Het Nieuwe Leren: alle macht aan de leraar

door Mischa Cohen

Volgens innoverende docent Jelmer Evers moet het in het onderwijs om de individuele verhalen gaan.

Flipping the classroom is overgewaaid uit Amerika en ik ben er vanzelf naartoe gegroeid. Zo radicaal nieuw is het niet hoor, aan universiteiten gebeurt het al langer. Ik had te weinig tijd voor directe uitleg en daarom nam ik de lessen over stof die ik wilde behandelen op en zette ze op YouTube.

De vragen die zo’n les opriep, besprak ik vervolgens met de klas. Als het goed is, maak je door die omdraaiing meer tijd vrij voor echte interactie.’

Jelmer Evers (37) geeft sinds vier jaar les op UniC, een innovatieve school in Utrecht. Hij studeerde Internationale Betrekkingen, deed een postdoc bij Instituut Clingendael en besloot het onderwijs in te gaan, vooral dankzij een stage in het township Mamelodi in Zuid-Afrika. ‘De beste les die ik ooit heb gehad.’

UniC gaat uit van de gedachte dat leerlingen als ze geïnspireerd en gemotiveerd zijn, verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun leerproces. Het Nieuwe Leren, heette dat ooit. Dat het Nieuwe Leren van bovenaf door Het Studiehuis werd opgelegd, noemt Evers ‘een kapitale fout, waardoor het ten onrechte een besmette term is geworden’. De afgelopen paar jaar is er een conservatieve reactie op gekomen, zegt hij. ‘Daar hebben we last van, zoals we ook hinder hebben van die lijstjesmanie van onderwijssocioloog Jaap Dronkers en anderen. Het draait op scholen straks alleen nog maar om doorstroming en eindexamengemiddelden, daar zitten nogal wat perverse prikkels in.’

Felle stukken

Volgens Evers moet het in het onderwijs gaan om individuele verhalen, niet om het produceren van eenheidsworst. ‘Zaken als creativiteit en analytische vaardigheid kun je als docent totaal niet mee laten tellen. De cijfers van de schoolexamens en die van het centraal examen zijn aan elkaar gekoppeld, dus er wordt maar één soort prestaties gemeten.’

Evers bemoeit zich met de onderwijsdiscussie door felle stukken te schrijven, onder andere op zijn eigen blog Bits and History, dat eerst over geschiedenis ging maar inmiddels vooral over onderwijs gaat. ‘Leerlingen worden afgerekend door middel van een volstrekt achterhaalde examenvorm, dat is niet meer aan ze te verkopen. Als kinderen het niet relevant vinden wat ze leren, dan haken ze af en vallen ze uit.’

Het systeem zit muurvast volgens Evers, en de oplossing moet worden gezocht in een grotere rol voor de docenten. Hij is via crowdfunding op zoek naar geld om daar in oktober een bundel over te publiceren: Het alternatief. In dat boek zal door internationale onderwijsexperts een route worden geschetst naar beter onderwijs. ‘Docenten zijn nu gemarginaliseerd, ambtenaren en bestuurders hebben het heft in handen in de onderwijswereld. In de Onderwijsraad zit niet één leraar, dat is echt bizar. De enorme, overbodige managementlaag om het onderwijs heen moet verdwijnen. Die taken kunnen prima door leraren zelf worden uitgevoerd. Zo maak je het beroep meteen afwisselender.’

Dat dat lestijd kost, is geen probleem volgens Evers. ‘We kunnen best wat mínder lesgeven. Je kunt beter één heel goeie les geven dan drie middelmatige.’

Naar de website van Jelmer Evers