Slaap lekker, Hilversum

door Elma Drayer

Voor nieuws over Egypte moet je vooral niet naar de Nederlandse televisie kijken.

Wie hunkerde naar nieuws over de onlusten in Egypte werd uitstekend bediend. Althans, via internet. Sinds de Dag van de Woede waren de oplopende spanningen er van minuut tot minuut te volgen. De Engelstalige site van de Arabische zender Al Jazeera was onafgebroken paraat. Die van de Britse krant The Guardian had een ‘live stream’ met continu ververste beelden en berichten. De Facebook-pagina ‘We are all Khaled Said’ (genoemd naar de jongeman die in juni 2010 werd doodgeslagen door de politie) bood adembenemende updates.

Aldus haalden de onheilsprofeten als nooit tevoren hun gelijk. Die hebben dit immers tot vervelens toe voorzegd: uiteindelijk zullen alle andere nieuwsmedia het afleggen tegen de snelheid en alomtegenwoordigheid van het wereldwijde web. Zeker nu elke mobiele telefoonbezitter er berichten kan achterlaten.

De landelijke kranten lijken van die pijnlijke waarheid inmiddels doordrongen. Zij zijn druk bezig zichzelf opnieuw uit te vinden. Beseffen dat hun raison d’être niet langer ligt in het brengen van nieuws, maar in achtergrond en duiding. En dus wijdden ze de afgelopen dagen vele pagina’s aan het ‘verzet in de Arabische landen': reportages, analyses, opinies, antwoord op brandende vragen. Precies waar je als verwende nieuwsconsument naar verlangt.

Wie langs de Nederlandse televisiezenders zapte, kwam daarentegen bedrogen uit. Daar deden ze dagen alsof het Midden-Oosten héél ver van het warme bed ligt. Alsof wat daar is losgebarsten geen gevolgen kan hebben voor ons, hier in het Westen. Zeker, de respectieve correspondenten vervulden braaf hun plicht. (Nicole le Fever van het NOS Journaal deed dat zelfs voortreffelijk.) Maar hoe goedbedoeld ook, het lukte ze niet iets wezenlijks toe te voegen aan wat de geïnteresseerde al uren wist – via internet.

– Hij mijmerde weg bij die schattige, onbedorven bedoeïenen

Zondagavond vorige week, terwijl op de ene zender een boer moest kiezen tussen twee vrouwen, viel ik op de andere zender in beelden die duidelijk uit Egypte kwamen. Aha, dacht ik verheugd. Spoedig bleek de vergissing. Het betrof hier een allang geplande aflevering uit de elfdelige reisserie De weg naar het Avondland van de Vlaamse filosoof en muzikant Jan Leyers. Toevallig was hij net gearriveerd in het land van de farao’s. Hier en daar schemerde wat door van de sluimerende onvrede (‘Het hele land is corrupt!’), maar zijn belangrijkste thema waren de zeden der hedendaagse Egyptenaren. Helaas bleek Leyers behept met de neo-Rousseauaanse blik. Zo mijmerde hij weg bij die schattige, onbedorven bedoeïenen, voor wie de eer van de familieclan het hoogste goed is en die polygamie heel normaal vinden; luisterde hij eerbiedig naar een intellectueel die verklaarde dat wij in het Westen véél te individualistisch zijn; en liet hij een seksuologe het fundamentele verschil uitleggen tussen de mannelijke en de vrouwelijke lust (hij wil altijd, zij zelden), zonder ook maar één keer het torenhoge percentage besneden vrouwen in Egypte te berde te brengen.

We moesten het ermee doen. Pas maandagavond, zes hele dagen na de Dag van de Woede, ontwaakte het Nederlandse omroepwezen uit zijn winterslaap. IJverig werd er geschakeld tussen Hilversum en Caïro, aan de praattafels buitelden de Midden-Oostendeskundigen over elkaar. Dat het leed van gestrande vakantiegangers (‘Wat heeft u gemerkt van de onrust?’) bijkans de meeste aandacht kreeg – een kniesoor die erop lette.

Terwijl ik dit schrijf, staat te Caïro een nieuwe massademonstratie op punt van beginnen. De NOS heeft zowaar haar digitale nieuwskanaal opengesteld. Met beelden van Al Jazeera.