<div>
<div class="lead">
Hoe reageerden Russen zelf op de controversiële Holocaust on ice? Sommigen waren boos op het &#8216;hypocriete&#8217; Westen, anderen vonden de ijsdans stiekem ook wel een beetje misplaatst. 

</div>
Het leek nog zo’n geslaagde performance: het publiek was ontroerd, en de jury ook. Tatjana Navka en haar danspartner kregen de allerhoogste score voor hun optreden bij de populaire Russische versie van Sterren dansen op het ijs. In de westerse media daarentegen kreeg de show een dikke onvoldoende en een golf van kritiek over zich heen. In Israël, Europa en Amerika, riepen de beelden vooral walging op.
</div>
<div>
Navka, een grote naam in de kunstschaatswereld en de vrouw van de woordvoerder van Poetin Dmitry Peskov, had zich bij het thema van de avond, &#8216;buitenlandse film&#8217;, laten inspireren door La Vita è Bella van Roberto Benigni. Een film over een vader die door middel van fantasie en humor probeert zijn zoon te beschermen, voor de gruwelen van de Holocaust. Op zondagavond hadden kijkers voor de Russische buis Benigni terug moeten zien in de kostuums (een streepjesuniform met gele Davidster) en de choreografie, inclusief het afvuren van een onzichtbare mitrailleur. Als aanvullend geheugensteuntje werd er ook regelmatig geglimlacht naar een onzichtbaar kind.
<iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/F3FsrjBASNY?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
Had het aan de gemiddelde Nederlandse kijker gevraagd en het antwoord zou zijn geweest: dit is niet komisch, maar fout. Heel fout. &#8216;Hoe kan het dat tijdens alle maanden van voorbereidingen niemand aan de bel heeft getrokken?&#8217; vroeg een Amerikaanse journalist verbaasd op Twitter. In Rusland riep vooral die reactie, en niet de dans (die sindsdien bekend staat als Holocaust on Ice) verbazing op. Zoals gewoonlijk in het geval van westerse kritiek, ging woordvoerster van Buitenlandse Zaken Maria Zacharova direct in de tegenaanval.
</div>
<div>
&#8216;Verdedigers van tolerantie? Niets daarvan!&#8217; schreef ze boos op Facebook. &#8216;Jullie zijn laffe, hypocriete leugenaars die handelen op politiek bevel. Waar verschuilen jullie je wanneer er in Europa standbeelden van diegene die tegen de Holocaust vochten worden gesloopt? Dertig jaar lang werden in de Baltische landen veteranen uit de Tweede Wereldoorlog vernederd, door hun geen burgerschap te geven. Jullie waren het die in 2015 de spot dreven met de Overwinningsparade in Moskou, en het &#8220;een manifestatie van militarisme noemde.&#8221; Op dat soort momenten zwijgen jullie. Het enige wat jullie kunnen is het beoordelen van schaatsen.&#8217;
Volgens de danseres zelf heeft de ophef meer te maken met haar nieuwe status als &#8216;vrouw van&#8217; dan met de dans zelf. &#8216;Vorig jaar deed ik ook al zo’n nummer en toen zei niemand er wat van,&#8217; vertelde ze de Russische media geschrokken. Ze heeft wel gelijk: in 2013 schaatste dezelfde Navka in het programma op het hoofdthema uit de film Schindler’s List, toen ook al in concentratiekamp-kledij.
<iframe width="500" height="375" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/hY2RBcnMTgY?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
Ook veel Russen vinden dat het soms te ver gaat. Eerder dit jaar ontstond er een groot schandaal toen in de Russische versie van Strictly Come Dancing een zogenaamde nazi-officier met een jong meisje trippelde op Frank Sinatra’s &#8216;Fly me to the moon&#8217;. In de volksmond staat het optreden nu bekend als &#8216;Foxtrot met een fascist.&#8217;
<iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/JEgO_oFthxw?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
<h5>Dubbele standaard</h5>
Sommige critici zien het als een teken van antisemitisme, een erfenis van decennia van vervolging van Joden in Rusland. Er is weinig twijfel dat er sprake is van een dubbele standaard. Rusland heeft ook haar heilige huisjes en taboes: het is nota bene het land waar de leden van Pussy Riot werden opgesloten voor hun punkconcert in een kathedraal (belediging van gelovigen), en waar een groep meisjes die twerkend een clip opnamen voor een monument voor de Tweede Wereldoorlog, twee weken in de gevangenis belandden (wegens belediging van veteranen).
<iframe width="500" height="281" src="https://www.youtube-nocookie.com/embed/2kcr4lZouoU?feature=oembed" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
Critici vragen zich terecht af waarom er rond het thema van de Holocaust wel ‘creatief’ gedacht mag worden. &#8216;Navka is een soort Pussy Riot maar dan omgekeerd. Het doet ook intrede op een gebied wat voor sommige mensen heilig is, door middel van een vorm van kunst als moderne entertainment,&#8217; zei cultuurcriticus Yury Saprikin op de kritische radiozender Echo Moskva. Maar zelfs kritische Russen vonden de hype rondom de show te lang duren en stiekem misplaatst. &#8216;Laten we het over de echte problemen hebben,&#8217; zei een collega tegen mij. &#8216;Er zijn er zoveel: martelingen in gevangenissen, een HIV-epidemie, enzovoorts. Dit is niet het moment om ons te focussen op de slechte smaak van Navka.&#8217; Slechte smaak. Dat is de uitleg die de meeste Russen, of ze nu voor of tegen Poetin zijn, schouderophalend geven.
</div>
<div>
Voor de dramatisch aangelegde Rus, met een neiging voor het opzoeken van de makkelijke traan, is de vervolging van de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog een bron van artistieke inspiratie. Vaak met goede bedoelingen nog ook. Zo vertelde de naïeve Navka aan de pro-Kremlinsite Life.ru dat de westerse critici waarschijnlijk zo hard waren geweest in hun oordeel omdat ze haar lievelingsfilm nooit hadden gezien. &#8216;Als ze de film kijken zullen ze daarna ons fantastische optreden met nieuwe ogen bekijken,&#8217; zei ze.
</div>
<div>
De oprichtster van het Holocaust Center in Moskou, Alla Gerber, vind het allemaal wel prima. Ze vertelde de Russische media dat ze blij was met elke vorm van aandacht aan de Holocaust, &#8216;of het om een boek gaat, een film, een dans, of wat dan ook.&#8217; Volgens Saprikin, de cultuurcriticus, is de oplossing simpel: Navka is bij verre niet de meest smakeloze persoon op tv. Dus als je niet beledigd wil worden, zet &#8216;m dan uit. &#8216;Dan is gelijk alles goed,&#8217; zei hij.
</div>

Eva Hartog Skorobogatova

Als je niet tegen slechte smaak kan, zet dan de Russische tv uit

Ongelijke transzorg

Machtige Eerste Kamer

Democratisch tekort

Bange huisartsen

Verhaal van de week

Clickbait-sletjes

Nicolaas Veul

Nederland in crisis

Hans against the machine

Iedereen naar het buitenland

Hollander zoekt asiel

‘Mam, ik ga toch niet dood?’

Reportage

Tibet bezet

China verstevigt zijn grip

Het verdriet van Tibet

Iedereen is hypocriet

Hannah Prins

Tien openluchtbioscopen

Cultuurtips