30-01-2006
Door Freke Vuijst

Op de dag dat Wesam al D. voor de rechter in Washington verscheen en een pro-Deoadvocaat toegewezen kreeg, besloot de rechter dat Al D. zijn DNA aan de FBI moet afstaan. De Nederlandse Irakees wordt beschuldigd van samenzwering tot het plegen van een aanslag op Amerikaanse militairen in Irak in 2003. Afgelopen zaterdag werd hij aan de Verenigde Staten uitgeleverd.

Na een weekend in het Huis van Bewaring in Washington, werd Wesam al D. bij de rechter voorgeleid in hetzelfde federale gerechtsgebouw waar op dit moment het proces tegen Lewis Libby, de chef-staf van vice-president Dick Cheney loopt. De verrassing maandag was het verzoek van het OM, door de rechter ingewilligd, om wangslijm en haren van Wesam al D. af te nemen. De Amerikanen denken dat ze een direct verband kunnen leggen tussen de verdachte en een bepaalde bermbom.

Het verzoekschrift van het OM geeft een fascinerende beschrijving van het Terrorist Explosive Device Analytical Center (TEDAC), een soort CSI-Irak. Het centrum doet sporenonderzoek naar Improvised Explosive Devices (IEDs) in Irak. Elke bermbom die explodeert is in feite een crime scene. Sporen worden verzameld en naar het FBI laboratorium in Quantico,Virginia verstuurd. Daar gaat TEDAC aan de slag met de nieuwste forensische en technische analyses. Vervolgens wordt alle informatie opgeslagen in databanken, waaronder een databank met DNA-profielen. ‘TEDAC,’ schrijft het OM, ‘ kon voor het eerst een DNA-match vaststellen tussen twee haren gevonden op verschillende IEDs in Augustus, 2004.’

Nu willen de Amerikanen blijkbaar een stap verder gaan en het DNA van een verdachte matchen met een DNA-spoor op een IED. Daarvoor maken ze gebruik van het bewijsmateriaal dat de Nederlandse speurneuzen tegen Wesam al D. hebben verzameld. Bij de huiszoeking van zijn woning in Amersfoort in mei 2005 vond de politie een videoband gemaakt in oktober 2003 in Falluja. Er is een IED op te zien. Dit zeggen de Amerikanen over de video: ‘Een medeplichtige van de verdachte legt aan de camera uit hoe de granaatbuis is afgesteld opdat het kan exploderen en hoe het met afstandsbediening geactiveerd kan worden als er Amerikaanse voertuigen langs komen. De verdachte, opnieuw herkenbaar aan zijn verbrande en omzwachtelde hand en zijn jasje, raakt vervolgens de granaatbuis aan. Het is duidelijk te zien op de video dat de vingers van de verdachte contact maken met de buis. En op dat moment zegt de verdachte, 'als God het wil, komen ze vandaag hier langs,' verwijzend naar de Amerikaanse voertuigen.’

Een DNA-match is niet van essentieel belang voor de bewijsvoering tegen Al D. De beschuldigingen die de VS hem ten laste hebben gelegd betreffen ‘samenzwering’ om Amerikaanse burgers te doden en ‘samenzwering’ om ‘massavernietingswapens’ (bermbommen) te gebruiken. Bij samenzwering gaat het om de stappen die zijn gezet om het plan uit te voeren. Of de bermbom inderdaad is gelegd, of de IED de dood van een Amerikaanse soldaat tot gevolg heeft, doet er strafrechtelijk niet toe.

Voor de Amerikanen heeft de zaak tegen Wesam al D. grote symbolische waarde. Bijna dagelijks sneuvelen Amerikaanse soldaten in Irak als gevolg van bermbommen. Nu wordt voor het eerst iemand in Amerika zelf voor een aanslag vervolgd. ‘Wij, openbare aanklagers, voelen ons vereerd dat we een rol spelen in de bescherming van onze militaire collega’s tegen dergelijke dodelijke en lafhartige aanvallen,’ liet onderminister van justitie Kenneth Wainstein maandag weten toen Al D. werd voorgeleid.

Wordt de zaak tegen Wesam al D. een showcase? Zal hij ten voorbeeld worden gesteld? Professor Robert Chesney, verbonden aan de rechtenfaculteit van Wake Forest University en een expert op gebied van terroristenrechtzaken, betwijfelt het. ‘Ik denk niet dat deze zaak dezelfde symbolische geladenheid heeft voor de oorlog in Irak als de Moussaoui zaak had voor 11 september. Moussaoui werd gezien als een van de weinigen die direct bij de aanval op 11 september was betrokken. Deze verdachte is er een uit duizenden.’ Maar is hij wel de enige die zich op dit moment in een Amerikaanse cel bevindt. De gevreesde bermbom heeft een gezicht. En misschien ook een DNA-profiel.

Lees ook:

Webartikelen over Wesam al D. door Marian Husken uit 2005.

Artikelen uit VN door Freke Vuijst en Marian Husken