Leaving the Atocha Station – Ben Lerner
door Henk van Renssen
Leaving the Atocha Station, de ongrijpbare debuutroman van de Amerikaanse dichter Ben Lerner (1979) was voor Jonathan Franzen het beste boek van 2011. Daaruit kun je afleiden dat Franzen van thema’s houdt die ook in zijn eigen boeken voorkomen. Het kleine individu dat in aanraking komt met de grote geschiedenis, een heen en weer vliegen tussen hoge cultuur en banale preoccupaties, een obsessie met wat zich allemaal in iemands hoofd afspeelt en een Woody Allen-achtige humor over onzekere, onhandige mannen – dat alles delen Franzen en Lerner. Toch splitsen op een gegeven moment de paden van de twee schrijvers zich: waar Franzen uiteindelijk kiest voor een conventioneel verhaal dat een grote massa aanspreekt, is Leaving the Atocha Station veel meer een experimentele roman: een verhaal zonder plot met veel losse eindjes en literaire uitprobeersels. Een vaak boeiend experiment, dat wel: grappig en interessant, en hedendaags.
Adam Gordon, het hoofdpersonage uit Leaving the Atocha Station, is een jonge Amerikaanse dichter die met een beurs in Madrid mag studeren en daar niet veel anders doet dan marihuana roken en kalmerende middelen slikken op zijn zolderkamer. Af en toe schrijft hij gedichten, maar vooral door stukjes uit bestaande gedichten te vervangen door willekeurige andere teksten. Hij neemt zichzelf en zijn werk schijnbaar niet erg serieus. Om meisjes te versieren liegt hij in gebrekkig Spaans over de dood van zijn moeder – hij is sowieso een niet erg betrouwbare verteller.
En ondertussen heeft hij filosofische (en wel degelijk interessante) gedachten over ‘de ervaring van de ervaring’ – het gevoel dat hij zichzelf als door een camera bekijkt zonder zich ergens bij betrokken te voelen, maar dat dan wel weer heel spannend vindt. Over de chat voert hij vreemdsoortige gesprekken met zijn beste vriend in Mexico. En dan ontploft het Atocha-station – de aanslag van 11 maart 2004. En wil een mooie meid zijn gedichten vertalen. De wereld vraagt Adam om weer mee te doen, maar de jonge dichter verzet zich nog lang. In potentie een cultboek.
Coffee House Press, 181 p.