<div class="lead">
De Vlaamse filosoof en journalist Anna Luyten werd op een gewone dag wakker, een dag waarop haar dochter naar de Brusselse metro vertrekt. Dit is Luytens verslag.
</div>
Een mens wordt ’s morgens wakker van iets waarvan hij denkt dat het normale geluiden van het centrum van de stad zijn en zet de ramen open. De vuilniswagen haalt de zakken etensresten op. Een politiewagen rijdt met loeiende sirene voorbij.
Dan hoor je de sirenes van de brandweerwagen door de open ramen en roep je om acht uur naar de tienerdochter: &#8216;Pas op dat je niet te laat op school komt!&#8217; Ze is nog maar net de deur uit of je krijgt een twitteralert. En nog een, en dan ook BBC Breaking News. &#8216;Explosions heard at Brussels airport&#8217;. Je krijgt via Periscope beelden vanuit de luchthaven en ziet mensen naar buiten vluchten. Kinderen met koffertjes en volwassen mensen met hun armen grijpend in de lucht. Je kan je ogen niet geloven. Er breekt iets meer dan nieuws.
Je sms’t naar je tienerdochter: &#8216;Wees voorzichtig. Geen metro nemen.&#8217; Ze zit al in de ondergrondse. In het diepste van de stad. In het postkantoor zegt een Turkse vrouw: &#8216;Als dit maar geen vervolg op Istanboel wordt.&#8217; Je koopt sinaasappelen bij de Afghaanse kruidenier. Samen kijk je steeds bezorgerder.
*
Het buurmeisje belt enkele minuten later aan en zegt met haar iPhone in de hand: &#8216;Er is iets aan de hand in metrostation Maalbeek&#8217;, in het centrum van de stad. Je gaat die richting uit en moet in de buurt van de Wetstraat uitwijken voor steeds sneller uitrukkende politiediensten. Je ziet de beelden maar ze dringen niet door. Rook doemt op. Verwarring. Mensen die bloedend op de stoep liggen. Iedereen wil helpen. Iemand zegt: &#8216;We zijn door de donkere tunnel van de metro naar het volgende metrostation gelopen.&#8217; Het verkeer staat niet stil. Vanuit metrostation Kunst-Wet komen mensen als mollen naar boven. Hoopjes ellende worden zichtbaar. De straten worden afgezet. Je hoort van iemand dat er een bomauto in je buurt staat. Je kent het verschil niet meer tussen een gerucht en een waarschuwing.
Je rijdt de andere richting uit. De treinen rijden nog, de trams en metro’s ook. Tram 82 stopt plots en laat iedereen uitstappen. Een moslima stapt ter hoogte van Molenbeek huilend uit de tram. Ze duwt haar kinderen voor zich uit. We begrijpen niet wat er gebeurt maar we weten het wel. We zijn allemaal in wat wij ‘thuis’ noemen getroffen.
Mensen staan met z’n allen verweesd te kijken en zoeken hulp bij sociale media. Iedereen scrollt op zijn of haar mobiele telefoon. Een vrouw roept: &#8216;Metrostation Simonis gaat ook dicht.&#8217; De telefoonlijnen breken. We krijgen de raad niet meer te bellen, maar zoveel mogelijk internet te gebruiken. We kijken bedrukter. Iets komt heel dichtbij. De stad snoert zich dicht.
*
Steeds groter wordt het leger van hulpdiensten. Steeds meer verwarring. Kantoorgebouwen worden geëvacueerd. We worden opgeroepen zeer waakzaam te zijn. Niemand wordt wantrouwend. Mensen blijven door de stad lopen. Wat je hoort is het geluid van voetstappen op de stoep, in een  soort verbijsterende stilte. Mensen beschermen en sussen elkaar. Niemand heeft tijd om zich te verschuilen achter angst. De ontmijningsdienst heeft zijn handen vol. De radio meldt: &#8216;De scholen krijgen de waarschuwing de kinderen binnen te houden.&#8217; Op dat moment wandelt een klasje kleuters voorbij. De juf helpt hen oversteken.
Het verkeer wordt omgeleid. De verkeerstunnels zijn gesloten. Alle openbaar vervoer wordt stilgelegd. Het openbare leven verandert maar legt zichzelf niet stil.
In het noorden van de stad staat een oude Marokkaanse vrouw te liften naast het bushok. Ze heeft een zware boodschappentas bij zich. Ze wil naar haar dochter, zegt ze als ze instapt. Enkele straten verder, in Molenbeek, houdt een andere vrouw ons tegen. Ze wil naar haar zoontje in het zuiden van de stad, zegt ze. En zo rijden wij samen die belegerde stad door. Moeders op zoek naar hun kinderen. Mensen op zoek naar elkaar.
&#8216;Kan ik je telefoonnummer hebben?&#8217;, vraagt de vrouw. &#8216;Ik woon in dat sociale woningblok daar. Ik zal morgen couscous voor je maken.&#8217;
*
Sms-bericht van dochter: &#8216;Ik ben OK.&#8217;
Whatsapp van een vriendin: &#8216;Op de metro op het verkeerde uur.&#8217; Je gaat langs. Je ziet hoe iemand breekt. Je luistert naar het verhaal. Ze vertelt hoe ze haar gewonde vriend achter zich aan heeft gesleept door een donkere tunnel. &#8216;Naast mij krijste een kind mijn angst uit&#8217;, zegt ze.
Vlakbij, in taverne La Galia, op de hoek van het metrostation Maalbeek, zegt de dienster dat enkele van hun dagelijkse klanten zwaargewond zijn. Langzaam dringt het besef door dat steeds meer mensen die je kent en waarvan je vermoedt dat ze in hun dagelijkse doen zijn, direct getroffen zijn. De ene heeft een been verbrijzeld door de spijkerbom in de luchthaven, de andere vecht voor zijn leven. Je ziet de vlaggen halfstok hangen.
*
Rond vier uur komt er een opsporingsbericht: een foto van drie mannen verdacht van de aanslagen in Zaventem. Ze duwen een bagagekar voor zich uit. Twee mannen in het zwart, met alleen de rechterhand ontbloot. De linkerhand in een soort zwarte handschoen. Zij zouden omgekomen zijn bij de aanslag. De derde man, in witte jas met zwarte hoed, is nog op de vlucht. We krijgen de oproep uit te kijken naar die man en worden gemaand niet te spreken over de plaats van de politieinvallen die we rondom de stad zien. Even later wordt bekend dat er in Schaarbeek bij een huiszoeking een spijkerbom, chemische produkten en een vlag van IS gevonden zijn. IS heeft intussen de aanslagen opgeëist. De treinstations gaan terug open. Voor de poorten wachten lange rijen pendelaars die gefouilleerd worden voor ze de trein nemen.
*
<div class="figure--right">
<figure id="post-320233 media-320233" class="align-none"><img decoding="async" src="https://www.vn.nl/wp-content/uploads/2016/03/IMG_3062.jpg" srcset="" alt="" /><figcaption>Foto: Tato Greve 
</figcaption></figure>
</div>
De avond valt. De straat voor het Beursgebouw, het oude financiële hart van de stad, is intussen geplaveid met goede voornemens. Maar het is niet de weg naar de hel. Het zijn leuzen om de hel te voorkomen. In de vroege namiddag stromen er steeds meer mensen samen. Jongeren en ouderen. Gezinnen van alle nationaliteiten. Het staat er in het Perzisch. In het Arabisch. In het Grieks. In het Nederlands. In het Frans. Woorden als Hoop, Liefde, Sterkte, Samen. &#8216;Pisse no war&#8217;. Een van de vriendinnen van mijn dochter neemt een krijtje uit haar boekentas. Ze schrijft op het asfalt: &#8216;Diversiteit is onze sterkte.&#8217; Des te donkerder het buiten wordt, des te meer kaarsen worden er aangestoken. Mensen pakken elkaar vast. Ze weigeren als bange muizen door de straten te lopen. We willen trotse burgers blijven. Samen.

Anna Luyten

22 maart 2016: Hoe Brussel zich dichtsnoerde

MAGA-miljoenen ontwrichten Europa

MAGA in Europa

Verhaal van de Week

'Een slimme rekenmachine'

Aritificial Intelligence

De zomer van de klimaatcrisis

Hannah Prins

Heinens denkfout

Hans against the machine

Publieke omroep

Onderzoek

Laurens Dassen

Essay 

Is het tijd voor een avondklok voor mannen?

Debat op dinsdag

Uit het strafkamp in Belarus: Martin

Kort verhaal

Dit moet je deze maand zien, lezen of bezoeken

Cultuurtips