VN MediagidsWie zijn ‘wij’? Harry Kunneman antwoordt
filosofie 05.04.2008
Harry Kunneman (1948) is hoogleraar sociale en politieke theorie aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht. Zijn jongste boek heet ‘Voorbij het dikke-ik. Bouwstenen voor een kritisch humanisme’.
'De grote verwarring van deze tijd is dat de twee modellen die de modernisering beheerst hebben geen van beide meer adequaat zijn. Aan de ene kant heb je het gemeenschapsmodel als beeld van integratie en saamhorigheid. Daartegenover staat het beeld van individuele vrijheid, het losbreken uit de knellende banden van de gemeenschap en de macht die daarin werkzaam is. Deze twee zijn voortdurend bezig elkaar hun tekorten onder de neus te wrijven. De individualisten zeggen terecht: jullie hebben geen antwoord op de macht, op de discriminatie van vrouwen en homoseksuelen en op de uitsluiting van buitenstaanders. De gemeenschapsdenkers zeggen: jullie hebben geen moreel besef, je gaat alleen voor jezelf. Dat is een niet-eindigend gezelschapsspel.
Wat je nu ziet, is een breed uitwaaierende zoektocht naar andere vormen van nadenken over de verbindingen tussen mensen. Zelf zoek ik naar twee dingen: een beeld van onszelf waarin afhankelijkheid van anderen niet per se bedreigend is, maar ook een verrijkend onderdeel kan zijn van ons leven. De andere kwestie is: hoe verbinden we dat met organisaties en met werk? Neem een ziekenhuis. Een gigantisch technologisch apparaat, waar mensen zich heel erg klein en machteloos voelen, terwijl men het heeft over "klanten" en "mondige individuen". Wat betekent humanisering daar? Als filosoof probeer je op zo'n plek af en toe wat mist op te laten klaren en woorden te geven aan ervaringen die naar de rand gedrongen worden. Een heel andere rol dan de klassieke filosoof die de grondstructuren van de werkelijkheid blootlegde en daarvan kond deed aan het volk.
Het afbrokkelen van de dwingende gemeenschapscultuur heeft veel ruimte geschapen voor mensen om zelf te proeven wat in het leven voor hen goed smaakt. Maar tegelijkertijd is die voeding in hoge mate door consumptie gedomineerd geraakt. Ik ben op zoek naar andere proefmogelijkheden in relaties en in werk. Ik ben nu bijna zestig en ik heb het gevoel dat ik een beetje begin te snappen waar het in het leven echt om gaat. Dat voelt goed, maar is ook een beetje droevig, als ik terugkijk op al die jaren dat ik met het leven aan het smijten was, en het leven met mij. Op grond van mijn eigen levensverhaal kan ik zeggen dat er ervaringen mogelijk zijn die je in contact brengen met diepere vormen van zingeving en binding aan het leven dan consumeren, presteren en macht uitoefenen. De grote uitdaging is hoe we omgevingen kunnen creëren in ons persoonlijk leven en in organisaties waarin mensen iets vaker in contact kunnen komen met die ervaringen voorbij het dikke-ik, en samen woorden en beelden kunnen vinden voor wat er echt toe doet.'
- Cannes Het filmfestival van Cannes is in volle gang. Wat zijn de beste films en de smakelijkste roddels?
- Sap of Dibi GroenLinks houdt een ledenreferendum. Wat is er eigenlijk te kiezen?
- Griekse verkiezingen Op 17 juni gaan de Grieken weer stemmen. De radicaal-linkse partij Syriza en de rechts-extremistische partij Gouden Dageraad doen het goed. Wat willen ze?
- Uit het zicht Steeds meer grote kunstwerken verdwijnen naar de huizen van rijke particulieren. Wat nu?
- Netneutraliteit Nederland heeft als eerste Europese land netneutaliteit in de wet verankerd. Maar wat is het eigenlijk?




