Vrij Nederland

Marjoleine Wolf

Kinderboekhandel Helden & Boeven in Amsterdam

Bovenin een groene linde zat een moddervette haan. 75 mooiste fabels
Illustraties Sieb Posthuma, op rijm gezet door Maria van Donkelaar en Martine van Rooijen
Gottmer, 156 pagina’s, €18,95

‘Het “geboortekanaal” wordt de straat waar onze kinderboekhandel zit wel genoemd, omdat hier ook het geboortecentrum zit, een consultatiebureau, de geboortewinkel, echopraktijk, babymassage, ga zo maar door. Tachtig procent van onze klanten is dan ook zwanger of net bevallen, en dat zie je terug in de verkoop van babyboekjes en kraamcadeaus. Maar mijn hart ligt toch bij de echte lees- en voorleesboeken. Een van de briljantste boeken van het moment vind ik dan ook 75 mooiste fabels. Het zijn klassieke fabels van La Fontaine en Aesopus, herverteld en op rijm gezet voor kinderen. Wat meteen opvalt, is het formaat. Het is, even meten, 33 cm hoog en 21 cm lang, heel afwijkend voor een boek, maar het ligt heel lekker in de hand – omdat het zo groot is, hoeft het niet zo dik te zijn.
Essentieel zijn de tekeningen van Sieb Posthuma. Hij heeft bij elk van de vijfenzeventig fabels een nieuwe tekening gemaakt, terwijl een gewoon prentenboek vaak maar dertien tekeningen heeft. Kun je nagaan hoeveel werk hij daaraan moet hebben gehad. En het zijn geen simpele tekeningetjes, het zijn echt bladvullende illustraties. Het is een briljant boek, met makkelijke en moeilijke fabels, allemaal op rijm, om voor te lezen en om urenlang in te kijken. Ik kan me niet voorstellen dat dit geen Penseel gaat winnen.’

Thomas de Veen

Jeugdboekenrecensent van Kidsweek

De gelukvinder
Querido, 335 pagina’s, €13,95

‘Elke vrijdagmiddag gingen de gordijnen dicht en de video in de speler. Zachtjes zongen de jonge Hamayun en Faisal mee met de Bollywoodliedjes uit De man die het geluk vond. Zachtjes, want eigenlijk was zingen verboden door de taliban. De “vrijdenkende” vader van Hamayun is dan al gevangen gezet. Als hij weet te ontsnappen, vlucht het gezin het land uit. Dan verandert De gelukvinder van Edward van de Vendel en Anoush Elman van documentary in road movie, een bloedstollende tocht in het kielzog van smokkelaars. “Strippenkaart” en “wachten” zijn de eerste woorden die Hamayun in Nederland leert (het boek wordt dan een reality show) en het gezin belandt in de vermoeiende molen van de asielaanvraag. De camera van schrijver Edward van de Vendel zoomt steeds dichter in op de onthecht rakende personages. Nederland leek zo uitnodigend voor vrijdenkenden en Hamayuns zusje raakte verslaafd aan America’s Next Top Model, als elk meisje. Maar, denkt Hamayun, wat als het vergeefs blijkt, als ze toch terug moeten naar Afghanistan?

Extra dimensie: dit is de waarheid. Dit is een “verliteraturing” van het waargebeurde verhaal van asielzoeker Anoush Elman. Van de Vendel schreef met hem dit belangrijke boek, dat het verhaal van “gelukzoekende” asielzoekers van binnenuit vertelt, eerlijk en niet vooringenomen. Als in een film laten ze de feiten spreken – en die schokken. Als er één boek is dat ogen opent, dat een onuitwisbare indruk maakt, dat dwingt tot maatschappelijke betrokkenheid, tot engagement, dan is De gelukvinder het. Ik moest ervan bijkomen.’

Conny Reijngoudt-Zonderop

Adviseur Openbare Bibliotheken, ProBiblio


365 pinguïns
Jean Luc Fromental en Joëlle Jolivet
Gottmer, 48 pagina’s, €14,95

‘Wij bibliothecarissen letten bij het speuren naar nieuwe boeken ook altijd op de toepassingsmogelijkheden van een boek. Zo was ik voor een bijeenkomst met leerkrachten uit het basis-onderwijs op zoek naar boeken die ze in de klas kunnen gebruiken. In het magazijn stuitte ik op 365 pinguïns, dat opvalt door omvang en vorm. In dit grote kijk-, lees-, tel- en speurboek wordt bij een familie elke dag van het jaar een pinguïn bezorgd door de post. Een absurd gegeven, maar je gaat erin geloven. Het boek is vooral leuk door de omvang en de veelheid aan mogelijkheden (meedenken, rekenen, nadenken hoe het verhaal verder gaat). Je kunt echt meevoelen met de problemen waar de familie voor komt te staan, want elke dag een pinguïn in een gewoon rijtjeshuis, met een gewone achtertuin: hoe geef je ze te eten? Waar moeten ze slapen? En waar laat je al de pinguïnpoep?

Er is veel te kijken, te tellen, te praten en mee te denken. Je kunt het boek op allerlei manieren gebruiken. Om samen met je kind van een jaar of vier, vijf te bekijken. Met oudere kinderen valt er veel te lachen om de bizarre situaties, maar er is ook tijd om eens te praten over de milieuproblematiek. Want uiteindelijk is dat een van de redenen voor de vreemde postpakketjes. Bijzonder vind ik het sobere kleurgebruik. Doordat er maar met drie kleuren wordt gewerkt, ervaar je die pinguïninvasie heel echt; het zwart-wit neemt steeds meer de bladzijde over.’

John Schrijnemakers

Kinderboekhandel SpeelBoek in Amersfoort

Arthur ontmaskerd
Philip Reeve, vertaald door M.L. van Dongen
Facet, 247 pagina’s, €19,95

‘Als boekhandelaar moet je, vind ik, dingen aanprijzen die je zelf mooi vindt. Ik ontdekte als tiener de verhalen over Koning Arthur, en sindsdien ben ik verslingerd aan epische ridderverhalen. Het mooie aan dit boek, dat in Engeland de Carnegie Medal kreeg, is dat we vanuit historisch perspectief naar de Arthurlegende kijken met de vraag: wie is Arthur nu echt geweest? Zo wordt het een aannemelijk en realistisch verhaal uit de geschiedenis. Arthur was waarschijnlijk van oorsprong een of andere boerenpummel, die zich ontwikkelde tot de bendeleider waar iedereen bang voor was. Misschien was hij helemaal geen koning, maar had hij een gebiedje zo groot als Utrecht. We volgen in het boek de avonturen van Arthur door de ogen van een meisje op de vlucht, Gwyna, dat veiligheid zoekt bij muzikant Myrddin, de vertrouweling van Arthur. Verkleed als jongen duikt Gwyna onder in de bende van Arthur, en langzaamaan rijst bij haar de twijfel of hij wel geschikt is als leider. Arthur is bijvoorbeeld een enorme hufter die elke concessie weigert: hij wil geen pact sluiten met de tegenstander om samen tegen de Saksen te vechten. Er doen steeds meer fantastische verhalen de ronde over Arthur, en Gwyna die het allemaal van dichtbij meemaakt, denkt er het hare van. Er zit een vleugje magie om Arthur heen.

Veel kinderen hebben De brief voor de koning van Tonke Dragt gelezen, en zullen zich afvragen hoe dat nu echt heeft gezeten, toen. Dit boek geeft ze antwoord. Historische romans zijn belangrijk én populair. Ik vind dat ze in elke goede boekwinkel aanwezig moeten zijn.’

Helma van Lierop-Debrauwer

Hoogleraar jeugdliteratuur Universiteit van Tilburg en Universiteit Leiden


Allemaal willen we de hemel
Els Beerten
Querido, 498 pagina’s, €17,95

‘De laatste jaren heb ik onderzoek gedaan naar ontwikkelingen in de adolescentenroman en de grenzen tussen jeugdliteratuur en volwassenenliteratuur. Dit boek laat prachtig zien dat er tegenwoordig boeiende adolescenten-romans worden geschreven met een inhoud die aansluit bij de leef- en belevingswereld van jongeren (maar ook van volwassenen) en een literaire vorm die ruimte biedt aan de verbeelding.
Allemaal willen we de hemel vond ik een prachtige roman die door zijn bijzondere structuur een indringend beeld geeft van de laatste oorlogsjaren en de verwarrende jaren daarna. Met sprongen door de tijd en vanuit een wisselend perspectief vertelt het verhaal de geschiedenis van twee jongens, Jef en Ward, die allebei een held willen worden. Als in 1943 dappere Vlaamse jongens en mannen worden opgeroepen om de Duitsers te helpen aan het oostfront, gaat Ward erheen, omdat hij het ziet als zijn kans op heldendom. Jef wordt door zijn vader tegengehouden. Maar na 1945 is Jef de held en wordt Ward beschouwd als een landverrader.

Het is een onverwachte wending en zeker niet de enige in het verhaal. Dat heeft vooral te maken met het perspectief, dat afwisselend bij de verschillende personages ligt. De keuzen die ze maken en de oordelen die ze geven, zetten mij aan het denken over goed en kwaad en de soms moeilijk te onderscheiden grens daartussen. Wie is de held, wie de schurk? Het verhaal heeft me van begin tot eind geboeid en hield me ook daarna nog bezig. Een oordeel is vaak zo snel gegeven. Maar wie weet zeker dat hij altijd de juiste keuzen maakt?’

Nanda Geuzebroek

Projectleider Kenniscentrum Makkelijk 
Lezen Plein; winnaar Nationale Alfabetiseringsprijs Leesbevordering 2008
met de website Makkelijklezenplein

De rimboe in met 
Patty Spring
Geronimo Stilton
De Wakkere Muis, 
111 pagina’s, €9,95

‘Leesbevordering voor zwakke lezers is momenteel een hot item. Ook in het onderwijs is men weer meer gaan focussen op het leesonderwijs, naar aanleiding van de laatste inspectierapporten waaruit bleek dat een kwart van de kinderen een leesachterstand heeft van ruim twee jaar. Een boek kiezen voor een kind met een leesprobleem is geen kwestie van je eigen smaak volgen of van hoge literaire normen stellen. Het is vooral van belang te kijken wat kinderen leuk vinden om te lezen. Ik hoorde voor het eerst van de boeken van Geronimo Stilton toen een meisje met dyslexie me de titel Fantasia als tip toestuurde. Het verbaasde me: op het eerste gezicht tart de lay-out van de Stiltonboeken alle vormgevingscriteria voor kinderen met dyslexie. Er is visueel veel te beleven: afbeeldingen die zich laten lezen als zoekplaatjes, typografie die de inhoud van woorden uitbeeldt en plaatjes die de tekst aanvullen en ondersteunen. Allemaal zaken die het lezen tot een plezierig avontuur maken. De boeken zijn een mengeling van fantasie en informatie; zo staat in De rimboe in met Patty Spring veel over Australië en milieubescherming.

Sterk punt van de serie is dat deze zowel geschikt is voor jongens als voor meisjes. En doordat dit een serie is, heeft het een ijzersterk leesstimulerend effect. Kinderen die genoten hebben van een boek, willen de andere delen ook lezen. En daarmee heb je ze voor een hele tijd aan het lezen.’