootste ijdeltuiten van zichzelf zeggen dat ze bescheiden zijn, en dat vooral mensen die voortdurend doordraven (denk aan Mart Smeets) trots roepen dat ze graag relativeren. Een ander klassiek voorbeeld is het woord &#8216;wetenschappelijk&#8217;, waarvoor immers geldt dat het vóórkomen ervan in een artikel of betoog meestal omgekeerd evenredig is aan de betrouwbaarheid van die verhandeling.
Waarom politici (en hun spindoctors) nog steeds niet inzien dat deze wetmatigheid ook voor &#8216;geloofwaardigheid&#8217; geldt, is een raadsel.
De tweede tactiek, die al vele jaren wordt gebruikt, is om actief aan te tonen dat je &#8216;gewoon&#8217; bent. Geen onmenselijke politieke machine, maar eigenlijk best wel vlot en volks. Zo mag Mark Rutte graag All Stars dragen, en gaat bijna elke politicus tegenwoordig in vrijetijdskleren de straat op om foldertjes uit te delen.
Onlangs heeft deze benaderingswijze Agnes Kant nog de kop gekost, met haar volkse, oprechte taalgebruik in de Kamer en haar &#8216;vlotte&#8217; dansje in een verkiezingsfilmpje. Natuurlijk moet de afstand tussen burger en politiek niet al te groot zijn, maar het gaat gegarandeerd mis als hij te klein wordt. In de Amsterdamse gemeenteraad zit nu bijvoorbeeld Nelly Frijda (ex-Ma Flodder), die het &#8211; heel menselijk &#8211; hoogstens een jaartje hoopt vol te houden: het moet wel leuk blijven.
Wie o wie stopt de zinloze strijd om de geloofwaardigheid?

Het actief nastreven van ‘geloofwaardigheid’ is dom en zinloos

Nieuws!
Mag een christen kleine kinderen verkrachten? Natuurlijk niet. Het komt wel eens voor, maar God keurt het af. Een kinderverkrachter kan dus nooit een echte christen zijn.
Mag een christen iemand vermoorden? In principe niet, maar het gebeurt regelmatig dat christenen meevechten in een oorlog. Ze worden daarna meestal niet uit de Kerk getrapt, net zo min als de verantwoordelijke generaals, presidenten of ministers. Soms, zo kunnen wij dus concluderen, mag een christen best iemand vermoorden.
Mag een christen op de PVV stemmen? Weer een lastige. De meeste predikanten en kerkelijk werkers in Nederland vinden van niet, zo bleek vorige week uit een enquête. Wilders sluit mensen uit en wil religieuze uitingen in openbare gebouwen verbieden, en dat strookt niet met de christelijke leer. Er is veel discussie ontstaan over dit stemadvies, dus laten we het voorlopig houden op: liever niet.
Mag een christen homo&#8217;s uitsluiten? Dat gebeurt regelmatig, en momenteel is er gedoe over een homo die geen hostie mag. Amanda Kluveld legt in de Volkskrant uit dat het heel normaal is dat homo&#8217;s worden buitengesloten: de kerk heeft nu eenmaal haar eigen moraal, en de Bijbel houdt nu eenmaal niet van sodomie. Bij godsdienstvrijheid hoort dat wij moeten accepteren dat de Kerk bepaalt wie er mee mag spelen.
Wat Kluveld daarbij negeert, net als vrijwel iedereen die zich in de discussie mengt over wat christenen wel en niet zouden mogen, is dat er in feite geen kerkelijke moraal bestaat. De katholieken hebben een beleid uit Rome en de protestanten lezen graag de Bijbel, maar wat de Nederlandse christen wel en niet goedkeurt, staat daar behoorlijk los van.
Naastenliefde; daar zijn ze het over eens &#8211; net als de meeste ongelovigen. Maar verder bepalen moderne christenen gewoon zelf met welke elementen van de Bijbel zij het eens zijn. Verhalen die al te duidelijk botsten met de moderne wetenschap vatten ze symbolisch op, en als ze zelf niks tegen homo&#8217;s hebben, negeren ze gewoon de homofobe passages. De predikant legt de Bijbel op zijn eigen, persoonlijke manier uit en de parochieleden trekken op basis van zijn verhaal weer hun eigen conclusies.
Zo kan het dat sommige christenen tegen voorbehoedsmiddelen zijn, en andere niet. En dat sommige christenen geloven dat Noach 950 jaar oud werd en twee exemplaren van elke diersoort redde met zijn ark, en andere niet. En dat sommige van Wilders houden, en andere niet.
Het feit dat ze zich allemaal christen noemen is verwarrend, maar het maakt ze niet minder verantwoordelijk voor hun eigen mening en geloofsbelijdenis: ze kiezen zelf wat ze geloven. In ethische discussies moet je dat niet uit het oog verliezen, en goed beseffen dat de godsdienstvrijheid uiteindelijk toch de persoonlijke opvattingen van de gelovigen beschermt &#8211; niet de godsdienst als geheel.

Gelovigen zijn zelf verantwoordelijk voor wat ze geloven

Nieuws!
Volgens Ben Swagerman, hoofd van KLM Security Services, heeft de mislukte bomaanslag van 25 december jl. boven Detroit aangetoond dat het huidige beveiligingssysteem op Schiphol goed werkt. &#8216;De dader was vanwege de controle op de luchthaven gedwongen om een stof in kleine hoeveelheid mee te nemen met een rudimentaire ontsteker. Daardoor kon hij bij het aansteken aan boord overmeesterd worden. (…) Er is voorkomen dat hij professionele explosieven mee kon nemen.&#8217;
Deze opmerkelijke uitspraak in Het Parool van afgelopen zaterdag kan best waar zijn, maar alleen als de bom die de Nigeriaan meesmokkelde inderdaad zo slecht was dat hij per definitie nooit had kunnen ontploffen &#8211; ook niet zonder Jasper Schuringa dus. Bovendien zou moeten worden aangetoond dat iedere aanpassing van de bom die hem wél bruikbaar zou hebben gemaakt, een betere ontsteker bijvoorbeeld, hoogstwaarschijnlijk tot detectie had geleid. Zo niet, dan kunnen we toch echt beter van geluk dan van wijsheid spreken, en toont het mislukken van deze aanslag hoogstens aan dat die Nigeriaan een prutser was.
Opmerkelijk genoeg houdt Swagerman verderop in het interview een pleidooi vóór de bodyscan. De beveiliging is dus al goed genoeg volgens hem, maar de bodyscan zal de doorstroom vergemakkelijken en de veiligheid &#8216;significant&#8217; verbeteren.
Over de privacykwestie heeft hij een heel bijzondere redenering. Volgens Swagerman wordt de privacy met de bodyscan eigenlijk niet geschonden: &#8216;Van meet af aan zijn de afbeeldingen van lichamen gedepersonaliseerd. Het apparaat is nu zo aangepast, dat het geen afbeelding van het lichaam laat zien.&#8217; Dat is goed nieuws, en als het waar is, vormt het een zeer sterk argument in de discussie. Maar daarnaast zegt hij: &#8216;Bij iedere veiligheidsmaatregel wordt de privacy geschonden, of ik nu passagiersgegevens evalueer (…) of iemand door een microgolfscanner laat lopen. Als ik uw paspoort inkijk, schend ik uw privacy al.&#8217;
Dus de privacy wordt tóch geschonden met zo&#8217;n scanner. Maar, redeneert Swagerman dus, aangezien veiligheidsmaatregelen dat altijd doen, is dat niet zo erg. Dus: hoe meer de privacy al wordt geschonden door reeds bestaande maatregelen, hoe minder erg het is als een nieuwe maatregel de privacy ook schendt &#8211; zelfs als die nieuwe schending van een heel andere soort is. Een raar verhaal: je zou zeggen dat het beetje privacy dat ons nog rest juist méér waard zou moeten worden naarmate het verder in het gedrang komt.
Maar goed, Swagerman ziet dat dus andersom. En hij gaat verder: &#8216;Wat mij verbaast in de reacties na 25 december is dat het publiek wel veilig wil vliegen, maar bezwaar heeft tegen maatregelen die dat bewerkstelligen.&#8217;
Dat is inderdaad een fascinerende paradox! Je hoort zijn hersens kraken. Zou de wereld dan toch niet zwart-wit zijn? Kunnen voordelen ook nadelen hebben? Moet er tussen privacy en veiligheid dan misschien toch een zogenaamde afweging worden gemaakt?

Je zou zeggen dat het beetje privacy dat ons rest juist méér waard wordt

Nieuws!
Slecht nieuws voor Heineken. Het Parool onthulde zaterdag dat steeds meer caféhouders in Amsterdam goedkoop bier van onbekende merken verkopen alsof het Heineken is. Ze hebben glazen van Heineken, viltjes van Heineken, een tap van Heineken, een reclamebord van Heineken, en een contract dat ze verplicht om niets anders dan Heineken te schenken. Maar de A-merken worden steeds duurder en de horeca heeft het toch al moeilijk, dus in de kelder hebben ze stiekem een fust van relatief onbekende merken als BinQ, Moos, Olm of JWG. Volgens sommige bronnen is rondom het Leidseplein de kans dat je een echt Heinekenbiertje krijgt voorgezet nu kleiner dan vijftig procent.
Dat is heel verkeerd van die kroegbazen. De zogenaamde wurgcontracten van Heineken zijn misschien niet zo chic, maar zolang de wet ze niet verbiedt, moet iedereen zich eraan houden. Heineken is dus terecht boos. Salesmanager Ernst Jan van der Wal zegt: &#8216;Het is niet alleen contractbreuk, maar zo verlies je ook de greep op je merk. Het kan heel slecht zijn voor je naam. Het is een Lacoste-shirt met een opgeplakt krokodilletje. De consument wordt op deze manier belazerd.&#8217;
Twee misstanden dus: Heineken dwingt kroegbazen om steeds duurder bier af te nemen en kroegbazen verkopen goedkoop bier als Heineken. Allebei reuze interessant nieuws. Maar écht interessant, en vele malen erger voor Heineken dan al dit gedoe over een paar tientjes per fust, is dat kennelijk niemand het verschil proeft.
Het werd onlangs al aannemelijk gemaakt door het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde, waarin een bekende bierspecialist moest proberen om tien soorten pils van elkaar te onderscheiden en daar totaal niet in slaagde. Je kon toen nog denken dat die man misschien pech had of verkouden was, maar dit verhaal vormt het ultieme bewijs. Het is in feite een zeer breed bevolkingsonderzoek met als conclusie dat vrijwel niemand het verschil proeft tussen Heineken en andere soorten &#8216;normale&#8217; pils: anders zouden die frauduleuze cafés er namelijk niet mee wegkomen.
Natuurlijk zijn er kleine verschillen tussen merken, maar alleen uitzonderlijke proevers en mensen die jarenlang bij een brouwerij werken kunnen dat vaststellen. Als een gewone sterveling verschil meent te proeven tussen verschillende biertjes, ligt dat eerder aan zijn gevoel bij het etiket of aan een vieze tap dan aan het bier zelf.
Niemand bij Heineken of bij andere grote A-merken zal ontkennen dat een groot deel van hun product &#8216;beleving&#8217; is, en het kost uiteraard veel tijd en geld om een merk op dat gebied aan de top te helpen. Maar dat smaak inmiddels geen énkele rol meer blijkt te spelen, is toch zeer opmerkelijk. Want hoe kun je de keizer een vals krokodilletje opspelden als hij toch al geen kleren aanheeft?

Het echte probleem van Heineken is niet de kroegbaas maar het bier

Nieuws!
Minister Cramer is boos. Hoe boos? Heel boos. Waarom? Omdat er fouten zijn gemaakt. Door wie? Door anderen.
De laatste weken wordt bijna dagelijks een nieuwe fout ontdekt in het klimaatrapport van het IPCC. Dat gebeurt al jaren af en toe, maar de laatste tijd wordt iedere fout breed uitgemeten in de pers, zodat zelfs de groenste politici er niet meer omheen kunnen. Diederik Samsom heeft al gevraagd om het aftreden van de directeur van het klimaatpanel, en minister Cramer heeft aangekondigd dat zij vanaf nu &#8216;geen enkele fout meer wenst te accepteren&#8217;. Want: &#8216;Ik moet mij als politiek baseren op wetenschap waar ik vanuit kan gaan, blindelings op kan vertrouwen.&#8217;
Daarnaast zijn veel groene denkers nu extra boos op sceptische onruststokers. Die proberen namelijk van deze mug een olifant te maken, terwijl een klein foutje over gletsjers of bergtoppen natuurlijk geen falsificatie betekent van het hele broeikaseffect.
Nee, inderdaad.
Maar wie heeft hier nu eigenlijk de grootste blunder begaan? Want natuurlijk staan er stomme fouten in het rapport, en natuurlijk reageren sommige sceptici volstrekt hysterisch. Maar de allerstomste fout die zich de laatste weken heeft afgetekend, en daar hoor je gek genoeg veel minder over, de allerstomste fout is gemaakt door de groene politici zelf.
Jarenlang hebben zij, in hun moeizame strijd voor een groenere wereld, het IPCC aangevoerd als ultieme en enige autoriteit op dit gebied. Elk sceptisch geluid werd bestreden met het argument dat 2500 volstrekt onafhankelijke geleerden het er allemaal over eens waren dat er snel moest worden ingegrepen. Het IPCC belichaamde de Wetenschappelijke Consensus, of zelfs De Wetenschap, en was honderd procent betrouwbaar, zo beweerde men. En alles wat in strijd was met die leer kwam dus per definitie van boze oliebaronnen en dwazen die geloofden dat de aarde plat was.
Zolang niemand dat rapport in detail bestudeerde, kwamen groene politici een heel eind met die manier van argumenteren. Maar het toedichten van een welhaast religieuze onfeilbaarheid aan een bepaalde autoriteit heeft, zoals nu blijkt, een vervelend nadeel: zelfs de kleinste vergissing die opduikt, betekent automatisch een enorme klap voor de geloofwaardigheid van het geheel.
En het vervelendste voor Cramer en haar medestrijders is nu dat onfeilbaarheid niet bestaat. Sterker nog: wanneer je &#8216;als politiek&#8217; een consensus eist waar je &#8216;blindelings op kan vertrouwen&#8217; op een wetenschappelijk gebied dat aan elkaar hangt van grote en kleine onzekerheden, is dat altijd een recept voor talrijke grote en kleine foutjes.
Heus: niets is zeker in de wetenschap, en elke onderzoeker kan zich vergissen. Maar hoe bont de geleerden het soms ook maken, er is één troost: politici zijn altijd nog stommer.

Cramer heeft het huidige klimaatdrama vooral aan zichzelf te danken

Nieuws!
Minister Eurlings heeft het niet makkelijk. De kilometerheffing die hij wil invoeren, is al niet erg populair, en toen hij onlangs suggereerde dat hij het besluit erover zou laten afhangen van de goedkeuring van de ANWB, veroorzaakte dat een golf van verontwaardiging. Hoe kon Eurlings zoiets zeggen? De leden van de ANWB, hoe veel het er ook zijn, mogen toch nooit een beslissing voor het hele land nemen? Zo werkt het niet, dan kun je beter meteen maar alles aan Maurice de Hond vragen.
Nee, een minister hoort zelf een plan te maken, liefst in overleg met slimme ambtenaren, en dat plan hoort hij dan voor te leggen aan het parlement: dat vertegenwoordigt namelijk het héle volk. Zo werkt het.
Eurlings moest door het stof. Natuurlijk is de Kamer de baas, zo bedoelde hij het niet, hij wilde alleen maar zeggen dat zo&#8217;n project erg lastig wordt zonder de steun van de ANWB. Maar het was al te laat, en Eurlings, van wie voortdurend gezegd wordt dat hij de kroonprins van het CDA wordt genoemd, had een flinke knauw opgelopen.
Voor minister Koenders van Ontwikkelingssamenwerking is het, qua populariteit, juist een gouden tijd. De ramp in Haïti, hoe vreselijk ook, bezorgde hem een glansrijke rol in de schijnwerpers. Hand in hand met tientallen popsterren en topsporters zamelde hij geld in voor de slachtoffers van de aardbeving. Heel Nederland werd één, zo voelde het, en er werd gul gegeven.
En hoe gul iedereen ook was, niemand kon tegen Koenders op. Want als klap op de vuurpijl beloofde hij om het hele eindbedrag te verdubbelen: voor elke gedoneerde euro legde hij er eentje bij. Op die manier zouden ook belastingbetalers die geen tijd hadden om naar de studio te bellen hun steentje kunnen bijdragen.
De vraag die in alle euforie niet werd gesteld, was of minister Koenders van tevoren al had ingeschat hoeveel er zou worden gegeven. Het werd toevallig 42 miljoen, maar wat nou als het 21 miljoen was geworden? Had Koenders dan, op het laatste moment, opeens besloten om het bedrag te verviervoudigen? Of had hij dan berust in onze gierigheid?
Ook zorgelijk, hoe cynisch het ook klinkt, zou zijn geweest als er 336 miljoen was opgehaald. Verdubbelen zou dan volkomen absurd zijn geweest, maar beloofd is beloofd. Het resultaat zou een onverwacht grote hap uit Koenders&#8217; begroting zijn geweest, en zonder twijfel ten koste zijn gegaan van andere, minder bekende rampgebieden.
Koenders deed, mutatis mutandis, hetzelfde als Eurlings: in plaats van te vertrouwen op zijn eigen visie en de expertise van zijn medewerkers, liet hij zijn beleid bepalen door een onvolledige momentopname van de publieke emotie. En dat is, hoe fantastisch het eindresultaat ook mag zijn, toch echt niet de bedoeling.

Iedereen moppert op Eurlings, maar Koenders deed in feite hetzelfde

Nieuws!
Over twee weken beginnen de Olympische Winterspelen. Sven Kramer is geweldig en het sneeuwt, dus we hebben er zin in. Nederland gaat medailles winnen, maar de vraag is: hoeveel? De Telegraaf berichtte deze week: &#8216;Nederland wint bij de Olympische Winterspelen van Vancouver vier gouden medailles. Dat is althans de voorspelling van de Groningse economen Gerard Kuper en Elmer Sterken. Ze baseren zich op een rekenmodel waarin variabelen zoals het inkomen per hoofd van de bevolking, de bevolkingsomvang, het thuisvoordeel en WK-uitslagen een rol spelen.&#8217;
Dat is interessant: serieuze geleerden die zich wagen aan iets gevaarlijks als een sportvoorspelling. Maar hoe zou het werken? Hoe voorspel je sportsuccessen op basis van welvaart en bevolkingsomvang? Je zult moeten verklaren waarom India geen medailles wint en Noorwegen heel veel. Omdat de Noren rijker zijn dus &#8211; maar Luxemburg dan? En als je weet dat Kramer al jaren onverslaanbaar is op de lange afstanden, wat voor rol speelt ons bruto binnenlands product dan nog?
Het lijkt, kortom, op het eerste gezicht niet erg aannemelijk dat economische gegevens relevanter zijn dan de resultaten per onderdeel uit het recente verleden. Maar Kuper en Sterken zijn respectievelijk universitair hoofddocent en hoogleraar in Groningen, dus ze zullen het wel weten.
Het artikel is gepubliceerd in het blad Economisch Statistische Berichten, en beslaat niet meer dan twee pagina&#8217;s. De eerste halve pagina wordt besteed aan de economische kant van de Olympische Spelen: uitzendrechten, aandacht voor de regio, sportinfrastructuur, et cetera. Reuze wetenschappelijk allemaal, maar met voorspellingen heeft het helaas niets te maken.
Dan gaan de auteurs in op hun eigen resultaten uit andere jaren. Ze meten de kwaliteit van hun voorspellingen af aan die van drie andere voorspellers, en komen er, vinden ze zelf, vrij goed vanaf: alleen Sports Illustrated en USA Today doen het even goed als zij.
Maar hoe werkt dat model van ze nou? Daar komen we niet achter. Economische en demografische gegevens blijken alleen te zijn gebruikt om het aantal afgevaardigde sporters per land te voorspellen, maar het blijft een mysterie hoe dat werkt. En voor de medaillevoorspellingen blijken de auteurs, anders dan het persbericht suggereert, gewoon naar de jongste wereldkampioenschappen te kijken! Niks rijkdom of inwonertal dus. Bijna een hele pagina wordt vervolgens besteed aan het benoemen van de resultaten. &#8216;De belangrijkste conclusie luidt dat het spannende spelen gaan worden als het gaat om de eerste positie in het klassement&#8217; &#8211; wie zegt dat economie altijd saai is?
Natuurlijk is er niks tegen om vrolijk te experimenteren met allerhande modellen. Maar dat de Rijksuniversiteit Groningen een persbericht uitvaardigt waarin men suggereert dat hier op basis van economische cijfers een grondige, nieuwswaardige voorspelling wordt gedaan, is op zijn zachtst gezegd van een diepe treurigheid.

Voelt Sven Kramer de economische crisis in zijn benen?

Nieuws!
De Amsterdamse wethouder van Zorg en Milieu Marijke Vos had deze week weer eens slecht nieuws voor de gemeenteraad. Ondanks al haar pogingen van de afgelopen jaren om de stad groener te maken, is de Amsterdamse uitstoot van CO2 in die tijd alleen maar gestegen. In 2007 werd meer uitgestoten dan in 2006, en in 2008 werd meer uitgestoten dan in 2007.
Toch vindt Vos niet dat ze gruwelijk heeft gefaald: &#8216;Uit de cijfers blijkt dat het op de korte termijn in een stad als Amsterdam moeilijk is om de gewenste ombuiging te realiseren van een stijging naar een daling van de CO2-uitstoot.&#8217; Goh.
Haar treft dus geen blaam, en ondanks deze teleurstellende cijfers blijft het gemeentelijke voornemen uit 2007 dapper overeind: in 2025 moet Amsterdam veertig procent minder CO2 uitstoten dan in 1990. Dáár gaat het om. Best ambitieus, want de huidige regering heeft voor dat jaar een landelijke uitstootreductie van dertig procent voor ogen. Niet zeuren dus, want Amsterdam legt de lat nog altijd hoger dan de rest van Nederland &#8211; is dat niet moedig van Vos?
Nee. Het probleem met zulke lange-termijnbeloften is namelijk dat ze helemaal niets betekenen. Als &#8216;de ambitie&#8217; een vermindering van vijftig procent was geweest, of van zeventig, dan lag Vos net zo min op schema als nu: de uitstoot is namelijk gestegen in plaats van gedaald. Haar conclusie zou dan ook precies dezelfde zijn: &#8216;Het is moeilijk, maar we gaan door.&#8217; De cijfers doen er politiek gezien dus nooit iets toe. En wat als het straks nog erger wordt, en de uitstoot in 2009 blijkt explosief te zijn gestegen &#8211; zou Vos dan opstappen? Natuurlijk niet.
De politieke bewering dat de CO2-uitstoot in 2025 of 2050 zus of zo zal zijn, is namelijk volstrekt gratuit en van geen enkele betekenis.
Al was het maar omdat de gemeente vrijwel geen invloed heeft op technologische vooruitgang: als zonnepanelen in 2018 vier keer zo efficiënt en vijf keer zo goedkoop zijn als nu, dan maakt Amsterdam bijvoorbeeld een goede kans. Maar als dat inderdaad gebeurt, en geheel ondenkbaar is zoiets niet, dan is dat geen verdienste van Marijke Vos.
En als het niet lukt? Als het straks 2025 is en er is nog steeds geen enkele verbetering opgetreden, wat dan? Marijke Vos is dan misschien wijnboer in Frankrijk of burgermeester van Nijmegen &#8211; niemand die haar dan nog iets doet.
Het is goed om een visie te hebben, en grote problemen los je niet in een paar jaar op. Maar goede sier maken met toekomstbeelden waar je zelf geen enkele controle over hebt en waar nooit politieke consequenties aan kunnen zitten als ze geen werkelijkheid worden, is niet meer dan gratis scoren met loze beloften. En dus verkeerd.

Pronken met ambities voor de verre toekomst is fijn en gevaarloos

Nieuws!
Stoppen met roken is ongezond: &#8216;Wie als goed voornemen voor het nieuwe jaar het roken heeft afgezworen, loopt een verhoogd risico op suikerziekte. Uit Amerikaans onderzoek onder elfduizend mensen blijkt dat stoppen met roken gedurende zes jaar een extra risico van zeventig procent met zich meebrengt om type 2 diabetes op te lopen.&#8217;
Dat stond vorige week in alle kranten. Interessant, zou je zeggen: zeventig procent is niet niks, en suikerziekte is toch al aan een gevaarlijke opmars bezig. Belangrijk nieuws dus voor iedereen die overweegt te stoppen. Maar hoe zit het nou eigenlijk? Want roken zelf, dat is al langer bekend, verhoogt de kans op suikerziekte óók &#8211; hoe kan stoppen dan erger zijn? Welnu: de onderzoekers weten het ook niet precies, maar ze gaan er vanuit dat het komt &#8216;door het extra lichaamsgewicht dat stoppen met roken doorgaans met zich meebrengt&#8217;.
Aha. Dus: 1) veel mensen worden dikker als ze stoppen met roken. Dat klopt. Sterker nog: het is algemeen bekend; 2) overgewicht kan leiden tot diabetes. Ook dat weet iedereen. En nu is er dus een statistisch verband aangetoond tussen stoppen en suiker.
Is dat nieuws?
Natuurlijk niet. Het is een voorbeeld van een bekend recept om in de krant te komen: eerst bestudeer je de gevolgen van een verschijnsel, in dit geval mensen die stoppen met roken. Dan neem je het spectaculairste negatieve gevolg, in dit geval overgewicht, en dat zet je in het persbericht. Maar als dat niet spectaculair genoeg is, bijvoorbeeld omdat iedereen het al weet, dan kijk je gewoon een niveautje hoger: de gevólgen van de gevolgen. Daar zit bijna altijd iets schokkends tussen &#8211; in dit geval diabetes. Et voilà: het verschijnsel waar je mee begon (stoppen) is opeens een interessante oorzaak van iets ergs (suikerziekte).
Het gebeurt voortdurend. Zo werd vorige week ook bekend dat de jacht in de tropen bijdraagt aan het broeikaseffect. Dat werkt als volgt (ik verzin dit niet): 1) jagen kost dierenlevens; 2) dieren verspreiden zaden van bomen; 3) minder zaadverspreiding betekent minder bomen; 4) minder bomen leidt tot meer koolzuurgas; 5) meer koolzuurgas leidt tot meer broeikaseffect.
Allemaal dingen die allang bekend waren, maar als je ze koppelt heb je opeens nieuws. De vraag is natuurlijk waar je moet stoppen. Het broeikaseffect leidt namelijk tot opwarming van de aarde, dat leidt weer tot droogte, en dat leidt tot hongersnood. Verrassend: jagen leidt tot minder eten!
Hoewel: als Afrika verhongert, worden daar minder fabrieken gebouwd en worden dus ook minder broeikasgassen uitgestoten. Dat leidt uiteindelijk weer tot minder klimaatverandering, en dat is goed voor de wereldeconomie. Het nadeel is dat welvaart uiteindelijk vaak tot obesitas leidt.
Nieuws: jagen leidt tot diabetes.