PvdA en SP zijn veel in het nieuws vanwege leiderschapswissels en onderling geflirt. Maar hoe is het toch met GroenLinks, de derde speler in het linkse kamp? Fractie-voorzitter Femke Halsema zoekt toenadering tot de PvdA. ‘GroenLinksers zijn trouwe sociaal-democraten.’

Femke Halsema heeft precies een uur om te praten, want het zijn drukke tijden. Het is de laatste week voor het zomerreces, traditiegetrouw een bijzonder hectische periode in het parlementaire bestaan. Daarnaast legt de fractievoorzitter van GroenLinks dezer dagen de laatste hand aan een boek over hyperconsumentisme, dat in het najaar moet verschijnen.
En ze strijdt in de Tweede Kamer voor een initiatiefwetsvoorstel dat jonge vaders het recht geeft op twee weken betaald verlof na de geboorte van hun kind. De Tweede Kamer is nog niet overtuigd, maar na het reces hopen Halsema en haar fractiegenoot Ineke van Gent de wet na enkele aanpassingen alsnog door het parlement te loodsen.

Het dagblad 'Trouw' schreef: bij GroenLinks is de maakbaarheidsgedachte van de jaren zeventig terug.
Fel: 'Ik vind dat een totaal belachelijke analyse. Het gaat juist om een modern werknemersrecht! Vaders moeten meteen na de geboorte een actieve rol kunnen spelen. Op dit gebied is Nederland de malle Pietje van Europa. Vrijwel alle landen in de EU kennen vaderschapsverlof. In Oostenrijk is het een maand, in sommige Scandinavische landen zelfs twee maanden. En in Nederland? Twee dagen. De kosten voor werkgevers worden ook schromelijk overdreven. Wij hebben laten uitrekenen dat een bedrijfje met zeven werknemers maar tweehonderdvijftig euro per jaar extra kwijt is aan deze regeling.'

Uw fractiegenoot Tofik Tibi baarde vorige week opzien door samen met uw politieke tegenstander Rita Verdonk een opiniestuk in 'de Volkskrant' te schrijven. Wist u daarvan?
'Ik wist ervan en heb Tofik niet tegengehouden. Ik vind dat je met alle partijen moet kunnen samenwerken. En een opiniestuk samen met Rita Verdonk vergroot natuurlijk de kans dat het wordt geplaatst. Tofik heeft het alleen een beetje overbelicht door de volgende dag in de krant te zeggen dat Rita "echt goed" en "charismatisch" is.'

De verkiezingen van 2006 verliepen voor GroenLinks teleurstellend. Ondanks een frisse campagne leed de partij één zetel verlies - weinig in vergelijking met de afstraffing die de PvdA kreeg, maar toch. Femke Halsema geeft toe dat het eerste jaar na de verkiezingen behoorlijk zwaar is geweest. 'GroenLinks deed niet mee aan de formatie, en er was gedoe in de partij. Dat gaat je allemaal niet in de koude kleren zitten. Daarbij komt dat een campagne emotioneel en fysiek volstrekt uitputtend is, zeker als je twee kleine kinderen hebt. Mensen zagen duidelijk dat er bij mij wat minder lust was. Maar die lust, die is inmiddels wel weer terug.'

De partij lijkt weer de weg omhoog ingezet te hebben. In de peilingen staat GroenLinks de laatste tijd op een winst van tussen de twee en vier zetels, en in de grote politieke kwesties van het afgelopen parlementaire jaar - ontslagrecht, kinderopvang, embryoselectie - laat de partij een duidelijk progressief geluid horen. Goed, de echte ster van de oppositie is Alexander Pechtold van het piepkleine D66. Maar dat, zegt Halsema, berust op een bewust verschil in aanpak. 'D66 profileert zich uitsluitend als tegenstander van Geert Wilders. Als de PVV straks inzakt, dan wordt D66 kwetsbaar. Ik kies ervoor om niet op elk wissewasje in de media te reageren en schrijf een boek.'

Waarom horen we zo weinig van GroenLinks over het milieu, juist in een tijd dat de klimaatverandering zo nadrukkelijk op de agenda staat?
'Pardon? Wij zijn juist wel nadrukkelijk aanwezig. Er is geen enkele partij die volgens de kiezers zo sterk met één thema wordt geassocieerd als GroenLinks met het milieu.'

Waarom wordt al die activiteit dan niet opgepikt door de media?
'Al twintig jaar is milieu een belangrijk maatschappelijk thema, maar niet op het moment van stemmen. Het heeft een electorale aantrekkingskracht van zeven procent, en die zal nooit uitsluitend bij ons terechtkomen. Het akelige is dat milieumaatregelen vaak omstreden zijn. Ze leveren schone lucht op, maar die is onzichtbaarder dan je eigen auto. Ik zit bovendien niet alleen maar in de politiek om veel stemmen te halen.'

Twee weken geleden trad SP-leider Jan Marijnissen af. Is het verstandig van hem om in de Tweede Kamer te blijven?
'Laat ik er dit over zeggen. Ik heb zelf ooit een populaire man opgevolgd (Paul Rosenmöller, TN) en ik heb altijd zeer gewaardeerd dat hij het ook echt aan me heeft overgegeven. Ik moest mijn eigen stijl en politieke oriëntatie vinden, dus was het belangrijk dat ik afstand kon nemen van Paul.'

Anders gezegd: Marijnissen zou Kant een grotere dienst bewijzen als hij gewoon de Kamer uitgaat?
'Om op de achtergrond te blijven, hoef je niet per se de Kamer uit. Maar Agnes heeft wel ademruimte nodig. Ze moet de kans krijgen om het een paar keer verkeerd te doen.'

Naast de SP kreeg ook de PvdA onlangs een nieuwe fractievoorzitter: Mariette Hamer. Daarmee lijkt de discussie over linkse samenwerking, die na het slappe 'kopje koffie' vlak voor de verkiezingen van november 2006 op zijn gat ligt, een nieuwe impuls te krijgen. Hamer pleitte kort na haar verkiezing voor toenadering tot de SP. Agnes Kant zette vorige week in Vrij Nederland de deur op een kier voor samenwerking. En ook Femke Halsema lijkt hernieuwde zin te hebben in linkse coöperatie - vooral met de PvdA.

Onlangs bood u op uw weblog zelfs aan om te bemiddelen in de richtingenstrijd tussen fractieleider Hamer en staatssecretaris Timmermans.
'Ik behoor niet tot de mensen die met leedvermaak naar de crisis binnen de PvdA kijken. Ik kom zelf uit de sociaal-democratie voort. Het is niet goed als er in de PvdA twee kampen woedend tegenover elkaar staan. De sociaal-democratie moet die twee richtingen altijd proberen te verzoenen.'

Wat is er mis bij de PvdA?
'De PvdA maakt zich veel te nerveus om de peilingen. In die paniek probeert ze vooral het conflict met links te zoeken. Terwijl we gewoon bondgenoten zijn! Als Mariette Hamer er voor zou kiezen om de verhoudingen binnen links te laten verkillen, zou ik dat jammer vinden. Links is electoraal toch al kwetsbaar, er is in Nederland sprake van verrechtsing. Onderling kiften helpt dan niets.'

Als het conservatieve socialisme van Hamer wint, dan kan GroenLinks straks flink wat progressieve stemmers oppikken.
'Dat is nog maar te bezien. Ik zeg wel eens: GroenLinksers zijn heel trouwe sociaal-democraten. Ze zijn vaak geneigd PvdA te stemmen als die partij het moeilijk heeft. SP'ers stemmen echt tegen, maar GroenLinksers zijn als vanouds gevoelig voor het machtsargument. Over het algemeen betekent succes voor de PvdA ook succes voor ons. Wij zijn toch het linkse en groene zusje van de PvdA.'

Is Femke Halsema ineens fan geworden van de PvdA?
'Ik ben niet zo van de linkse gewoonte om vooral elkaar de maat te nemen. De PvdA is een electorale concurrent, maar ook een eerste bondgenoot. En het heeft ook met rechtvaardigheid te maken. Het moet zo langzamerhand maar eens afgelopen zijn met al dat Bos-bashen. Ik vind Wouter Bos een goede vice-premier. Als minister van Financiën probeert hij correcties aan te brengen op het beleid van Zalm, en hij is redelijk zichtbaar op onderscheidende onderwerpen. Als ik een Kamerdebat heb met Balkenende en Bos, ploeg ik me eerst drie uur lang door inhoudsloos gepraat van de premier. Dan is het een verademing als Wouter Bos aan het woord komt.'

Gaat u snel koffie drinken met Mariette Hamer om over linkse samenwerking te praten?
'We hebben binnenkort een eetafspraak.'

Zie ook: Haagse streken, d.d. 27-06-2008, Pas de deux