Vrij Nederland

Echt onthullend is Andersens biografie niet. Hij is niet te beroerd om zijn biografie in te leiden en af te sluiten met alle rumoer over vermeend seksueel contact van Jackson met schooljongetjes. Maar hij weet er niet méér over te melden dan wat al uitentreuren over die affaire door de Amerikaanse media is opgedist.

Hoogstens heeft Andersen alle nieuwsfeiten, tot op de minuscuulste incidenten, zó gerangschikt dat het moeilijk is om na lezing van Michael Jackson. Onthullend nog vol te houden dat de uitstapjes en logeerpartijen met acht- à negenjarige jongetjes zijn ontsproten aan een louter sentimentele kinderliefde van Jackson. Het is geen rellerig boek, al gaat Andersen nauwelijks in op Jacksons muzikale merites, maar richt hij zich vooral op diens vele rariteiten.

Over het schrikbewind van vader Joe Jackson, die zijn jongens drilde tot het kindergroepje Jackson 5, is al uitputttend geschreven. Andersen werkt Michaels jonge jaren dan ook plichtmatig af. De biografie wint aan vaart en spanning wanneer Andersen belandt bij de excentrieke en (soms inderdaad) bespottelijke wederwaardigheden die over Jackson zijn te vertellen vanaf de jaren waarin hij uitgroeit tot icoon van de Amerikaanse massacultuur. Want maf is het dat iemand die zó ijzingwekkend slim is om Paul McCartney de miljardenrechten op de Beatles-liedjes te ontfutselen, een halve week later als de eerste de beste regressieve psychoot in gezelschap van het kindsterretje Macauley Culkin (van de film Home Alone) vanaf de hoogste verdieping van een hotel oude dametjes bekogelt met waterballonnen en stuiterballen.

En wat bezielt een megaster die tijdens concerten moeiteloos een crew van een paar honderd man bestiert, om ter afleiding in één uur tijd voor eigen gebruik voor tachtigduizend dollar kleuterspeelgoed te kopen? It hurts to be me, is Jacksons inmiddels beroemd geworden oneliner. Dat zal heus wel kloppen. Michael Jackson komt in Andersens biografie naar voren als een gekwelde ziel, seksueel volslagen op slot en met een hardnekkige neiging tot huilebalkerij bij de minste of geringste tegenslag - en dan geen onderdrukte snik, nee: tranen met tuiten.

Therapeuten die aan het woord komen in Michael Jackson. Onthullend beweren
dat diens overdadig gegraai in eigen kruis tijdens concerten en in videoclips het gevolg is van een verkrampte seksualiteit en een halfbewuste gehechtheid aan masturbatie als enig zaligmakende seksuele activiteit. Dat mag klinken als vrijblijvende psycho-babble , in vergelijking met de malle
fratsen van Jackson zélf is deze diagnose een welkome proeve van gezond verstand. Intussen mankeert er werkelijk níéts aan het zakelijk functioneren van deze Peter Pan. Terwijl Prince zijn (inmiddels sterk tanende) roem dankt aan een revolutionaire muzikale innovatie en Madonna vooral excelleert in het combineren van underground en massacultuur, is Michael Jackson onbetwist de kampioen van de mastodontische zakendeals.

Op het juiste moment investeert hij miljoenen in het verwerven van copyrights op andermans hits. Merchandizing en perspromotie denkt hij tot in details uit. Maar écht onovertroffen is hij in het uitbuiten van incidenten en ongelukken. Een kleine verwonding aan zijn handen bouwt hij uit tot een verminking van bovenmenselijke proporties. Hij exploiteert zijn schichtigheid om het imago van de zonderling te vergroten. Schaarste is het sleutelwoord. Terwijl Madonna maanden heeft waarin zelfs het obscuurste maandblad met succes bij haar aan de bel kan trekken voor een interview, hult Jackson zich doorgaans in stilzwijgen en is een vraaggesprek om die reden automatisch een mediaspektakel. Dat hij niets te melden heeft, wordt in alle consternatie over het hoofd gezien. De kindman spréékt! Er rollen hem woorden, samengestelde zinnen zelfs uit de mond. De wereld siddert en is ademloos.

Christopher Andersen heeft er veel aan gedaan om Michael Jackson te portretteren als een jonge man met warme belangstelling voor familieleven, religie en muziekgeschiedenis. Helaas, het heeft geen effect. Eén anekdote over, bijvoorbeeld, de ontstellend sullige manieren waarop Jackson zich pleegt te vermommen voordat hij - sowieso bijzonder - de straat opgaat, en het beeld van 'fijne jongeman' is weer aan diggelen. Zo wilde Jackson op oudejaarsavond 1993 Las Vegas bezoeken.

Ter voorbereiding verkleedde hij zich als een Arabische vrouw, compleet met sluier. Helaas was hij zijn sportschoenen maat vierenveertig vergeten; de wit met gele fosforescerende Nikes staken als slagschepen onder zijn zwarte damesgewaad uit, zodat hij erbij liep als een personage uit Monthy Python. Andy Warhol werd eens 'een sfinx zonder geheimen' genoemd, een beroemd geworden typering die ook van toepassing is op Michael Jackson. Er zijn legio typeringen van Jackson in omloop. 'Diana Ross in travestie,' noemde een popjournaliste hem kort geleden in The Face. Na lezing van Michael Jackson. Onthullend houd ik het voorlopig op een koning Midas met een luier.

MICHAEL JACKSON. ONTHULLEND door Christopher Andersen Vertaling Karin van den Berg, Liz van Deursen, Monique van den Reijen en Ank van Spaendonk Uitgever Bosch & Keuning, 351 p.