Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips

Nieuws!
Het maken van een historische vergelijking is altijd gevaarlijk en meestal dom. Wie in het openbaar parallellen aanwijst tussen fenomenen van nu en bijvoorbeeld de opkomst van het nazisme in de jaren dertig, krijgt gegarandeerd kritiek over zich heen. Maar ook historische vergelijkingen van minder gevoelige aard kunnen tot grote verontwaardiging leiden.
Toen Geert Wilders zich in mei voor de serie &#8216;Heroes&#8217; van het Veronica Magazine liet verkleden als de zeventiende-eeuwse zeeheld Michiel de Ruyter, vonden veel mensen dat ongepast &#8211; wie dacht hij wel niet dat hij was? Nergens had Wilders gezegd dat hij hetzelfde was als Michiel de Ruyter, maar zelfs het bewonderen van een zeeheld is volgens historici kennelijk al een doodzonde.
Als een soort wanhopige nawee van deze kritiek verscheen er maandag in de Volkskrant een opiniestuk van kunstcriticus Rogier Ormeling. Het begint met een citaat van Wilders over De Ruyter: &#8216;Hij is een van de grootste helden van onze geschiedenis. Strijdbaar. Voor niets en niemand bang. In zijn gevechten met buitenlandse legers en piraten toonde hij zijn strijdlust.&#8217; Dat klinkt tamelijk infantiel, minstens zo infantiel als Balkenendes beroemde VOC-mentaliteit, maar van een historische blunder of een ongepaste parallel lijkt in dit geval geen sprake.
Welnu, daar heeft Ormeling iets op bedacht. Hij schrijft: &#8216;Inderdaad, De Ruyter was voor niemand bang: ook niet voor moslims. Vanaf 1644 maakte hij voor eigen rekening regelmatig handelstochten naar Marokko. Blijkbaar had hij niets tegen een multiculturele gemeenschap, want ruwweg de helft van zijn bemanning kwam uit het buitenland.&#8217;
Aha! Een ijzersterke redenering: elke held van Geert Wilders moet per definitie een xenofobe moslimhater zijn, en Michiel de Ruyter had gewoon buitenlanders in dienst! Bovendien bezocht hij, zo gaat Ormeling verder, zelfs het Marokkaanse binnenland, alwaar hij handel dreef met een islamitische vorst. De twee mannen mochten elkaar, en De Ruyter verdiende veel aan deze handel. Ormeling: &#8216;Dat kon echter alleen doordat de handelspartijen elkaar niet beledigden, maar respect betoonden en dus vertrouwen schonken. (…) Van islamofobie had hij geen last. (…) Wellicht droeg de eeuwige beweging van de zee ertoe bij dat hij er geen verstokte ideeën op nahield.&#8217;
Tamelijk indrukwekkend: waar Wilders De Ruyter simpelweg bewondert om zijn moed, dicht Ormeling hem allerlei anachronistische tolerantie toe en maakt meteen maar een zeventiende-eeuwse Job Cohen van hem. Of Ormeling zelf een bewonderaar is van Michiel de Ruyter, of gewoon een tegenstander van Geert Wilders, vertelt hij er niet bij &#8211; maar hij wekt de indruk dat hij het allebei is.
Wat Ormeling ook verzwijgt, is dat De Ruyter erg ongelukkig was in Marokko, en dat hij er al vrij snel werd bedreigd: die islamitische vorst weigerde een bepaalde prijs te betalen voor een stuk Engels laken, en toen De Ruyter aanbood om het hem dan maar te schenken, was hij zo beledigd dat hij dreigde om De Ruyter en zijn hele bemanning gevangen te nemen. Helaas is niet bekend met welke warme drank De Ruyter hem toen heeft gekalmeerd.

Jonathan van het Reve

Historische vergelijkingen

Nieuws!
We roken te veel, we drinken te veel, we eten te ongezond en we doen te weinig aan sport. Het is weer zover: we moeten worden opgevoed. De Raad voor de Volksgezondheid &#038; Zorg (RVZ) heeft een rapport gepubliceerd waarin staat dat &#8216;gezond gedrag&#8217; zou moeten worden beloond door kortingen op de eigen bijdragen in de zorg. Wie niet rookt en regelmatig een rondje door het park holt, zal weinig merken van de onvermijdelijke stijging van de zorgkosten, maar wie vasthoudt aan zijn ongezonde gewoontes, gaat straks aanzienlijk meer betalen. Als het aan de RVZ ligt tenminste.
Het eerste waar je aan denkt bij zo&#8217;n verhaal, is het weerbarstige feit dat rokers de maatschappij uiteindelijk minder kosten dan niet-rokers. Zij betalen een paar euro accijns per dag, maar nog belangrijker is dat zij gemiddeld een stuk eerder doodgaan dan niet-rokers: in een paar maanden creperen aan longkanker is nu eenmaal een stuk goedkoper dan twintig jaar wegkwijnen met Alzheimer in een verder kerngezond lichaam.
In het televisieprogramma Moraalridders kwam de voorzitter van de RVZ, Rien Meijerink, het rapport toelichten. Gevraagd naar de noodzaak van de maatregelen zei hij dat het niet primair om de kosten ging, maar: &#8216;Natuurlijk heeft gezond leven onmiddellijk gevolgen voor de kosten van de gezondheidszorg. Het uitgangspunt is dat we financieel en qua arbeidsmarkt vastlopen. Het RIVM heeft uitgerekend dat zeker een derde van de totale ziektelast veroorzaakt wordt door ongezond gedrag.&#8217;
Toen kwam presentator Tijs van den Brink met bovengenoemde rokersparadox: &#8216;Maar rokers gaan toch eerder dood?&#8217;
Daarop maakte Meijerink een prachtige beweging. Hij zei: &#8216;Dat is, als het cynisch bedoeld is, nog wel te begrijpen. Maar als het serieus bedoeld is, moet je dat moreel ver van je afwerpen. Als je jezelf dingen aandoet waardoor je eerder doodgaat, dan moet je dat gewoon verwerpelijk vinden. Daar moeten we niet lang over discussiëren, hoor. Het gaat niet om de zorgkosten, het gaat om gezondheidswinst, het gaat om hoe we ons voelen.&#8217;
De bekende slangentechniek: als iemand je te pakken heeft, kruip je gewoon uit je huid en ga je verder met de volgende. Het financiële argument was mooi zolang het werkte, maar gelukkig zat de echte huid er nog onder: ongezond leven is immoreel.
Wat helaas niet ter sprake kwam, was de definitie van gezond leven. Een rondje door het park is volgens veel mensen gezond, maar hoe moreel is een levensgevaarlijke (en hoogst decadente) hobby als snowboarden? En wie controleert of ik dagelijks twee glazen wijn drink (gezond) of vier glazen (immoreel)? En hoe moreel is een systeem waarbij de goedkoperen, de rokers dus, meer moeten betalen dan de duurderen, die er alles aan doen om het verzorgingshuis te halen? Kun je die extra kosten wel blijven kwijtschelden als iedereen stopt met roken?
Wat wel ter sprake kwam, was de vraag waar de RVZ zich eigenlijk mee bemoeide. Maar gelukkig had Meijerink nóg een huid: &#8216;Wij stellen geen geboden of verboden voor, dus als mensen ongezond willen leven, is dat hun keus.&#8217;

Hogere opvoedkunde

Nieuws!
Begin dit jaar werd het internet genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede. Dat leverde toen al veel geestdriftige reacties op, maar deze week heeft Marietje Schaake, Europarlementariër voor D66, besloten om er nog een schepje bovenop te doen. Tijdens een debat in Brussel betoogde zij: &#8216;Het internet heeft voor een revolutie gezorgd waarvan we pas het begin gezien hebben. Het geeft mensen mogelijkheden vrijer te communiceren, met elkaar verbonden te zijn en toegang tot informatie te krijgen.&#8217;
Dat lijkt misschien een open deur, maar zelf ervaart Schaake dat heel anders: &#8216;Nu ga ik proberen de nominatie echt op de agenda te krijgen. Het probleem is dat veel politici de impact van het internet niet goed begrijpen. Ze zien niet hoe groot de digitale revolutie is.&#8217; Zou dat echt &#8216;het probleem&#8217; zijn? Is de wereldwijde onderschatting van de digitale revolutie het grootste obstakel tussen het internet en de Nobelprijs? Of zijn er wellicht nog een paar andere bezwaartjes?
De meest gehoorde tegenwerping is dat het internet maar een doorgeefluik is: er kan veel nuttigs mee worden gedaan, net als met een kettingzaag, maar ook veel gruwelijks. Misschien overheerst het nuttige, maar zou het niet raar zijn als de grootste verspreider van doodsbedreigingen en kinderporno de Nobelprijs kreeg?
Er is nog een veel fundamenteler probleem: &#8216;het internet&#8217; is geen levend wezen, en kan dus ook niet &#8216;goed&#8217; zijn. Een prijs is bedoeld om iemand te belonen voor een goede of knappe daad, maar waarom zou je een ding belonen? En hoe? Wat moet het internet met anderhalf miljoen euro?
Ook het andere doel van een Nobelprijs, namelijk anderen aansporen om ook iets goeds of knaps te doen, valt in dit geval weg. Als het internet wint, zal geen enkel kind tegen zijn moeder zeggen: &#8216;Later word ik net zo groot en nuttig als het internet.&#8217; En de kans dat andere nuttige dingen &#8211; drinkwater, boekdrukkunst, penicilline &#8211; zich na de triomf van het internet geroepen voelen om vanaf nu extra hun best te doen, is ook betrekkelijk klein.
Na de totaal absurde winnaars Al Gore (2007) en Barack Obama (2009) heeft de vredesprijs een ernstig imago- en geloofwaardigheidsprobleem, en het is mogelijk dat het comité nu zal proberen om weer wat sympathie terug te winnen door de prijs aan het internet te geven. Want op die manier, zo staat te lezen op www.internetforpeace.org, &#8216;winnen we in feite allemaal een Nobelprijs!&#8217;
Een deel van de bezwaren zou weg te nemen zijn door niet het internet zelf de prijs te geven, maar zijn uitvinders. Ook dat wordt vaak bepleit. Een probleem daarmee is dat je behoorlijk kunt twisten over wie dat precies waren: ook Al Gore claimt bijvoorbeeld dat we het allemaal aan hem te danken hebben.
Overigens: mocht het hele feest niet doorgaan en het wordt toch gewoon een Chinese dissident (saai!), zal D66 dan de e-reader voor de literatuurprijs nomineren?

Nobelprijs voor ons allemaal

Nieuws!
Ab Klink is volgens Cees Veerman &#8216;het geweten van het CDA&#8217;. Wat Veerman daar precies mee bedoelt wil hij niet zeggen, maar aangezien hij de opvattingen van Klink over samenwerken met Wilders deelt &#8211; ook Veerman schreef immers een protestbrief &#8211; zal het wel een soort compliment zijn geweest.
Dat Veerman hier verder niet op in wil gaan, is ongetwijfeld om de ruzie binnen het CDA niet nóg verder op te stoken; maar hoe hij het ook bedoelde, hij moet het toch zorgelijk (en dus kwalijk) vinden als het geweten van zijn partij besluit om de fractie te verlaten. En nu? Is de CDA-fractie nu gewetenloos? Of kan Klink ook van buiten de fractie als partijgeweten blijven dienen? Want vanzelfsprekend blijft hij lid, net als Veerman trouwens.
Ook buiten het CDA wordt met respect en bewondering over Klink en zijn beslissing gesproken. Volgens het hoofdredactionele commentaar in de Volkskrant van dinsdag heeft Klink &#8216;een principiële en juiste consequentie getrokken uit de gebeurtenissen van de voorbije week&#8217;. De Volkskrant geeft meer toelichting dan Veerman, namelijk één hele zin: &#8216;De brief van het CDA-Kamerlid over de formatie, waarvan het waarheidsgehalte openlijk door fractieleider Maxime Verhagen in twijfel werd getrokken, zou vandaag in het Kamerdebat tot uiterst pijnlijke taferelen hebben geleid voor het CDA.&#8217;
Maar hoe maakt dat de beslissing van Klink in hemelsnaam principieel of juist? Klink heeft een andere opvatting dan de rest van de fractie, en door op te stappen bespaart hij zijn partij de ongemakkelijke debatten die daaruit voort kunnen komen. Voor veel mensen is het al behoorlijk &#8216;principieel&#8217; om sowieso een eigen mening te hebben, maar veilig weglopen om de partij te redden kun je toch hoogstens &#8216;tactisch&#8217; noemen. &#8216;Juist&#8217; misschien ook, maar dan alleen om strategische redenen: een man van principes was blijven zitten.
Het gaat natuurlijk wel vaker zo in de politiek, maar het blijft vreemd dat iemand als Klink, die toch met 33.000 voorkeurstemmen in het parlement is gekozen en die nu zijn zetel opgeeft vanwege een meningsverschil met andere Kamerleden, door zoveel mensen als verstandig, principieel of zelfs gewetensvol wordt gezien. Wat betekent &#8216;volksvertegenwoordiging&#8217; dan nog?
Je zou kunnen betogen dat hij principiëler is dan zijn &#8216;mede-dissidenten&#8217; Koppejan en Ferrier, die aanvankelijk zijn mening deelden maar zich inmiddels weer netjes koest lijken te houden &#8211; maar Koppejan en Ferrier hebben tenminste nog de macht om in te grijpen als het in hun ogen echt mis dreigt te gaan. Hoewel: aangezien de twee leden van de SGP-fractie bereid lijken om een rechts kabinet zonodig te hulp te schieten, komen Koppejan en Ferrier nu precies één stem te kort om echt een vuist te kunnen maken.
Dat is Geert Wilders uiteraard niet ontgaan, en inmiddels heeft die zich bereid verklaard om verder te gaan met de onderhandelingen. Ook Verhagen heeft er weer zin in, dus wellicht komt er straks toch gewoon een rechts kabinet, mogelijk gemaakt door het geweten van het CDA.

Het geweten van het CDA

Nieuws!
Het schiet nog altijd niet op met de actie voor Pakistan. De tv-avond, die er aanvankelijk al niet zou komen vanwege gebrek aan belangstelling, werd inderdaad een mislukking: nog geen vierhonderdduizend kijkers en slechts een handjevol miljoenen op de teller. Telkens weer klinkt de vraag waarom het &#8216;ons&#8217; niet interesseert, en te midden van die schaamte en machteloosheid wordt zelfs al beschuldigend naar andere landen gewezen &#8211; landen waar de mensen kennelijk nog slechter zijn dan hier.
Een van de meest absurde observaties op dat gebied is van Jort Kelder. Hij schreef vorige week een stukje op de website 925.nl waarin hij betoogde dat moslimlanden veel gieriger zijn dan christenlanden. &#8216;Tja, zo&#8217;n girootje naar 555 kan er natuurlijk even bij inschieten tussen het bommen leggen, moskeeën bouwen en sharia doorvoeren. Na een maand springvloed blijken westerse landen aanzienlijk meer bij te dragen aan de nood van vijftien miljoen natte pakken in Pakistan dan de bevriende naties in de regio.&#8217;
Hartstikke geestig natuurlijk, maar hij presenteert vervolgens wel een tamelijk serieus tabelletje, dat gretig is overgenomen door Elsevier en GeenStijl. Uit de zogenaamde &#8216;Pompen voor Pakistan-index&#8217; van Kelder en de zijnen blijkt dat Saoedi-Arabië maar honderdveertig minuten olie hoeft te pompen om de vijfenzeventig miljoen dollar terug te verdienen die het aan Pakistan schenkt, terwijl de Verenigde Staten, die toch veel minder reden hebben om van Pakistan te houden, zomaar honderdvijfenvijftig miljoen opsturen &#8211; &#8216;no strings attached&#8217;. Of het relevant is bij het redden van levens of je toevallig hetzelfde opperwezen aanbidt, noemt Kelder &#8216;weer een heel andere discussie&#8217; &#8211; maar hij wijst er nog wel even op dat het ramadan is, wat voor moslims toch een reden zou moeten zijn voor extra vrijgevigheid.
Allemaal vrolijke plagerij, maar toch te stupide om er niks over te zeggen. Want waarom zou je in godsnaam alleen naar de olie-inkomsten kijken? Je kunt dat wel beschouwen als gratis geld, maar als het alles is wat je hebt, heeft het wel degelijk waarde. Dus als je nou toch internationale karmapunten wilt uitdelen, is het veel zinniger de giften per land af te wegen tegen het bruto nationaal product. Zo is de Amerikaanse economie ongeveer negenendertig keer zo groot als die van Saoedi-Arabië, dus om net zoveel pijn te lijden als de Saoedi&#8217;s (die in werkelijkheid niet vijfenzeventig maar ruim honderd miljoen hebben toegezegd), zou de VS vier miljard dollar moeten doneren, vijfentwintig keer zoveel als nu. En Nederland, nog altijd ruim twee keer zo rijk als Saoedi-Arabië, zou dan tweehonderdvijftien miljoen moeten geven &#8211; meer dan tien keer zoveel als de zeventien miljoen die momenteel is toegezegd.
Natuurlijk zijn er ook moslimlanden (Egypte, Iran, Koeweit) die bijna niks geven, maar vergeleken met rijke landen als Italië en Frankrijk valt het nog reuze mee. Het belangrijkste punt van Kelder &#8211; dat moslimlanden veel minder vrijgevig zijn dan christenlanden &#8211; klopt dus niet. Maar gelukkig is de vraag of zo&#8217;n vergelijking überhaupt ergens op slaat &#8216;weer een heel andere discussie&#8217;.

Pompen met Jort Kelder

Nieuws!
Ban Ki-moon, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, zag nooit een grotere ramp dan de overstroming in Pakistan. Veertien miljoen mensen zijn inmiddels getroffen &#8211; meer dan door de tsunami in 2004, de aardbeving in Kasjmir in 2005 en de aardbeving in Haïti van januari bij elkaar. Het aantal doden, ongeveer tweeduizend tot nu toe, valt weliswaar in het niet bij die andere rampen, maar qua omvang is deze overstroming dus ongeëvenaard.
Het vergelijken van gigantische rampen voelt gruwelijk en zinloos, maar de uitspraken van Ban Ki-moon zijn zeker nuttig om geld los te krijgen voor noodhulp, zowel bij overheden als bij particulieren. In Nederland bijvoorbeeld, waar de aandacht voor de overstroming nog altijd relatief gering is, komt er nu, na veel gesteggel, toch een televisieactie voor Pakistan. Niet zo&#8217;n echte chique waarbij alle netten hetzelfde uitzenden, maar toch.
En hoe wrang ook, het is dus begrijpelijk dat het formaat van de ramp ten opzichte van eerdere rampen een rol speelt in de vraag of we er aandacht en geld aan willen besteden. Er zijn indrukwekkende statistieken nodig om &#8216;het product&#8217; te kunnen verkopen, en als we voor elk wissewasje een televisieavond gaan organiseren, is een zekere rampeninflatie onvermijdelijk. Nog wranger is het probleem dat er aanvankelijk te weinig indrukwekkende beelden uit Pakistan kwamen voor een grote inzamelingsactie. Niet dat de hulporganisaties zelf zo op sensatie belust waren, maar uit ervaring blijkt nu eenmaal dat een ramp zonder &#8216;gezicht&#8217; veel minder donaties oplevert dan een ramp met goede shots van diep menselijk leed. Verschrikkelijk, maar zo is de praktijk. Het volk is kennelijk nogal kinderachtig, en zo wordt het dus ook behandeld.
Toch is er, met al dat pragmatisme rondom de geldinzameling voor rampgebieden, één aspect dat vrijwel niet wordt belicht: de (geschatte) netto-opbrengst van donaties, uitgedrukt in mensenlevens of &#8216;leedverlichting&#8217; per euro. Want terwijl de schaal van de ramp voor de internationale campagne heel belangrijk is, doet het er voor de individuele donateur natuurlijk niets toe of het om duizend of tien miljoen getroffenen gaat: die wil zo veel mogelijk helpen met zijn tientjes. Langdurige problematiek lijkt zich daar op papier wel voor te lenen: voor zoveel euro per maand kunt u één kind aan schoon drinkwater helpen of van lepra genezen. Bij een grote, onoverzichtelijke ramp als die in Pakistan is zo&#8217;n belofte natuurlijk veel moeilijker. Maar het blijft vreemd dat het publiek alleen wordt overgehaald met de omvang en de ernst van de ramp, terwijl de efficiëntie, die voor de individuele gever belangrijker zou moeten zijn, geheel buiten beeld blijft.
Is het fijn om iemand in Pakistan te laten verzuipen omdat je ergens anders voor hetzelfde geld misschien drie anderen kunt redden? Nee. Maar andersom is ook niet goed, en aangezien we toch een keuze maken, heeft het iets vreemds dat het waar-voor-je-geld-aspect helemáál buiten beschouwing blijft. Maar, toegegeven: &#8216;de grootste ramp ooit&#8217; klinkt een stuk aantrekkelijker dan &#8216;de meest rendabele hulpactie van dit moment&#8217;.

Waar voor je geld

Nieuws!
Waarom zijn linkse critici zo sterk gekant tegen een gedoogconstructie met Geert Wilders? Om een heleboel redenen natuurlijk, maar een populair argument is dat de PVV een bedreiging is voor de rechtsstaat. In Wilders&#8217; partijprogramma staan voorstellen die zo ingrijpend zijn, zegt men, dat (verkapte) regeringsdeelname een gevaar zou betekenen voor onze grondrechten, en dus, uiteindelijk, voor de democratie. Onlangs is zelfs een &#8216;Comité voor de Rechtsstaat&#8217; opgericht: talloze journalisten en academici ondertekenden een tekst waarin Wilders &#8216;een vijand van onze rechtsstaat&#8217; werd genoemd, met wie je dus nooit mag regeren.
Met andere woorden: in plaats van uit te leggen in welk opzicht Wilders zich vergist in zijn ideeën over islam en integratie, wijst men hem af op diepe, grondwettelijke gronden. Het gaat dus niet meer gewoon over een politiek meningsverschil, nee, het is een principekwestie.
Aan de rechterkant hoor je weer heel andere geluiden. Daar zegt men juist dat &#8216;links&#8217; antidemocratisch op Wilders reageert. Als een partij op democratische wijze in de Kamer is gekomen, en dat is de PVV, dan mag zo&#8217;n partij ook meeregeren of gedogen, vindt men. Het gaat er niet om of we het met zijn standpunten eens zijn, maar om een fundamenteel, democratisch beginsel: wie een democratisch verkozen partij uitsluit, zoals sommigen op dit moment proberen, doet afbreuk aan de democratie.
Dus in plaats van uit te leggen in welk opzicht &#8216;links&#8217; zich vergist bij het afkeuren van Wilders en zijn islamstandpunt, willen rechtse critici de PVV om diepe, grondwettelijke redenen laten meeregeren. Ook voor hen is het dus niet zozeer een vraag van eens of oneens, nee, het is een principekwestie.
Voor beide standpunten, hoe tegenstrijdig ook, is iets te zeggen. Sterker nog, ze kunnen allebei waar zijn, want het gaat hier om een paradox: mag een antidemocratische partij democratisch aan de macht komen? Nee en ja. Mag je een boek verbieden dat tot censuur leidt? Kan God een steen maken die hij zelf niet kan optillen? Zegt u het maar.
Toch is het opvallend hoe stellig de beide kampen zijn. Want is het nou speciaal links om grondrechten boven democratie te stellen? En is het speciaal rechts om democratie boven grondrechten te stellen? Nee. Zou links net zo tekeer gaan tegen een marxistische partij die grondrechten wil inleveren om de welvaart eerlijker te verdelen? Zou rechts net zo enthousiast in de bres springen voor een democratisch gekozen partij die alle grote bedrijven wil nationaliseren? Nee.
Het feit dat links deze paradox met grote vanzelfsprekendheid zus uitlegt, terwijl rechts het juist zonder aarzeling zo ziet, is dan ook puur opportunisme. Op zichzelf is dat logisch: een goede advocaat benadrukt tenslotte ook alleen de wetsartikelen die in het voordeel van zijn cliënt werken. Maar het grote verschil is dat we van een advocaat niet anders verwachten, terwijl de twee kampen die de democratie verdedigen voor/tegen Wilders, nadrukkelijk volhouden dat het ze slechts om het principe is te doen &#8211; en dat kán bijna niet waar zijn.

Opportunistische principes

nieuws!
is global warming dood? In Rusland is het snikheet en branden de bossen, in Pakistan worden miljoenen mensen getroffen door de ergste overstromingen sinds tijden, de helft van Oost-Europa staat blank en in Brazilië valt meer sneeuw dan ooit.
Twee jaar geleden zou een rampencombinatie van deze omvang tot talloze artikelen en documentaires over de klimaatopwarming hebben geleid, maar momenteel blijft het beperkt tot een paar genuanceerde berichtjes over een mogelijk statistisch verband.
Komt dat door het gedoe met die uitgelekte e-mails en die foutjes over Nederland en de Himalaya-gletsjers? Gelooft niemand er meer in, hebben de sceptici gewonnen? Of is het juist andersom, en is de theorie inmiddels zo algemeen geaccepteerd dat we er niet meer telkens over hoeven te beginnen &#8211; net zoals een vliegramp niet meer leidt tot discussies over de zwaartekrachtwet van Newton?
En dan de economische crisis: doordat zich de laatste jaren een tamelijk concrete, internationale ramp heeft voltrokken, is het misschien logisch dat er wat minder aandacht uitgaat naar een probleem dat hier eventueel over honderd jaar tot natte voeten kan leiden.
Of, weer een andere mogelijkheid, heeft iedereen er gewoon genoeg van? Hangen de sceptici en de alarmisten, na elkaar jarenlang op leven en dood te hebben bestreden, nu uitgeput in de touwen, terwijl de journalisten en het publiek de arena uit pure verveling hebben verlaten? Is de spectaculaire discussie van de laatste tien jaar verzand in een saaie, stagnerende loopgravenoorlog?
Het zal ongetwijfeld allemaal een rol spelen. Maar het interessantste is toch, hoe vreselijk dat ook klinkt, dat het debat volwassen is geworden. De alarmisten hebben geleerd dat het averechts werkt om tegen elkaar op te bieden met doemscenario&#8217;s waarin de zeespiegel binnen zo weinig jaar zo veel meter zal stijgen, en sceptici hebben daardoor minder behoefte om die hele &#8216;klimaathysterie&#8217; belachelijk te maken en te ontkennen dat er überhaupt iets aan de hand is.
Toch is er nog altijd veel verwarring. De term &#8216;global warming&#8217; is wijselijk vervangen door &#8216;klimaatverandering&#8217;, waardoor ook strenge vorst en regenval wat logischer in het patroon passen, maar de vraag blijft nog steeds of die natuurrampen van dit moment nou door &#8216;de&#8217; klimaatverandering komen of niet.
Het antwoord is helaas niet bevredigend, en luidt: &#8216;waarschijnlijk wel en sowieso niet&#8217;. De meeste modellen voorspellen namelijk inderdaad een toename van &#8216;extreem weer&#8217;, dus dat lijkt te kloppen &#8211; maar zonder klimaatverandering komen zulke rampen ook gewoon voor. Je kunt er dus pas over tien jaar, terugkijkend, iets zinnigs over zeggen, en je kunt nooit één voorbeeld aanwijzen dat door de klimaatverandering komt.
Vergelijk het met een roulettetafel: als het balletje op 17 komt, krijg je een hittegolf, en op 66 een overstroming. Nu maakt de klimaatverandering (volgens de modellen dus) de vakjes 51 en 52 ontoegankelijk. Dat zou dus de kans op die twee rampzalige vakjes verhogen, maar wat kun je er nu van zeggen als het balletje dan inderdaad een keer op 17 of 66 landt? Niks dus, saai genoeg.

Klimatologische roulette

Nieuws!
Bent u al een schuilkelder aan het graven? Nee? Uw buren waarschijnlijk wel, want: &#8216;Gezien recente gebeurtenissen als stroomstoringen, storm, wateroverlast en hitte, zijn steeds meer mensen bezig de juiste voorbereidingen te treffen op een eventuele noodsituatie.&#8217;
En u maar denken dat ze op vakantie waren.
Het bovenstaande paniekcitaat komt niet uit een sensatieblaadje of van een complotdenkers-website, maar uit een persbericht van de Rijksoverheid. Terwijl iedereen zich druk maakt over het moeizame verloop van de kabinetsformatie, is het ministerie van Binnenlandse Zaken met belangrijkere zaken bezig: het volk voorbereiden op een ramp. Dat gebeurt door middel van de campagne &#8216;Goed voorbereid zijn heb je zelf in de hand&#8217;, waarin wij worden aangemoedigd om een &#8216;noodpakket&#8217; samen te stellen. Er is een website met lijstjes en tips (www.nederlandveilig.nl) en er komen ook spotjes op televisie.
U vraagt zich misschien af wat voor rampen zich in uw buurt zoal kunnen voltrekken? Als u even uw postcode invult op de &#8216;Risicokaart&#8217; weet u meteen of er een lpg-tankstation in de buurt is, zodat u rekening kunt houden met een zware explosie. Maar er zijn meer gevaren: in Amsterdam-Zuid bijvoorbeeld, dat toch niet bekendstaat als een gevaarlijke buurt, moeten bewoners goed beseffen dat het Vondelpark kan overstromen en dat er op het Museumplein paniek kan uitbreken.
Om direct bij de aftrap van de campagne alvast wat publiciteit te genereren, heeft het ministerie laten onderzoeken hoe het momenteel gesteld is met onze overlevingskennis. De hypothese was ongetwijfeld dat we er niks van zouden bakken &#8211; anders zou de hele campagne bij voorbaat al overbodig zijn &#8211; maar uit het persbericht blijkt dat nogal mee te vallen: &#8216;Driekwart van de ondervraagden heeft een EHBO-doos in geval van nood en ongeveer de helft kan gebruik maken van een opwindbare radio of radio op batterijen.&#8217;
Zo mogelijk nog indrukwekkender is het feit dat maar liefst 86 procent van de respondenten denkt dat drinkwater belangrijk is, en dat 79 procent gelooft dat houdbaar voedsel van pas kan komen in een noodsituatie. Asjemenou: het volk is lang niet achterlijk!
Maar, zult u vragen, is die campagne dan wel nodig? Is het geen weggegooid geld om mensen erop te wijzen dat waxinelichtjes helpen als de stroom uitvalt en dat het slim is een noodvoorraadje maandverband in huis te halen? Dan oordeelt u toch te snel, want het persbericht gaat verder: &#8216;Opvallend hierbij is dat maar weinig mensen ook een blikopener op hun lijstje hebben staan (25 procent). Deze laatste zit weliswaar niet in een standaard noodpakket, maar wordt wel aanbevolen door het ministerie.&#8217;
Het staat er echt: het ministerie beveelt een blikopener aan. Het kost een paar centen, zo&#8217;n campagne, maar dan heb je ook wat. Want stelt u zich eens voor: het park overstroomt, er is paniek op het plein, een lpg-explosie verwoest de keuken &#8211; en u zit in de kelder met drie sloffen maandverband en twintig kilo onbereikbare knakworstjes.

De nieuwe rampencampagne

Nieuws!
Paniek bij de VVD. Trouw schrijft: &#8216;De VVD heeft het zwaar nu veel liberale kiezers de partij bestoken met protesten tegen de onderhandelingen van Rutte met drie partijen ter linkerzijde. De mailboxen van de VVD-top lopen vol met klachten van VVD-stemmers, die zeggen dat ze voor rechts hadden gekozen en die menen dat de partij in zee moet gaan met de PVV van Geert Wilders.&#8217;
Onderzoek van Maurice de Hond bevestigt dit beeld, en ook op internet uiten stomverbaasde VVD&#8217;ers hun verontwaardiging:
&#8216;Stem je op rechts, krijg je toch Paars!&#8217;
&#8216;Rutte is gek geworden!&#8217;
&#8216;Kiezersbedrog van de eerste orde!&#8217;
Voor de gemiddelde VVD-stemmer komt het blijkbaar als een zeer onaangename verrassing dat Mark Rutte niet gewoon meteen met Wilders gaat regeren. De gedachtegang was kennelijk: als de VVD wint, komt er sowieso een rechtse regering.
Dat klinkt best logisch, maar het is op zijn minst wat simpel gedacht.
Nog niet zo heel lang geleden, van 1994 tot 2002, heeft de VVD namelijk geregeerd met de PvdA en D66. Dat ging prima. En nu, slechts acht jaar later, dacht de gemiddelde VVD-stemmer dus dat zoiets nooit meer kon gebeuren? Waarom dan niet? Omdat Rutte zich in de verkiezingsstrijd zo duidelijk afzette tegen links? Dat leek inderdaad duidelijk, maar zo gaat dat toch altijd? Zo werkt het gewoon: tijdens de campagne doe je alsof de rest gek is, en na de verkiezingen ga je dan toch met ze onderhandelen. Dat moet namelijk wel, als je een coalitie wilt smeden. Dit gaat al een eeuwigheid zo in Nederland, maar voor sommigen is het iedere keer weer een geweldige verrassing.
Terwijl Rutte toch heel duidelijk is geweest: hij sloot geen enkele partij bij voorbaat uit. Geen enkele, dus ook GroenLinks niet. Maar in een sterk staaltje wishful thinking hebben de VVD-stemmers dat kennelijk allemaal geïnterpreteerd als een handreiking aan Wilders: Rutte sluit niemand uit, dus hij gaat sowieso met de PVV!
Het is overigens belangrijk om niet te vergeten dat een meerderheid van Nederland gewoon op de partijen van Paars-plus heeft gestemd. Het feit dat de VVD de grootste is en de PVV is gegroeid, betekent niet dat linkse stemmen opeens minder waard zijn dan rechtse. En als het CDA niet mee wil doen, zul je toch echt een andere meerderheid moeten vinden.
In Nederland stem je nu eenmaal niet op een coalitie. Je kunt het soms, door tactisch te stemmen, wel proberen, maar je mag niet mopperen als het vervolgens niet lukt. Een stem op de VVD is een stem op de VVD, en niet een stem op de VVD plus de PVV plus het CDA. En als die rechtse coalitie, de enige denkbare met Wilders erin, echt de enige coalitie is die je accepteert, dan kun je beter gewoon op de PVV stemmen; dat voorkomt teleurstellingen.
Gelukkig hebben de meeste VVD-stemmers, zo blijkt uit de peilingen, dat laatste inmiddels wel begrepen.

Het verraad van Rutte

Nieuws!
Begrijpt u de volgende zin? &#8216;Vader gaf de hond een pak rammel, want hij had op het tapijt gescheten.&#8217; Daar is weinig twijfel mogelijk: de hond heeft iets stouts gedaan en vader rost hem af. Niets aan de hand dus. Maar, vreemd genoeg, als u deze zin gebruikt in een opstel, en u laat dat opstel lezen door een docent Nederlands of door een professionele redacteur, dan is de kans zeer groot dat er een rode streep onder komt te staan. Waarom? Wel, omdat hij op twee manieren kan worden gelezen. Want kijkt u maar eens goed: wie heeft er nou eigenlijk op het kleed gepoept, de hond of de vader?
Hihi, inderdaad! Grammaticaal gezien kan het allebei. Dat is ook wat. Dus, zal men u aanraden, maak er maar veilig &#8216;deze&#8217; van in plaats van &#8216;hij&#8217;, zodat de zin luidt: &#8216;Vader gaf de hond een pak rammel, want deze had op het tapijt gescheten.&#8217;
Zo, nu is er geen misverstand meer mogelijk.
Dat &#8216;deze&#8217; een veel lelijker en opvallender woord is dan &#8216;hij&#8217; en dat de hele zin daardoor wordt verpest, is kennelijk niet zo&#8217;n bezwaar. En ook dat geen enkele lezer ooit zou denken dat vader een hond slaat omdat hij zelf zojuist op het kleed heeft gepoept, doet blijkbaar niet ter zake. En zelfs het onmiskenbare feit dat de aangepaste zin, in tegenstelling tot het origineel, nooit door een normaal iemand zou worden uitgesproken (leest u hem nog eens hardop), is van ondergeschikt belang: als het grammaticaal maar waterdicht is.
Gek hè? Maar het kan nog veel gekker, want zelfs in situaties waarin verwarring niet alleen inhoudelijk maar ook grammaticaal volstrekt uitgesloten is, wordt opvallend kwistig met &#8216;deze&#8217; gestrooid: &#8216;Als uw computer niet reageert, moet u deze opnieuw opstarten.&#8217; Vreest men soms dat u een andere computer opnieuw gaat opstarten? Wat is er mis met &#8216;hem&#8217;?
Er is al vaak gewezen op de gevreesde &#8216;haarziekte&#8217;, de volkomen absurde maar zeer hardnekkige neiging van journalisten en mooischrijvers om mannelijke en onzijdige woorden naar eigen inzicht vrouwelijk te maken. &#8216;Nederland verwelkomt haar voetballers&#8217;, &#8216;het huis schudt op haar grondvesten&#8217;, u kent het wel.
Niemand weet precies waar die ziekte vandaan komt, maar de overeenkomst met de hierboven beschreven aandoening, die we voorlopig even &#8216;deze-koorts&#8217; zullen noemen, is treffend: de patiënten ontwikkelen een sterke afkeer van de mannelijke voornaamwoorden &#8216;hij&#8217;, &#8216;hem&#8217; en &#8216;zijn&#8217;. In het geval van de haarziekte zou je nog kunnen betogen dat &#8216;zij&#8217; en &#8216;haar&#8217; gewoon mooier en eleganter klinken, maar het is niet erg aannemelijk dat veel mensen het woord &#8216;deze&#8217; echt mooi of leuk vinden. Bij deze-koorts gaat het dus echt om de afkeer van &#8216;hij&#8217; of &#8216;hem&#8217;. Een ernstige zaak dus.
Over remedies is helaas nog niets bekend.

Wat is er mis met ‘hem’?

Nieuws!
We zien een orkest, een stukje opera, wat bekende violisten en een pianospelend kind. De stem van Philip Freriks klinkt: &#8216;Muziek raakt een gevoelige snaar bij 88 procent van de Nederlanders.&#8217; Dan verschijnt Ivo Niehe in beeld. Die zegt: &#8216;Eigenlijk vóélen we het allemaal. Deze programma&#8217;s, die zijn van ons. Die horen bij Nederland. De publieke omroep vertelt úw verhaal.&#8217;
Er is al veel geschreven over deze campagne, waarbij de belangrijkste vraag was of de publieke omroep, die van belastinggeld wordt betaald, dat geld wel mag gebruiken om reclame voor zichzelf te maken &#8211; zeker nu er veel politieke discussie is over het nut en de gewenste omvang van de publieke omroep. De VVD heeft er zelfs kamervragen over gesteld, maar in Trouw heeft een woordvoerder van de publieke omroep al verklaard dat met de spotjes geen belastinggeld is gemoeid. Hoe dat kan is niet helemaal duidelijk, want zelfs als iedereen er gratis aan heeft meegewerkt, lijkt het op zijn minst kapitaalvernietiging om ze op prime time uit te zenden: die zendtijd had wellicht ook voor veel geld aan bijvoorbeeld Albert Heijn kunnen worden verkocht.
De logica van de filmpjes zelf rammelt ook. Dat 88 procent van de bevolking door muziek wordt geraakt (sowieso al een nietszeggende mededeling), waarom zou dat pleiten voor de publieke omroep? Voor de muziek die de meeste mensen raakt, is ruimte bij de commerciëlen. En als die 88 procent van Nederland echt zo graag naar klassieke muziek luistert, wat het filmpje suggereert, dan hoorde je veel vaker Brahms bij SBS.
En wat te denken van het argument, in een ander filmpje, dat 99 procent van de Nederlanders lachen gezond vindt? Of de claim dat 67 procent van Nederland ontroerd was door de beelden van Prinses Máxima als bruid? Nou en? Als zo&#8217;n huwelijk de volgende keer door RTL wordt gefilmd, laat het de mensen dan koud?
Maar het allerwonderlijkst is toch die slotgedachte: &#8216;De publieke omroep vertelt úw verhaal.&#8217; Wat betekent dat? Wat is dat, &#8216;uw verhaal&#8217;? Dat u drie kinderen heeft, waarvan er twee in de gevangenis zitten? Dat u een milde vorm van autisme heeft en graag knaagdieren schildert? Dat u zeikerige stukjes schrijft voor Vrij Nederland? Vertellen ze dat?
Nee, dat zou te veel gedoe zijn, en bovendien: wat heeft het voor zin om aan iedereen zijn eigen verhaal te vertellen? Mensen kijken juist tv voor de verhalen van anderen. Alleen voor beroemdheden als Ramses Shaffy en André Hazes, over wie wel eens documentaires worden uitgezonden, klopt de bewering: de publieke omroep vertelt hún verhaal. Maar of Ivo Niehe het nou tegen hen heeft?
Een ding is duidelijk: ze zijn goed de weg kwijt bij de publieke omroep. En daarom hebben ze dus úw hulp nodig!

Uw verhaal op televisie

Nieuws!
In de uitzending van het &#8216;premiersdebat&#8217; op Pinksterzondag besloot RTL 4 maar weer eens te doen alsof de kijker debiel was. Deze beproefde techniek, ook bij de publieke omroepen steeds populairder, is uiteraard bedoeld om zo min mogelijk kijkers het gevoel te geven dat het onderwerp ze boven de pet gaat.
Soms is die benadering hinderlijk en misplaatst, maar omdat de onderwerpen waarover Balkenende, Cohen, Rutte en Wilders moesten discussiëren nogal ingewikkeld waren, leek het in dit geval niet eens zo&#8217;n gek idee: we horen en lezen voortdurend over de crisis en de economie, maar hoeveel mensen begrijpen nou écht hoe het zit? Vrijwel niemand toch? Dus: een goed idee van RTL om af en toe iets uit te leggen in simpele bewoording.
In de uitvoering ging het helaas faliekant mis. Bijvoorbeeld bij de uitleg van de hypotheekrenteaftrek voorafgaand aan het debat daarover. Het filmpje begint met een vrolijk polderlandschap, maar dan verschijnt er een grote H in een dreigende wolkenlucht en vertelt de voice-over: &#8216;Het is gedaan met de rust in Polderland. Het H-woord hangt weer in de lucht: hypotheekrenteaftrek.&#8217;
Korte zinnetjes, lekker spannend. Beetje populair, maar prima. Nu zien we een Delftsblauw tegeltje met bewegende figuurtjes en zegt de voice-over: &#8216;We hebben het hier over typisch Hollandse folklore, net als molens, coffeeshops en het homohuwelijk. Want nergens anders is de hypotheekregeling zo riant en dus zo kostbaar als bij ons.&#8217;
Ook prima. Best interessant zelfs, zo&#8217;n breder perspectief. Wij, de veronderstelde debielen, beginnen steeds benieuwder te worden naar die riante, unieke, maar peperdure regeling. Het filmpje gaat verder: &#8216;Willen we flink bezuinigen, zo zeggen allerlei slimme economen, dan moet het cadeautje voor de huiseigenaren eindelijk maar eens op de helling. De regeling kostte de staat vorig jaar veertien miljard euro, dus die zijn in de pocket.&#8217; Met een lollig geluidje floepen de woorden &#8217;14 miljard&#8217; in het koffertje van Wouter Bos. Einde uitleg.
Waarom dat stomme geluidje en dat infantiele &#8216;zeggen allerlei slimme economen&#8217;? Moeten wij per se voelen dat de redactie voor ons op de hurken zit? Kennelijk. Maar wat veel erger is: we hebben nog steeds geen flauw idee wat die hypotheekrenteaftrek is. Te ingewikkeld voor ons? Maar waarom dan überhaupt een debielenfilmpje? Iemand die toevallig even niet weet wat de hypotheekrenteaftrek is, wordt dus én als een debiel behandeld én hij leert niks.
Het is een veelgemaakte fout, niet alleen op tv, maar vooral ook bij slechte ouders en leraren die iets aan een kind moeten uitleggen: ze gebruiken een paar kinderwoordjes en laten vervolgens de essentie van het verhaal weg, ook als de essentie helemaal niet zo ingewikkeld is.
Dus: &#8216;vader gaat patat verkopen&#8217; wordt: &#8216;pappa gaat centjes verdienen&#8217;.
Kan iemand uitleggen waarom dat duidelijker is?

Zinloos gehurk

Nieuws!
Eindelijk is het er: het grote onderzoek naar de kosten van de immigratie van niet-westerse allochtonen. Het antwoord: 7,2 miljard euro per jaar. Onthoud dat bedrag! Het ging een tijdje niet zo lekker met de PVV, je hoorde niet zo veel meer van ze, maar met dit (zelf betaalde) rapport van economisch onderzoeksbureau Nyfer zijn ze weer helemaal terug.
Of juist niet?
Het lijkt natuurlijk in het belang van de PVV, zo&#8217;n onderzoek: het is tenslotte de anti-islam- en anti-immigratiepartij &#8211; zonder die onderwerpen blijft er weinig van ze over. En elk extra argument om geen moslims meer toe te laten, zou je zeggen, is dus gunstig voor de PVV. Jarenlang heeft Wilders dan ook om zo&#8217;n onderzoek gevraagd, en nu het er dan uiteindelijk toch is gekomen, presenteert hij het als een geweldig en schokkend bewijs van zijn gelijk. Ruim zeven miljard kosten ze, die moslims. Zéven miljard! Elk jaar! Terwijl we moeten bezuinigen! Als dat geen reden is om PVV te stemmen.
En toch is het een vergissing.
Ten eerste omdat die zeven miljard niemand iets zegt. Ja, het is veel geld, maar we wisten allang dat niet-westerse allochtonen gemiddeld vaker werkloos en crimineel zijn dan autochtonen. Ga maar eens na: hoeveel dacht ú dat de gevreesde &#8216;massa-immigratie&#8217; op jaarbasis kostte? Tien miljoen? Natuurlijk niet: dat is niks. Vijf miljard dan? &#8211; Zou kunnen. Twintig miljard? &#8211; Zou kunnen. Zeventig miljard? &#8211; Wie weet.
En nu is het spannende eraf.
Bovendien kan Wilders nu niet meer vragen om zo&#8217;n onderzoek. Het was best een sterk punt van de PVV dat ze steeds maar om die cijfers vroegen, terwijl de andere partijen er niks van wilden weten. Strijden tegen een taboe is altijd goed voor een populistische partij, maar nu de taal van Fortuyn en het &#8216;benoemen&#8217; van problemen met allochtonen ook bij de gematigde partijen heel gewoon is geworden, blijft er weinig meer voor Wilders over. Die kopvoddentax, een gevolg daarvan, pakte verkeerd uit, maar de prijs van de immigratie was een leuk, interessant punt waar de andere partijen niet over wilden praten. Gedwarsboomd worden in een zoektocht naar de waarheid is het fijnste wat er is, maar dat is nu dus voorbij.
Ten derde: nu het onderzoek is gedaan, in opdracht van de PVV nog wel, kunnen de andere partijen er rustig gaten in gaan schieten. Want natuurlijk is er veel op aan te merken &#8211; zowel ethisch als economisch. Wilders kan weliswaar schermen met die zeven miljard, maar dat betekent ook dat hij het onderzoek moet gaan verdedigen &#8211; en verdedigen is niet wat je wilt doen als aanvalspartij.
Tot slot nog dat economische aspect. De belangrijkste oorzaak van het huidige verlies in de peilingen van de PVV schijnt te zijn dat men op economisch gebied meer vertrouwen heeft in de VVD. Je kunt je afvragen of het dan echt handig is om een economisch argument als speerpunt te kiezen.

De immigratie kost zeven miljard euro per jaar, heeft Wilders laten berekenen. En nu?

Nieuws!
In India woont een man die Prahlad Jani heet en die al meer dan zeventig jaar niet eet of drinkt. Hij mediteert veel en leeft van een soort levenselixer dat hij via zijn gehemelte krijgt toegediend door een hindoegodin. Het klinkt onwaarschijnlijk, maar onlangs is hij onderzocht door medici die bruikbare kennis hoopten op te doen voor astronauten op lange ruimtereizen.
De Telegraaf: &#8216;De artsen van de drieëntachtigjarige yogi Prahlad Jani uit India [&#8230;] staan voor een raadsel nu de man de afgelopen twee weken daadwerkelijk zonder eten en drinken heeft geleefd. Veertien dagen lang werd de yogi door een groep van dertig artsen vierentwintig uur per dag geobserveerd in een ziekenhuis in de stad Ahmedabad.&#8217;
En wie denkt dat het een haastig prutonderzoekje was, vergist zich lelijk. De Pers: &#8216;In zijn kamer zijn twee camera&#8217;s geïnstalleerd. Een mobiele camera filmt hem als hij naar buiten gaat, zodat hij permanent in de gaten wordt gehouden. Met elektroden wordt zijn hersen- en hartactiviteit gemeten.&#8217;
U twijfelt nog? Nu.nl: &#8216;Hij kreeg gedurende de twee weken enkel water om zich mee te wassen en om zijn mond mee te spoelen. De hoeveelheid werd vooraf en nadat hij het weer had uitgespuugd gemeten.&#8217;
De vraag is nu: waar zit de vergissing? Zijn die dokters achterlijk? Zitten ze in het complot? Zijn het helemaal geen dokters? Alles kan, maar het hoeft niet eens: de vergissing zit al ingebakken in de opzet van het onderzoek.
Het is de klassieke fout die altijd weer wordt gemaakt bij &#8216;grondig&#8217; onderzoek van mensen met speciale krachten: men schakelt &#8216;de wetenschap&#8217; in. Biologen, natuurkundigen, dokters&#8230; Het lijkt logisch, maar in feite zijn vakgeleerden juist totaal ongeschikt voor dergelijk onderzoek. De aangewezen persoon om zulke observaties te verrichten, is namelijk niet een geleerde, maar een goochelaar: die weet tenminste waar hij op moet letten. En als die geen verklaring vindt, kun je daarna altijd nog de universiteit bellen. De professionele ontmaskeraar James Randi roept dit al jaren, maar telkens weer denken geleerden dat zij er zelf wel uitkomen met camera&#8217;s en hartslagmeters.
En daar gaat het dus telkens weer mis. Door de goochelaar over te slaan en meteen artsen in te schakelen, gaat men er impliciet al vanuit dat er een medische verklaring moet zijn voor het fenomeen, en dat is precies wat &#8216;paranormalen&#8217; willen. Aan een cardiogram is namelijk niet te zien wat ze in hun mouw hebben.
In het geval van Prahlad Jani biedt het spoelen van zijn mond een aardig inkijkje in zijn werkwijze: de onderzoekers richtten zich volledig op het meten van dat uitgespuugde water, en stonden hem intussen toe om zich (zoals op filmpjes is te zien) bij het baden uitgebreid met water te overgieten. De klassieke &#8216;afleiding&#8217; dus, waar iedere goochelaar gebruik van maakt &#8211; zoals iedere goochelaar weet.

De yogi en de wetenschap

Nieuws!
Persbericht: &#8216;Kabinet investeert in slimme ICT-toepassingen.&#8217; Het gaat verder: &#8216;De ministerraad heeft er (&#8230;) mee ingestemd circa eenendertig miljoen euro te investeren in een aantal ICT-projecten die onder meer bijdragen aan het verbeteren van de dienstverlening van de overheid, slimmer gebruik van ICT voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken en kostenbesparingen.&#8217;
Dat is buitengewoon goed nieuws. Ze investeren dus in slimme ICT-projecten en gaan zo de dienstverlening verbeteren, maatschappelijke vraagstukken oplossen en geld besparen. Wie kan daar nu tegen zijn? Niemand natuurlijk, maar je kunt altijd nóg ambitieuzer zijn. D66 bijvoorbeeld pleit in zijn verkiezingsprogramma voor &#8216;slimme energiesystemen&#8217;, &#8216;slimmere netwerken&#8217;, &#8216;slimme energiemeters&#8217;, &#8216;slimmer werken&#8217;, &#8216;slimmer groen in de stad&#8217;, &#8216;slimme kilometerheffing&#8217; en &#8216;slimme technologie&#8217; in auto&#8217;s. Slim hè?
Wat ze niet uitleggen, de ministerraad noch D66, is wat &#8216;slim&#8217; in dit verband precies betekent. &#8216;Slimme technologie&#8217; is een kreet die al jaren erg populair is; het klinkt reuze handig, maar wat is het nou eigenlijk?
Als het echt iets betekent, slimme technologie, dan bestaat er dus ook domme technologie. Daar kun je je tenminste iets bij voorstellen: een auto die keihard remt voor insecten bijvoorbeeld. Maar als je daar weer het tegenovergestelde van neemt, kom je in feite uit op handige technologie. Handige technologie is ook mooi natuurlijk, maar vast niet wat men met &#8216;slim&#8217; bedoelt.
Of zou slimme technologie gewoon nieuwe technologie betekenen? Of ingewikkelde technologie? Is het gewoon een ander woord voor hightech? Daar lijkt het vaak wel op, maar ook dat kan het niet zijn: dan zou simpele, oude technologie immers automatisch niet slim zijn, en wat is er nou dom aan een briljante uitvinding als de stoommachine? Of was die in de achttiende eeuw nog wel slim?
Als je ietsje beter leest, kun je wel degelijk een patroon ontdekken in het gebruik van de term &#8216;slimme technologie&#8217;. Het gaat vrijwel altijd om apparaten die iets &#8216;gewoons&#8217; doen, zoals bijvoorbeeld een auto, maar die er een kunstje bij leren. Dat kunstje is meestal het meten van een bepaalde waarde, bijvoorbeeld het brandstofverbruik, en een &#8216;slim&#8217; apparaat past zich dan automatisch aan, of brengt ergens rapport uit over zijn bevindingen. Meestal gebeurt dat met behulp van een computertje, zodat het slimme apparaat in feite &#8216;meedenkt&#8217;.
Maar dan betekent &#8216;slimme&#8217; technologie dus &#8216;denkende&#8217; technologie. Logisch, want om slim te zijn, moet je op zijn minst kunnen denken. Maar waarom zeggen ze dat dan niet gewoon? Vermoedelijk omdat het minder goed klinkt: &#8216;Wilt u een denkende staafmixer, mevrouwtje?&#8217;
&#8216;Wat?! Nee dank u: dat kán helemaal niet. En denkende apparaten zijn eng!&#8217;
&#8216;En een slimme kruimeldief dan, wilt u dat?&#8217;
&#8216;Gut&#8230; ja&#8230; dat klinkt eigenlijk wel handig!&#8217;