Opvangcrisis escaleert wéér

'Klimaatverandering vraagt om populisme'

Filosoof Chris Julien

Opvangcrisis dreigt weer te escaleren in Nederland

Verhaal van de week

Op de cover van Men’s Health

Teun van de Keuken

Westelijke Jordaanoever

Beeldreportage

Interview met Molly Crabapple

Over anti-zionisme

Het kabinet offert welvaart op voor productiviteit

Hans against the machine

Nog eentje dan!

Column Amber Wiznitzer

Queer Amsterdam, de roze stad

Cultuurtips

Nieuws!
Stemmen we nou voor de Provinciale Staten of gaat het toch om de regering? Veel kiezers zullen hun keuze baseren op het kabinetsbeleid en al die bekende gezichten uit Den Haag, maar er zijn ook mensen die het hun plicht vinden om ook de provinciale standpunten te laten meewegen. Helaas weet niet iedereen welke kwesties er spelen op provinciaal niveau, laat staan welke standpunten de partijen erover innemen, maar voor hen is er gelukkig kieskompas.nl.
Het Kieskompas is geen klassieke stemwijzer, maar het plaatst je op basis van dertig vragen in een &#8216;politiek spectrum&#8217;: de verticale as geeft aan hoe progressief of conservatief je bent en de horizontale as gaat van &#8216;links&#8217; naar &#8216;rechts&#8217;. De politieke partijen staan ook in het spectrum, zodat je precies kunt zien bij welke je het dichtst in de buurt komt. Op de site staat: &#8216;Kieskompas gebruikt wetenschappelijk verantwoorde methodes voor de plaatsing van politieke partijen, zonder enige bevoordeling van welke partij dan ook.&#8217;
Het is meestal niet zo&#8217;n goed teken als iemand van zijn eigen product zegt dat het &#8216;wetenschappelijk verantwoord is&#8217;, maar laten we ons even richten op die neutraliteit. Daar ligt namelijk nogal een concreet probleem, dat niet veroorzaakt is door kwade opzet van de makers, maar inherent is aan het gekozen systeem.
Het zit als volgt: doordat een &#8216;links&#8217; antwoord een &#8216;rechts&#8217; antwoord kan compenseren, komen onvoorspelbare kiezers &#8211; originele denkers die niet goed in een klassiek profiel passen, of mensen die er niks van begrijpen &#8211; vanzelf in het midden uit. In Noord-Holland staat daar de PvdA, want die hebben vrijwel nergens een extreem standpunt ingenomen. Heel slim van ze, want relatief veel mensen zullen daardoor in hun buurt eindigen. Nee, het is geen stemadvies, maar toch&#8230;
Het probleem wordt groter als je de vragen ziet. Die zijn namelijk best moeilijk: &#8216;In plaats van op het land, moeten windmolens in de Noordzee worden geplaatst.&#8217; Eh&#8230; waar dan precies? Is dat duur? En wat als je überhaupt geen windmolens wilt? Kies je dan &#8216;neutraal&#8217; of juist &#8216;geen mening&#8217;? En: &#8216;De kernreactor bij Petten moet worden vervangen door een nieuwe kernreactor.&#8217; Jeetje&#8230; Is-ie verrot? Staat-ie op springen? Waar ligt Petten ook weer precies?
Als je eerlijk en bescheiden bent, en je besluit om alleen te antwoorden op vragen die je echt begrijpt, vul je dus heel vaak &#8216;geen mening&#8217; in, en eindig je in het midden: bij de PvdA. En als je voor de gein op alles &#8216;helemaal mee eens&#8217; invult? PvdA. En alles &#8216;helemaal oneens&#8217;? PvdA. En als je de test volkomen willekeurig door een orang-oetan laat invullen? PvdA. Sterker nog: als je op elke vraag precies het tegenovergestelde invult van het PvdA-standpunt, eindig je in het spectrum bij&#8230; de PvdA!
Het Kieskompas is bedoeld om iets te verhelderen, maar het zaait ook erg veel verwarring. Het geeft officieel geen stemadvies, maar veegt intussen alle twijfelaars van Noord-Holland naar de PvdA.
Gelukkig maar dat het allemaal wetenschappelijk verantwoord is.

Jonathan van het Reve

Wetenschappelijk verantwoord

Nieuws!
Goede politici draaien. Niet te veel natuurlijk, maar een politicus die nooit bereid is om van zijn standpunten af te wijken, die nergens voor openstaat, die al zijn voorkeuren bij voorbaat als &#8216;breekpunten&#8217; poneert, kan nooit iets bereiken in de echte wereld. Dat is algemeen bekend, maar toch is de verontwaardiging vaak enorm als iemand uit tactische overwegingen van zijn vroegere koers afwijkt.
Voor politici is het daarom belangrijk om die onvermijdelijke momenten zoveel mogelijk te verdoezelen of recht te praten. Het mooiste is natuurlijk als ze kunnen wijzen op eerdere uitspraken van henzelf of op het verkiezingsprogramma van de partij om aan te tonen dat van draaien eigenlijk geen sprake is, maar soms is de gemaakte draai daarvoor te groot. Voor die zware gevallen wordt in Den Haag vaak een tweede truc toegepast: de openlijke getergdheid. Vrouwen kunnen dan bijvoorbeeld een traantje laten, mannen kunnen zich een dagje niet scheren of op het juiste moment salueren met een brok in de keel. Door hun achterban op die manier te laten zien dat het een moeilijke beslissing was om hun ziel aan de duivel te verkopen, weten ze vaak heel knap nog iets van hun publieke ruggengraat te behouden.
Maar toch, tussen al die prachtige, professionele manoeuvres, gaat er wel degelijk ook iets mis. Al jaren. Een klassieke fout, gebaseerd op het oude misverstand dat de rest van de wereld achterlijk is en dat men politici op hun woord gelooft. Het gaat hier om de uitspraak: &#8216;Wij zijn daar altijd helder in geweest.&#8217;
Telkens weer komen ze daarmee op de proppen; het kan niet anders of de mediatrainers en de spindoctors moedigen het gebruik van die bezweringsformule aan &#8211; terwijl een kind toch kan zien dat zij averechts werkt. Want het enige moment, echt het enige moment waarop iemand van zichzelf zegt dat hij altijd helder is geweest, is als hij zojuist zijn principes heeft verloochend. Als kijker voel je dat, en zelfs als je een discussie totaal niet hebt gevolgd, begrijp je als iemand zoiets zegt meteen dat hij juist niet &#8216;helder&#8217; is geweest.
Het is verwant aan de raadselachtige populariteit van het woord &#8216;oprecht&#8217;. Als iemand zegt dat hij iets &#8216;oprecht&#8217; niet wist, vermoed je onmiddellijk dat hij liegt. Om bestwil misschien, maar toch. Het probleem met frases als &#8216;ik ben altijd helder geweest&#8217;, of &#8216;als ik heel eerlijk ben, dan&#8230;&#8217; is namelijk dat zij nogal nadrukkelijk de deur op een kier zetten naar de mogelijkheid dat de spreker niet oprecht is, terwijl het publiek tot dat moment (als het goed is) nog rekening hield met een misverstand of een functioneel compromis.
Ga maar na: als de jarige opeens zegt dat hij &#8216;oprecht&#8217; blij is dat je er bent, dan weet je toch dat je beter thuis had kunnen blijven? En een politicus die zegt: &#8216;Ik zal u de waarheid zeggen&#8217;, of: &#8216;Daar ben ik al jaren glashelder in&#8217;, van zo&#8217;n politicus weet je toch meteen dat er iets niet klopt?

De taal van draaikonten

Nieuws!
Alles wat u doet, heeft invloed op het klimaat. Elk hapje vlees dat u eet, ieder kind dat u baart, ja elke ademtocht die uw lippen ontsnapt, zorgt voor meer broeikasgas in de atmosfeer. Dit weet u allang, maar omdat de kans voor onderzoekers om subsidie te krijgen de laatste jaren aanzienlijk hoger schijnt te liggen wanneer ze een fenomeen aan klimaatverandering weten te koppelen, worden we overspoeld met studies over de &#8216;impact&#8217; van crises, kranten, huisdieren, spam, Kerstmis et cetera. Heus: elke scheet is relevant.
De andere manier om het klimaat een onderzoek binnen te sleuren, gaat juist andersom. Bij deze methode, die de laatste jaren veel opgang maakt, probeert men juist te bewijzen dat de verandering van het klimaat een bepaald fenomeen beïnvloedt. Vaak is dat natuurlijk ook zo, in zekere mate, maar moderne geleerden proberen niet meer alleen de aantallen trekvogels en kikkervisjes te verklaren aan de hand van de temperatuur, maar bijvoorbeeld ook grote historische gebeurtenissen: vorige week nog stond in NRC Handelsblad dat het Romeinse Rijk wellicht aan klimaatveranderingen ten onder is gegaan.
Verander de schoolboeken!
Nu lijkt zich, naast deze twee beproefde methodes, een nieuwe, hybride variant te manifesteren: onderzoek naar menselijk handelen in het verre verleden dat het klimaat heeft beïnvloed. In Stanford, Californië, aan het Department of Global Ecology van het Carnegie Institution for Science, is onlangs aangetoond dat de Mongoolse leider Dzjengis Khan de menselijke klimaatverandering heeft afgeremd. Toen hij en zijn opvolgers in de dertiende eeuw zo&#8217;n beetje heel Eurazië veroverden, hebben ze namelijk miljoenen mensen uitgeroeid, met als gevolg dat veel landbouwgrond overbodig werd en weer in bos veranderde. Volgens het onderzoek hebben die verse bomen in totaal zevenhonderd miljoen ton koolzuurgas uit de atmosfeer gezogen, genoeg om één jaar benzine-uitstoot van nu te compenseren.
Dat valt toch weer mee van die boef!
En wat leren wij hiervan? Nou: &#8216;Based on the knowledge we have gained from the past, we are now in a position to make land-use decisions that will diminish our impact on climate and the carbon cycle. We cannot ignore the knowledge we have gained.&#8217;
Ze houden zich in, de onderzoekers, maar ze bedoelen waarschijnlijk dat wij, als we echt iets willen doen aan de klimaatverandering, altijd nog de halve bevolking kunnen uitmoorden. Of zoiets.
Bij autoadvertenties is het al verplicht om de gemiddelde CO2-uitstoot te vermelden, maar zou het niet verstandig zijn om dat vanaf nu ook voor geschiedenisboeken te introduceren? Want je kunt nooit te genuanceerd zijn: Dzjengis Khan vermoordde weliswaar miljoenen mensen, maar dat scheelt vandaag de dag misschien weer een overstroming in China. En wat te denken van de Tweede Wereldoorlog? Die tanks en die gaskamers waren natuurlijk een klimatologische ramp, maar bedenk ook eens hoeveel landbouwgrond je uitspaart met vijftig miljoen doden! Wedden dat iemand daar as we speak aan zit te rekenen?

Groene geschiedenis

Nieuws!
Vorige week stond in Vrij Nederland een interview met Halbe Zijlstra (VVD), onze staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Er is veel over de man en zijn beleid te zeggen, maar het interessantste aan dit interview was zijn opvatting over kwaliteitsverschillen in kunst. Zijlstra wordt vaak geplaagd met zijn persoonlijke smaak (Ludlum, Clancy), die door kenners als primitief wordt bestempeld, maar dat vindt hij onterecht: &#8216;Ik heb er geen probleem mee als mensen zeggen dat mijn smaak niet hún smaak is. Maar ik vind het onredelijk als mensen gaan roepen dat het per definitie niks is. [&#8230;] Ik vind dat je ver moet blijven van het oordeel dat het een beter is dan het ander.&#8217;
Het aardige van die stelling &#8211; kwaliteitsverschillen in de kunst bestaan niet echt, alles is subjectief, de mening van een leek is net zo veel waard als de mening van een kenner &#8211; is dat hij ook onder niet-barbaren tamelijk populair is.
De redenering gaat meestal zo: Van Gogh heeft nooit een schilderij verkocht, dus hoe kun je nou denken dat je iets verstandigs over de kwaliteit van kunst kunt zeggen? Over vijftig jaar denken we er misschien weer heel anders over, en bovendien: hoe wil je de kwaliteit van kunst ooit definiëren? Moet kunst vernieuwen, behagen, schokken, langer dan een eeuw goed blijven? Was Rembrandt beter dan Titiaan? Was Mulisch beter dan Claus? Ook &#8216;kenners&#8217; zijn het daar niet over eens, of wel soms? Elk meetsysteem is gedoemd te mislukken, ergo: kwaliteitsverschillen bestaan niet.
Hm.
Die Van Gogh-redenering is verwant aan het Galilei-argument: misschien heeft Jomanda wel gelijk, want Galilei werd in zijn tijd ook niet begrepen. Dat voor elke Galilei tienduizend idioten hebben bestaan die volkomen terecht voor gek werden verklaard, en dat verreweg de meeste grote kunstenaars gewoon succes hadden tijdens hun leven, wordt dan meestal vergeten.
Ook is het vreemd om het feit dat je een verschijnsel niet goed kunt kwantificeren als een bewijs te zien dat het niet bestaat. Het kwaliteitsverschil tussen Rembrandt en Titiaan, als het al bestaat, is inderdaad klein, onmeetbaar en niet zo interessant. Maar dat het werk van Beethoven beter is dan dat van de Volendamse Songfestivalkandidaten 3JS kun je veilig beweren. Natuurlijk: er is altijd een risico dat voortschrijdend inzicht of de veranderende smaak van de massa je over tweehonderd jaar ongelijk geeft. Maar die kans is niet zo groot, en nogmaals: dat kwaliteitsverschil in de kunst vaag en slecht meetbaar is, en dat mensen zich er soms lelijk in kunnen vergissen, betekent niet dat je er helemaal niks over kunt zeggen en al helemaal niet dat het niet bestáát. Of wilt u soms beweren dat iedereen precies zo mooi kan tekenen als Rembrandt?
Je zou de kwaliteit van kunstwerken kunnen beschouwen als vage, elkaar overlappende wolkjes mist langs een vrijwel onleesbare meetlat: op het eerste gezicht misschien een willekeurige bende, maar als je de moeite neemt om goed te kijken en te luisteren, en je bent niet helemaal achterlijk, dan kun je toch echt verschillen ontdekken. Als je wilt, tenminste.

Kwaliteit: niet te meten?

Nieuws!
Bij het opvoeden van honden en peuters schijnt het raadzaam te zijn om ze zo kort mogelijk na een vergrijp te straffen, en dan nog het liefst meteen op de plaats delict. Als de vermanende woorden of de tik pas uren later volgen, is de kans groot dat het causale verband tussen misdaad en straf de veroordeelde ontgaat, zodat hij er weinig van leert voor de volgende keer.
Met dronken idioten schijnt dat ook zo te werken.
De jaarwisseling verliep volgens de politie relatief gemoedelijk. Dat blijft altijd een vreemde mededeling als je de ochtend na zo&#8217;n oorlogsnacht de beelden ziet van ME-busjes en brandende autowrakken, zeker als het woord &#8216;relatief&#8217; weer eens wordt weggelaten, maar kennelijk had het allemaal nog veel erger gekund en zijn 1253 arrestaties er niet belachelijk veel.
Een belangrijk wapen van justitie om te zorgen dat het feest volgend jaar nóg gemoedelijker zal verlopen, is het zogenaamde supersnelrecht. Deze supervariant van snelrecht houdt in dat verdachten van overzichtelijke vergrijpen binnen een paar dagen voor de rechter komen, zodat ze hun straf vrijwel meteen kunnen uitzitten. Het bestaat al enkele jaren en leidt altijd weer tot dezelfde kritiek van rechters en advocaten: doordat zij de dossiers pas vlak voor de zitting krijgen, wordt een eerlijke, weloverwogen rechtsgang bemoeilijkt.
Maar het supersnelrecht roept ook een andere, minstens zo fundamentele vraag op, namelijk of sneller straffen zin heeft. Want het klinkt stoer en eng, maar aan de andere kant moet het voor verdachten prettig zijn om het allemaal lekker vlot achter de rug te hebben. Drie dagen na het gooien van die stoeptegel weet je al dat het je zoveel euro of zoveel uur dienstverlening gaat kosten, en een paar weken later ben je er vanaf. Is dat geen prima service, sterk te prefereren boven een slepend proces dat steeds wordt uitgesteld en maandenlang boven je hoofd hangt? En zou een raddraaier die pas eind november is veroordeeld en zijn boete pas rond Kerstmis heeft betaald zich met Oudjaar niet eerder inhouden dan iemand die al in januari heeft betaald en het geld allang vergeten is?
Het feit dat veel mensen geneigd zijn om dure apparaten te kopen als ze die pas later hoeven te betalen, suggereert dat er wel iets in kan zitten, in snelrecht. Maar het verschil is dat zo&#8217;n aankoop een (relatief) weloverwogen beslissing is, terwijl het belagen van de politie toch meestal in een opwelling gebeurt &#8211; niemand denkt: ach, het duurt meestal maanden voordat mijn zaak voorkomt, dus de beuk erin!
Verder lijkt de kans klein dat een verdachte na een half jaar vergeten is waarvoor hij ook alweer gestraft wordt: zo dom zijn ze nou ook weer niet, mag je hopen. En voor de afschrikwekkende werking van een snelle straf, zoals een automatische stroomstoot wanneer je de koektrommel aanraakt, is zelfs het supersnelrecht veel te langzaam: als je dronken bent, is overmorgen relatief ver weg.
Het wachten is dus op het turbosupersnelrecht, waarbij in elk ME-busje een rechter en een beul meerijden. Dat schiet tenminste op.

Stoere service voor raddraaiers

Nieuws!
Waren de spoorwegen nou winterklaar of niet? Volgens reizigersorganisatie Rover was het vorig weekend een chaos, minister Schulz is boos, de kranten staan vol met spoorellende en GroenLinks heeft een spoeddebat aangevraagd. Bovendien verscheen er dinsdag een stuk in Trouw waarin de fabrikanten van de wisselverwarmers die ProRail gebruikt, zeggen dat de boel erg slecht wordt onderhouden: &#8216;Soms komen wij aan het spoor onderdelen tegen, waarvan je verbaasd bent dat ze nog werken.&#8217;
Maar volgens Bert Meerstadt, president-directeur van de NS, viel het allemaal wel mee. In het AD van dinsdag zegt hij dat de sneeuw allerminst tot chaos heeft geleid: &#8216;Door over te schakelen op de winterdienstregeling bleef de overlast beperkt.&#8217; De kritiek vindt hij dan ook grotendeels onterecht, de overlast was &#8216;heel vervelend, zeker omdat veel mensen Sinterklaas wilden vieren, maar onze winterplannen hebben gewerkt.&#8217;
Maar waarom zijn de spotjes waarin de NS opschept dat alles winterklaar is dan niet meer te zien? Meerstadt: &#8216;Het is raar om te verkondigen dat we goed zijn voorbereid, terwijl mensen vertraging hebben gehad.&#8217;
Zouden ze bij de NS, toen ze destijds besloten die spotjes te gaan maken, nu werkelijk hebben gedacht dat er geen vertragingen zouden zijn tegen de tijd dat ze werden uitgezonden? Als dat zo is &#8211; en daar lijkt het op als je naar Meerstadt luistert &#8211; dan hebben ze niet alleen geen verstand van public relations, maar ook niet van de praktijk van het treinverkeer.
En waarom zou je überhaupt zo&#8217;n spotje maken? De gedachte was misschien dat er tussen alle negatieve aandacht ook wel eens iets positiefs mocht worden gezegd over de spoorwegen, maar een kind kan toch begrijpen dat zulke opschepperij alleen maar tot een grotere beschadiging van het imago kan leiden?
Hoe komt een bedrijf dat zo slecht communiceert met zijn eigen gedupeerde klanten in vredesnaam tot de conclusie dat het zin heeft om in de media te proberen hun imago op te poetsen? Het bewust weglaten van hun lidwoord (NS zet bussen in) was al tamelijk gênant, maar deze spotjes en de uitspraken van Meerstadt zijn voorlopig het dieptepunt.
Het idee hangt ongetwijfeld samen met het feit dat ze geen overheidsbedrijf meer zijn: ze zien andere commerciële bedrijven de gekste dingen en diensten verkopen zonder dat iedereen boos wordt, en denken: dat willen wij ook. Heineken verkoopt bijvoorbeeld tamelijk neutraal bier, maar door een uitgekiende marketingstrategie is het internationaal zowaar exclusief en hip. En kletste Steve Jobs de problemen met de iPhone 4 niet heel mooi recht in de media?
Dat Heineken in tegenstelling tot ProRail en de NS een luxeartikel maakt, iets waar mensen dus bewust voor kiezen als ze er zin in hebben, en dat Heineken bovendien een zeer constante kwaliteit levert, is iets wat Meerstadt en de zijnen wellicht is ontgaan.
Aan de andere kant: Meerstadt werkte voordat hij bij de NS kwam bij een marketing- en communicatiebureau, dus hij zal wel weten wat hij doet.

Ontspoord imago

Nieuws!
De redactie van Pauw &#038; Witteman gelooft niet in paranormaliteit. Dat kan ik niet bewijzen, maar twee recente uitzendingen wijzen daar sterk op.
Eerst was de Vlaamse goochelaar Gili te gast, die vertelde dat je geen zesde zintuig nodig hebt om mentalistje te spelen. De trucs die hij tijdens de uitzending deed, gingen niet zo lekker: hij probeerde eerst een getal te raden dat Herman Wijffels in zijn hoofd had genomen en daarna nog een woord dat Sonja Barend op een willekeurige bladzijde in een boek had gezien. Het getal van Wijffels kwam er na een tijdje wel uit, maar Sonja Barend moest het boek helaas opnieuw openslaan omdat Gili per ongeluk het verkeerde woord had opgeschreven, waarna Barend riep dat het boek er al lag en bovendien openviel op de bewuste pagina. Hoe dan ook: het was mooi dat iemand die Char en Derek Ogilvie bestreed zo uitgebreid de kans kreeg om zijn verhaal te vertellen.
Vorige week donderdag deed de redactie er nog een schepje bovenop: ze nodigden Herman de Regt uit, een wetenschapsfilosoof die paranormale onzin bestrijdt, en gaven hem Liesbeth van Dijk tot prooi, de presentatrice van het SBS 6-programma Paranormale kinderen.
Dat programma is, zoals Gili een week eerder al opmerkte, zo ongeveer het verwerpelijkste wat er momenteel bestaat op de Nederlandse televisie. Kinderen worden door &#8216;medium&#8217; Liesbeth van Dijk gesterkt in hun waanbeelden (of hun bedrog), en het wordt allemaal zo voorbereid en gemonteerd dat het inderdaad lijkt alsof ze paranormale krachten hebben.
De discussie kwam vanzelf op gang, maar hoewel de redactie de allerpijnlijkste fragmentjes uit haar programma had uitgekozen en de presentatoren er duidelijk ook niet in geloofden, bleven Pauw en Witteman haar met alle egards behandelen. Sterker nog, toen De Regt haar gewauwel een keer te vaak onderbrak, werd hem (weliswaar half-lacherig) gezegd dat hij zijn mond moest houden.
Het is natuurlijk goed om al je gasten de ruimte te geven en om zo&#8217;n discussie niet al te partijdig te modereren, maar de vraag is wel wat je met zo&#8217;n item precies wilt: gaat het erom dat er verwerpelijke oplichterij en kindermishandeling aan de kaak wordt gesteld, of is de bedoeling gewoon om het publiek te vermaken met een gesprek tussen een zweverige kletstante en een knorrige wetenschapper? Want als het waar was wat De Regt zei, en Pauw en Witteman wisten duidelijk dat dat zo was, dan is mevrouw Van Dijk toch echt gewoon een oplichtster die geld verdient over de ruggen van onschuldige, verwarde kinderen. Waarom werd die conclusie niet hardop getrokken? Hoe zou het gesprek verlopen zijn als er een niet-zweverige oplichter had gezeten? Een valsemunter, een hobby-tandarts, of iemand die tuinen van demente dametjes winterklaar maakt? Zouden P&#038;W dan ook zo vrolijk en neutraal zijn geweest?
Het is natuurlijk altijd lastig praten met &#8216;paranormalen&#8217;, maar het feit dat deze mevrouw een beetje raar is en dat de meeste kijkers van Pauw &#038; Witteman allang weten dat er geen spoken bestaan, is dat journalistiek gezien een goede reden om haar met fluwelen handschoenen aan te pakken?

Respect voor de zwever

Nieuws!
De rook lijkt zo langzamerhand weer op te trekken rond de PVV. Het resultaat van alle schandaaltjes valt sommigen misschien tegen, maar een resultaat is er: vijf zetels eraf in de peiling en één vertrokken Kamerlid &#8211; niet slecht voor een weekje herrie, en we hebben de beelden van &#8216;kopstoot&#8217; Hernandez nog te goed.
Een grote vraag in het debat over de kwajongens van Wilders is hoe bont je het in het verleden mag hebben gemaakt om nog Kamerlid te kunnen zijn. De oppositie was uiteraard heel streng, en Femke Halsema benadrukte veelbetekenend dat nu al zeven à acht fractieleden van de PVV &#8216;in opspraak waren geraakt&#8217;. Of &#8216;in opspraak&#8217; volgens haar betekent dat je sowieso moet opstappen werd niet duidelijk, maar ze vroeg zich wel af of Wilders als leider van een &#8216;law-and-order-partij&#8217; niet moest ingrijpen.
Wilders reageerde woedend, want wat betekent &#8216;in opspraak&#8217; nou helemaal? &#8216;U hebt het over de heer Brinkman, die niet is vervolgd noch is veroordeeld. U hebt het over de heer Graus, die niet is veroordeeld. U hebt het over de heer Hernandez, bij wie zelfs nog geen sprake is van vervolging. Zo noemde u een hele waaier van mijn collega&#8217;s, terwijl u weet dat bijna iedereen die u noemt, niet is vervolgd en niet is veroordeeld.&#8217;
Daar lijkt Wilders dus de grens te trekken: zolang je niet bent veroordeeld, ben je onschuldig en kun je dus gewoon Kamerlid blijven. Juridisch klopt dat wel, en zelfs als je wel veroordeeld bent, behoud je meestal je passieve kiesrecht. Maar in de praktijk is het natuurlijk onzin: er zijn genoeg scenario&#8217;s denkbaar waarin iemand iets heel erg verkeerds doet of blijk geeft van grote onbetrouwbaarheid zonder dat het tot een veroordeling komt. Wilders bedoelt waarschijnlijk dat zijn fractieleden onschuldig zijn, maar dat zegt hij niet: in deze zaken heeft hij opeens een blind vertrouwen in de Nederlandse rechter.
Volkskrant-columniste Malou van Hintum gaat van de weeromstuit zelfs nog verder. Zij vindt ook een veroordeling geen reden om iemand uit de fractie te zetten: &#8216;Waarom zou iemand die een strafbaar feit heeft begaan en daarvoor zijn straf heeft uitgezeten of zijn boete voldaan, geen volksvertegenwoordiger kunnen worden?&#8217;
Ze bedoelt vast niet dat alleen voortvluchtige criminelen ongeschikt zijn als Kamerlid, en ze zou vast ook niet op een ex-moordenaar stemmen. Maar wat ze wel bedoelt &#8211; dat een veroordeling iemand niet per definitie voor het leven diskwalificeert &#8211; is een irrelevante open deur. Want ook haar stelling klopt juridisch gezien, maar net als Wilders mist zij waar het echt om gaat: duld je als politiek leider iemand in je fractie met een gewelddadig verleden, of iemand die donkere episodes heeft verzwegen?
Dat moet iedereen helemaal zelf bepalen. En in tegenstelling tot wat Van Hintum zegt, mag een veroordeling daar flink in meewegen, maar in tegenstelling tot wat Wilders zegt, zijn er heus ook nog andere factoren.

De kerfstok van een Kamerlid

Nieuws!
Het VARA-programma De ombudsman ging afgelopen vrijdag over vingerafdrukken. Voor een nieuw paspoort worden tegenwoordig je vingerafdrukken gescand, want dat moet van Europa. Wat niet hoeft van Europa, maar wat Nederland wel graag wil, is het opslaan van al die afdrukken in een centrale database. Die database zou ook toegankelijk moeten zijn voor justitie, zodat het makkelijker wordt om boeven op te sporen, maar zodat het ook kan gebeuren dat iemand die nooit met de politie in aanraking is geweest opeens verdacht wordt van een misdrijf op een plek waar hij nooit is geweest. Bovendien is het niet ondenkbaar dat zo&#8217;n database op een dag wordt gehackt door cybercriminelen, waarna de vingerafdruk (in het beste geval) definitief kan worden afgeschreven als identificatiemiddel.
Nieuwssite Nu.nl heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken naar aanleiding van deze uitzending om commentaar gevraagd. Maar volgens Vincent van Steen, woordvoerder van het ministerie, is het veel te vroeg om over dergelijke risico&#8217;s te speculeren. &#8216;De database is er immers nog helemaal niet, het is nog slechts een voornemen.&#8217;
Dat argument begint echt een klassieker te worden.
Politici, advocaten, voetballers en andere belangrijke mensen zijn tijdens interviews vaak voornamelijk bezig om geen antwoord te geven. Dat is jammer voor journalisten en voor de kijkers thuis, maar meestal hebben de geïnterviewden goede redenen om niks te willen zeggen. Ze zouden de onderhandelingen kunnen compliceren, het belang van hun cliënt kunnen schaden, een deal met een topclub kunnen torpederen, et cetera.
Maar het gekke is, en dat komt natuurlijk mede doordat journalisten zo bedreven zijn in het blootleggen en uitzuigen van die pijnlijke informatiebulten, dat geïnterviewden het vaak niet laten bij &#8216;geen commentaar&#8217; of &#8216;ik mag niks zeggen&#8217;: zij voelen zich in veel gevallen gedwongen om er een verhaaltje van te maken, of om te liegen over de echte reden waarom ze niks willen zeggen.
Sommige smoesjes stuiten daarbij op meer weerstand dan andere: &#8216;Ik ben mijn stem kwijt&#8217; wordt bijvoorbeeld niet geaccepteerd, net zo min als: &#8216;Ik wil het liever over mijn boek hebben&#8217;. Maar andere varianten, zoals: &#8216;Dit is nu niet relevant&#8217;, lijken bij journalisten en kijkers aanzienlijk minder razernij op te wekken. De populairste verschijningsvorm van die laatste formule wordt in het voorbeeld hierboven gebruikt: &#8216;Het is nog slechts een plannetje, dus u kunt er nu geen kritiek op uiten.&#8217; Het is dezelfde mantra die klonk rond de zorgen van CDA&#8217;ers tijdens de kabinetsformatie: &#8216;Laten we nu eerst even het akkoord afwachten.&#8217;
En dat wordt dus zomaar geaccepteerd. De volstrekt idiote stelling dat kritiek of bezorgdheid in een vroeg stadium onzinnig is, dat je dus pas mag protesteren als het te laat is, kan momenteel prima als smoes worden gebruikt &#8211; zonder dat iedereen kwaad wordt of in schaterlachen uitbarst!
Zeer raadselachtig. En kwalijk. Maar zolang het werkt, kun je de mensen die ervan profiteren moeilijk ongelijk geven.

Eerst maar eens afwachten

Nieuws!
Af en toe noemt iemand Wilders een fascist. Sommige mensen worden dan heel boos, anderen applaudisseren aarzelend en een paar bekende historici worden uit hun bed gebeld om op televisie te bevestigen wat de meeste mensen al dachten: dat er tussen het Nederland van nu en het Duitsland (of Italië) van de jaren twintig en dertig toch vooral veel verschillen bestaan.
Vorige week was de beurt, niet voor het eerst overigens, aan Rob Riemen van het Tilburgse Nexus Instituut. Hij publiceerde een pamflet waarin hij betoogt dat de huidige situatie in Nederland genoeg parallellen met de situatie in bovengenoemde landen tijdens het interbellum vertoont om te kunnen concluderen dat Geert Wilders een moderne fascist is. Riemen stuurde alle Kamerleden een exemplaar van zijn boek en werd zowaar bij Nieuwsuur uitgenodigd om zijn standpunt tegenover Twan Huys en Arend Jan Boekestijn te verdedigen.
De eerste vraag die Huys aan Riemen stelde was er een die zich vaker aandient wanneer iemand over modern fascisme begint &#8211; nog los van de vraag of dat historisch gezien ergens op slaat &#8211; en die luidt: waarom? Welk doel is ermee gediend om te roepen of zelfs te bewijzen dat Wilders een fascist is?
Er zijn verscheidene antwoorden op die vraag te bedenken: het kan bijvoorbeeld dat de spreker domweg aandacht wil, dat hij zijn tegenstander zwart wil maken, dat hij hem wil pesten in de hoop door hem te worden aangeklaagd, of misschien een beetje vergezocht dat hij denkt dat hij zichzelf en de rest van de intellectuele elite in Nederland van meer glans (of zelfs eeuwigheidswaarde) kan voorzien door ze een Grote Vijand te schenken, zoals Thomas Mann en Menno ter Braak die ook ooit hadden.
Maar het antwoord van Riemen was heel anders. Hij zei namelijk: als je iets wilt begrijpen, dan moet je het eerst benoemen. En als je het niet kunt benoemen, dan kun je het ook niet begrijpen. Riemen, een filosoof, had hier ongetwijfeld lang over nagedacht, en het klinkt ontzettend slim en logisch. Maar het is echt totale onzin.
Want natuurlijk kun je iets begrijpen zonder het te benoemen: het praat weliswaar vaak makkelijker als iets een naam heeft, maar voor het analyseren van bijvoorbeeld het paargedrag van parkieten is het woord &#8216;parkiet&#8217; volstrekt overbodig.
En als je iets vaags onderzoekt, lichte depressies bijvoorbeeld, dan is het ongetwijfeld handig om even af te spreken wat je daar precies onder verstaat. Maar het afbakenen van het onderzoeksterrein, het geven van een definitie of het verzinnen van een naam voor dat wat onderzocht moet worden, dat is helemaal niet wat Riemen doet. Want hoezeer hij zijn stelling ook onderbouwt met citaten van anderen, het idee dat Wilders een fascist is, blijft toch vooral een persoonlijke opvatting van hemzelf. En het zou best kunnen dat hij op bepaalde punten gelijk heeft, maar als hij werkelijk denkt dat het trekken van een omstreden, provocerende conclusie een noodzakelijk beginpunt is om iets te kunnen begrijpen, dan moet hij echt nog wat langer nadenken.

Moet het beestje een naam?

Nieuws!
Dat kranten &#8216;zoals wij die kennen&#8217; binnenkort zullen ophouden te bestaan, is al decennialang een vermoeiende gemeenplaats. Voor trendwatchers en andere praatjesmakers is aan die mededeling daardoor weinig eer meer te behalen, en het is dan ook niet zo verwonderlijk dat zij, om toch nog wat aandacht te krijgen, een nieuwe, spectaculairdere manier hebben verzonnen om deze relatief open deur in te trappen: ze &#8216;berekenen&#8217; de datum waarop de krant zal uitsterven.
Deze week lukte het de Australische futuroloog Ross Dawson om wereldwijde media-aandacht te genereren met een grote, kleurige wereldkaart waarop te zien is in welk jaar de krant in welk land zal uitsterven. In de VS is het al in 2017 zover, twee jaar later volgen IJsland en Groot-Brittannië, dan komen Noorwegen en Canada, dan Singapore, enzovoorts. Nederland is in 2027 aan de beurt, en dertien jaar later zal het ook in Afrika wel zo&#8217;n beetje gedaan zijn.
Niemand gelooft waarschijnlijk in ernst dat je zoiets echt met zulke nauwkeurigheid kunt voorspellen, maar toch wekte deze &#8216;Newspaper Extinction Timeline&#8217; over de hele wereld tamelijk serieuze belangstelling op. De vraag is: waarom?
Welnu. Ten eerste is er natuurlijk de kaart zelf. Een mooie infographic doet het altijd goed. De strakke letters en frisse kleuren maken informatie niet alleen aanschouwelijker, maar geven de achterliggende theorie meteen ook een zekere geloofwaardigheid: als iets zo simpel en helder kan worden uiteengezet, zal het vast geen complete onzin zijn.
Ten tweede is er, zoals altijd, het pochen met een grote hoeveelheid data. De berekening en de foutmarges worden wijselijk geheim gehouden, maar op de onderste helft van de infographic staat precies wat Ross allemaal heeft laten meewegen om zijn conclusies te bereiken. De ontwikkeling van digitaal papier bijvoorbeeld, geletterdheid, productiekosten van drukwerk&#8230; Maar ook urbanisatie, censuur, immigratie en &#8216;bereidheid om voor nieuws te betalen&#8217;. In totaal vijfentwintig variabelen, stuk voor stuk nattevingerwerk. Met elke extra factor neemt de onzekerheid toe, maar futurologen weten dat de meeste mensen precies andersom denken.
De laatste peiler onder het succes van Ross is de mate van detail. Vrijwel elk land op de kaart heeft een eigen kleur en jaartal, en bovendien zijn vijf landen gestreept, wat betekent dat de krant daar in de stad eerder zal uitsterven dan op het platteland. Zulke details maken de voorspelling niet alleen interessanter, maar gek genoeg ook aannemelijker. Ross maakt handig gebruik van het mysterieuze verschijnsel dat een specifieke voorspelling vaak plausibeler klinkt dan een meer algemene. Als je een groep mensen vraagt hoe groot zij de kans achten dat zij aanstaande zaterdag bij het sporten een been zullen breken vanwege een smerige overtreding van een tegenstander, zullen zij een hoger percentage noemen dan een groep mensen aan wie je vraagt hoe groot zij de kans achten dat zij deze week nog op de Eerste Hulp zullen liggen &#8211; volkomen onterecht natuurlijk, want die beenbreuk is veel onwaarschijnlijker en leidt in principe altijd tot een bezoek aan de Eerste Hulp. Onbegrijpelijk, maar voer voor futurologen.

De krant sterft in Nederland uit in 2027, maar in Chili pas in 2035.

Nieuws!
Je hoort de laatste tijd, en niet alleen rond het Wildersproces, vaak beweren dat de geloofwaardigheid van de rechterlijke macht in gevaar is. Rechters zouden te elitair zijn, te veel D66, te weinig openstaan voor kritiek.
Over de oplossing van dit probleem lopen de meningen uiteen. Moeten rechters zich terughoudender opstellen en minder interviews geven, of moeten ze juist meer &#8216;in de samenleving staan&#8217; en toenadering zoeken tot het gewone volk? Er wordt al gesproken over gekozen rechters, en de eerste artikelen over het Belgische jurysysteem zijn al verschenen. Maar zou het voor het ontzag van de burger voor de rechterlijke macht nou echt helpen om de rechters minder afstandelijk of zelfs menselijker te maken?
In de voetbalwereld heeft men daar al voor gekozen. Na de wedstrijd worden de scheidsrechters tegenwoordig door de pers geconfronteerd met hun eigen fouten, waarna ze voor een draaiende camera moeten uitleggen wat ze er zelf van vonden.
Dat is een enorme vergissing. Vroeger was de scheidsrechter een betrekkelijk anonieme figuur in een zwart pakje, een &#8216;dood object&#8217;, waarop weliswaar veel gescholden werd, maar die door zijn werkgever en de spelregels beschermd werd tegen kritiek van buitenaf. Maar nu zien wij de scheidsrechter, die net als een rechter toch al een baan heeft waarbij je vooral dingen fout kunt doen, na een slechte wedstrijd in beeld verschijnen als een zwetend, stamelend, schuldbewust hoopje ellende. Waar is dat goed voor? Het wekt medelijden op, maar is dat de manier om respect af te dwingen?
Afgelopen weekend maakte scheidsrechter Wegereef een grote fout tegen Ajax: hij stuurde iemand onterecht van het veld. Hij werd gelukkig niet gedwongen om er na de wedstrijd met de pers over te praten, maar de KNVB had dat wel graag gezien. En inmiddels is bekendgemaakt dat hij komend weekend geen belangrijke wedstrijd mag fluiten. Hij wordt dus openlijk gestraft voor zijn fout.
Maar waarom maakte hij die fout dan eigenlijk? Was hij partijdig? Nee, want dan was hij op staande voet ontslagen. Was hij incompetent? Nee, want ook dan zou hij geen eredivisie meer mogen fluiten. Onoplettend dan? Dat kan, maar is dat voor een scheidsrechter geen teken van incompetentie? Of was het gewoon een toevallig foutje dat iedereen had kunnen maken? Maar waarom dan die publieke schrobbering? Ten behoeve van zijn geloofwaardigheid?
&#8216;De scheids heeft altijd gelijk, ook als hij zich vergist.&#8217; Het is een volstrekt onredelijk uitgangspunt, maar in de praktijk wel de enige manier om de positie van scheidsrechters te handhaven. En natuurlijk is het heel belangrijk dat rechters en scheidsrechters voortdurend gecontroleerd worden en leren van hun fouten, en natuurlijk moeten verdachten in hoger beroep kunnen. Maar het idee dat je iemand meer respect kunt geven door hem &#8216;menselijker&#8217; te maken, is echt een groot misverstand.

Leren van de voetballerij

<div class="wpg-element paragraph">
Het gesodemieter is begonnen. Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner, de nieuwe staatssecretaris van VWS, is geboren in Göteborg en heeft derhalve, naast de Nederlandse, ook de Zweedse nationaliteit. Geert Wilders, die al eerder protesteerde tegen de dubbele nationaliteit van bewindslieden, kondigde aan haar per motie te zullen vragen haar Zweedse paspoort op te geven.
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
Zijn dit de eerste scheurtjes in het gedoogverbond tussen VVD, CDA en PVV? De regeringspartijen hebben inmiddels laten weten dat zij geen enkele moeite- hebben met de twee paspoorten van Veldhuijzen van Zanten, maar Wilders lijkt vastbesloten en de oppositie ruikt bloed. Niet dat ze de motie van Wilders zullen steunen, maar de mogelijkheid om een wig te drijven tussen de minderheidsregering en de PVV kunnen ze vanzelfsprekend niet laten lopen.
Volgens Emile Roemer (SP) heeft Wilders een probleem: als Veldhuijzen van Zanten weigert haar Zweedse paspoort in te leveren, ‘moeten we maar zien of Wil-ders een vent is en weer een motie- van wantrouwen indient’. Volgens Roe-mer toont de kwestie aan dat Den Haag de komende jaren van incident naar incident zal gaan. Ook de PvdA heeft geen moeite met de twee paspoorten, en Femke Halsema (GroenLinks) zal Veldhuijzen van Zanten zelfs verdedigen als Wilders inderdaad de aanval opent.
</div>
<div class="wpg-element paragraph-quote">
<blockquote>
&#8211; Half Marokkaans was lastig geworden, maar half Zweeds?
</blockquote>
</div>
<div class="wpg-element paragraph">
De pers roert zich ook: op de website van de Volkskrant vraagt Thomas von der Dunk zich af of de regering over deze kwestie zal struikelen en in Elsevier betoogt Syp Wynia dat een Zweedse nationaliteit nog heel iets anders is dan een Turkse of een Marokkaanse. Iedereen trapt erin. Iedereen ziet de affaire als een pijnlijke uitglijder, als een blamage voor de nieuwe regering, als het bewijs dat die hele gedoogconstructie een slecht idee was – niemand lijkt in te zien dat de zaak met een sisser zal aflopen en uiteindelijk alleen maar winnaars zal opleveren. Voor Wilders, die recentelijk in veler ogen nogal dicht tegen VVD en CDA was aangekropen, is dit een mooie kans om zich weer eens ouderwets af te zetten tegen de oude partijen. Wie vreesde dat Wilders een brave politicus was geworden, kan opgelucht ademhalen: hij is nog altijd die keiharde, consequente nationalist die wij kenden. Geert is terug – en pakt nu zelfs de Zweden aan!
Voor de VVD en het CDA, die volgens sommigen te vaak en te vrolijk naast de PVV hebben gestaan, is deze affaire een prachtige mogelijkheid om te laten zien dat ze heus nog wel beschaafd en verstandig zijn, en niet besmet met de xenofobe denkbeelden van Wilders. Half Marokkaans was lastig geworden, maar half Zweeds? Natuurlijk verdedig je dat, als beschaafde partij. Zweeds is perfect.
Als ze het alledrie goed uitspelen – Wilders maakt zijn punt, CDA en VVD leggen zijn motie naast zich neer waarop geen motie van wantrouwen volgt – is de Zweedse paspoortaffaire een ideale gelegenheid voor VVD, CDA en PVV om meteen aan het begin van de kabinetsperiode aan de buitenwereld te tonen dat ze hun idealen niet verloochenen en nog altijd zelfstandig nadenken, zonder dat ze écht ruzie hoeven te krijgen. Een zegen dus, niet meer en niet minder. Je zou bijna opzet vermoeden.
</div>

Alleen maar winnaars

Nieuws!
Het gesodemieter is begonnen. Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner, de nieuwe staatssecretaris van VWS, is geboren in Göteborg en heeft derhalve, naast de Nederlandse, ook de Zweedse nationaliteit. Geert Wilders, die al eerder protesteerde tegen de dubbele nationaliteit van bewindslieden, kondigde aan haar per motie te zullen vragen haar Zweedse paspoort op te geven.
Zijn dit de eerste scheurtjes in het gedoogverbond tussen VVD, CDA en PVV? De regeringspartijen hebben inmiddels laten weten dat zij geen enkele moeite hebben met de twee paspoorten van Veldhuijzen van Zanten, maar Wilders lijkt vastbesloten en de oppositie ruikt bloed. Niet dat ze de motie van Wilders zullen steunen, maar de mogelijkheid om een wig te drijven tussen de minderheidsregering en de PVV kunnen ze vanzelfsprekend niet laten lopen.
Volgens Emile Roemer (SP) heeft Wilders een probleem: als Veldhuijzen van Zan-ten weigert haar Zweedse paspoort in te leveren, &#8216;moeten we maar zien of Wilders een vent is en weer een motie van wantrouwen indient&#8217;. Volgens Roemer toont de kwestie aan dat Den Haag de komende jaren van incident naar incident zal gaan. Ook de PvdA heeft geen moeite met de twee paspoorten, en Femke Halsema (GroenLinks) zal Veldhuijzen van Zanten zelfs verdedigen als Wilders inderdaad de aanval opent.
De pers roert zich ook: op de website van de Volkskrant vraagt Thomas von der Dunk zich af of de regering over deze kwestie zal struikelen en in Elsevier betoogt Syp Wynia dat een Zweedse nationaliteit nog heel iets anders is dan een Turkse of een Marokkaanse. Iedereen trapt erin. Iedereen ziet de affaire als een pijnlijke uitglijder, als een blamage voor de nieuwe regering, als het bewijs dat die hele gedoogconstructie een slecht idee was &#8211; niemand lijkt in te zien dat de zaak met een sisser zal aflopen en uiteindelijk alleen maar winnaars zal opleveren. Voor Wilders, die recentelijk in veler ogen nogal dicht tegen VVD en CDA was aangekropen, is dit een mooie kans om zich weer eens ouderwets af te zetten tegen de oude partijen. Wie vreesde dat Wilders een brave politicus was geworden, kan opgelucht ademhalen: hij is nog altijd die keiharde, consequente nationalist die wij kenden. Geert is terug &#8211; en pakt nu zelfs de Zweden aan!
Voor de VVD en het CDA, die volgens sommigen te vaak en te vrolijk naast de PVV hebben gestaan, is deze affaire een prachtige mogelijkheid om te laten zien dat ze heus nog wel beschaafd en verstandig zijn, en niet besmet met de xenofobe denkbeelden van Wilders. Half Marokkaans was lastig geworden, maar half Zweeds? Natuurlijk verdedig je dat, als beschaafde partij. Zweeds is perfect.
Als ze het alledrie goed uitspelen &#8211; Wilders maakt zijn punt, CDA en VVD
leggen zijn motie naast zich neer waarop geen motie van wantrouwen volgt &#8211; is de Zweedse paspoortaffaire een ideale gelegenheid voor VVD, CDA en PVV om meteen aan het begin van de kabinetsperiode aan de buitenwereld te tonen dat ze hun idealen niet verloochenen en nog altijd zelfstandig nadenken, zonder dat ze écht ruzie hoeven te krijgen. Een zegen dus, niet meer en niet minder. Je zou bijna opzet vermoeden.

Nieuws!
De meeste politici hebben zich zo langzamerhand wel neergelegd bij het minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV. De principiële bezwaren lijken een gepasseerd station, Rutte en Verhagen hebben gewonnen.
Maar de laatste dagen, terwijl de ministersposten worden gevuld, klinkt er een nieuwe golf van principiële kritiek: er zitten maar drie vrouwen tussen. Euro-commissaris Neelie Kroes (VVD) is woedend en stelt voor een vrouwenquotum in te stellen. Ook oud-ministers Hanja Maij-Weggen (CDA), Annemarie Jorritsma (VVD) en Ella Vogelaar (PvdA) zijn boos. Rutte en Verhagen hadden beter hun best moeten doen om geschikte vrouwen te vinden.
Tot overmaat van ramp bleek Nederland deze week naar de zeventiende plaats van de Global Gender Gap Report te zijn gezakt, al wijzen de geringe verschillen en de grote fluctuaties per jaar op ernstige schijnprecisie van deze cijfers: we zijn dit jaar nipt verslagen door Sri Lanka, dat op zijn beurt slechts 0,03% slechter scoorde dan Groot-Brittannië, et cetera. Vooral het feit dat wij de laatste vijftig jaar geen vrouwelijke premier hebben gehad, lijkt ons op te breken &#8211; de koningin levert helaas geen punten op.
Als reactie op de kritiek heeft Mark Rutte gezegd dat hij, in het belang van het land, heeft gekozen voor de meest ervaren en vertrouwde bewindslieden die hij kon vinden, en dat dat toevallig vooral mannen waren. Anderen (vooral mannen) die het voor hem opnamen, hebben er al op gewezen dat onder de beste en meest ervaren politici en bestuurders nu eenmaal veel meer mannen dan vrouwen zijn, en dat het idioot en onrechtvaardig zou zijn om de helft van de ministers expres uit die veel kleinere poel van geschikte vrouwen te kiezen. Het gaat toch om kwaliteit, niet om geslacht?
Zo moet je dat niet zien, betogen de critici. Want er zijn heus genoeg vrouwen die geschikt zijn om minister te worden. Dat bepaald niet alle vrouwelijke ministers van de afgelopen tien jaar een groot succes waren, is puur toeval en niet relevant.
Maar het meest storende van de kritiek is de superieure toon: het klinkt vooruitstrevend, correct en dapper om voor meer vrouwen te pleiten, maar het is juist volstrekt gratuit en ongevaarlijk. Natuurlijk zijn er ook geschikte vrouwen voor al die ministersposten, maar het punt is dat Rutte de mannen kennelijk beter vond. En gaat een gelijke man-vrouwverdeling echt boven alle andere belangen?
Wie vindt dat Rutte verkeerde keuzes maakt, en dat vindt iedereen die voor meer vrouwen pleit, zal op zijn minst het lef moeten hebben om te benoemen wie het dan wél had moeten worden, en vooral welke man daarvoor moet worden geofferd. Impliciet vraag je toch al om het vertrek van een paar mannelijke kandidaten, en het is heel raar om te denken dat je scherpe, relevante kritiek op de samenstelling van een kabinet kunt leveren zonder mensen te beledigen. Dat wordt nog wel eens vergeten: een pleidooi voor meer vrouwen is per definitie een pleidooi voor minder mannen &#8211; dat maakt het juist zo ingewikkeld.

Mark Rutte, vrouwenhater

Nieuws!
Ook de rechter moet kennelijk nog even wennen. Toen Bram Moszkowicz, de advocaat van Wilders, vertelde dat zijn cliënt zich op het zwijgrecht zou beroepen, zei rechtbankvoorzitter Jan Moors na een korte schorsing: &#8216;U wordt nog wel eens verweten door anderen dat u goed bent in het poneren van een stelling, maar de discussie uit de weg gaat. En het lijkt er een beetje op dat u dat nu vandaag ook weer doet.&#8217;
Voor Moszkowicz was dit, zoals bekend, genoeg reden om de rechtbank te wraken: het klonk als een politieke sneer, en de schijn van vooringenomenheid was daarmee volgens hem gewekt.
Dat Wilders wil zwijgen, is natuurlijk zijn goed recht. Door tegenstanders is hem de laatste dagen lafheid verweten, maar aangezien hij niet voor zijn lol terechtstaat en deze strategie volgens zijn advocaat de beste kans op vrijspraak biedt, is het absurd om van hem te eisen dat hij in de rechtszaal desgevraagd zijn tirades gaat herhalen of nuanceren. Wie uit zelfverdediging handelt, is niet moreel verplicht om dat op onnodig stoere of elegante wijze te doen.
Ook de rechter weet natuurlijk dat zwijgen een volstrekt legitieme tactiek van de verdediging is. Maar omdat het voor de waarheidsvinding makkelijker is als iedereen gewoon antwoord geeft, is het niet ongebruikelijk dat een verdachte nadrukkelijk de mogelijkheid wordt geboden om alsnog van het zwijgen af te zien. Volgens strafrechthoogleraar Ybo Buruma moet de opmerking van de rechtbankvoorzitter dan ook in dat licht worden gezien.
Moors heeft, volgens zijn verklaring die de voorzitter van de wrakingskamer voorlas, &#8216;niet zijn visie gegeven over de persoon van de verdachte, maar deze slechts geconfronteerd met een beeld dat bij sommigen over hem bestaat en hem aldus de gelegenheid geboden op dit beeld te reageren. Hiermee heeft de voorzitter de verdachte de gelegenheid willen bieden zich nog eens te beraden op zijn keuze zich op zijn zwijgrecht te beroepen.&#8217;
Maar die redenering klopt niet: iemand &#8216;confronteren met het beeld dat bij sommigen van hem bestaat&#8217; kan impliciet wel degelijk veroordelend zijn. &#8216;U schijnt een populistische lafbek te zijn&#8217; is geen neutrale vaststelling, ook al staat er &#8216;schijnt&#8217;.
En daarbij: zou de rechter nou echt hebben gedacht dat hij Wilders en Moszkowicz, die ongetwijfeld maandenlang hebben nagedacht over deze strategie, van gedachten kon doen veranderen? Natuurlijk niet. Dat hij het, uit plichtsbesef maar tegen beter weten in, dan toch probeert, is natuurlijk prima. Maar waarom dan niet met een simpel &#8216;toe, alstublieft&#8217;? Waarom op deze manier, met een pesterig, semi-inhoudelijk en totaal irrelevant verwijt, een verwijt waarvan hij weet dat Wilders het vaak krijgt van zijn politieke tegenstanders?
Een moordverdachte mag je misschien een beetje plagen om hem uit zijn tent te lokken, maar tegen een politicus die terecht staat voor het uiten van zijn mening, moet je als rechter, zo blijkt maar weer, toch echt een beetje op je woorden passen.

Wetenschappelijk verantwoord

De taal van draaikonten

Groene geschiedenis

Kwaliteit: niet te meten?

Stoere service voor raddraaiers

Ontspoord imago

Respect voor de zwever

De kerfstok van een Kamerlid

Eerst maar eens afwachten

Moet het beestje een naam?

De krant sterft in Nederland uit in 2027, maar in Chili pas in 2035.

Leren van de voetballerij

Alleen maar winnaars

Alleen maar winnaars

Mark Rutte, vrouwenhater

Het beeld van sommigen