Heeft Nederland eindelijk eens een onvervalst rechts kabinet en dan blijken niet alleen de armen in de wereld zich zorgen te maken over de koers die het land is ingeslagen. Neem het kunstbeleid van staatssecretaris Halbe Zijlstra. Dagblad Het Parool legde zijn oor te luisteren bij de bezoekers van de prestigieuze beurs Art Basel. Zelfs in de culturele hoofdstad van Zwitserland waren de voorgenomen bezuinigingen op musea en rijksacademies the talk of the town. 'Iedereen vraagt zich af wat er met Nederland aan de hand is,' meldde galeriehouder Martin van Zomeren. 'Veel kunstenaars vinden het straks niet meer interessant om met Nederlandse galeries te werken.'

Klein leed van beleggers en handelaren die meer dan voldoende hebben verdiend aan Karel Appel, Corneille en Herman Brood, kun je zeggen. Maar de galeriehouders in Bazel zijn niet de enigen die zich afvragen waar het welvarende, tolerante en internationaal georiënteerde Nederland dat ze kenden is gebleven. Nog is het zo dat landgenoten in den vreemde vooral vragen moeten beantwoorden als: kun je bij jullie echt op elke straathoek hasj kopen en waar ligt het red light district van Amsterdam nou precies? Maar sinds ons politieke bestel een nationalistische en populistische wending heeft genomen, zijn dat niet meer de enige vragen die worden gesteld. Nederland lijkt zich in snel tempo te vervreemden van de hele rest van de wereld.

In een keurig plastic mapje heb ik de verbaasde reacties en kritische commentaren uit het buitenland van de afgelopen weken verzameld. Directeur Achem Steiner van de milieuorganisatie van de Verenigde Naties deed Nederland aan om te praten met parlementariërs, het bedrijfsleven en staatssecretaris Joop Atsma. Aanleiding: de mededeling van het kabinet dat klimaatverandering en milieu geen prioriteit meer hadden binnen het beleid. Raar van een land dat zich onder Pronk en Cramer zo had ingezet voor het Kyoto-protocol en de klimaattop in Kopenhagen, vond Steiner. In Trouw uitte hij zijn zorgen over de nieuwe zakelijkheid in Den Haag. De Nederlandse voortrekkersrol in het klimaatdebat dreigde volgens hem te verdwijnen. Nog geen twee dagen later sloeg een andere onderafdeling van de Verenigde Naties alarm: de vluchtelingenorganisatie UNHCR, in een grijs verleden geleid door Nederlanders als Van Heuven Goedhart en Lubbers. Nu maakte het gidsland zich binnen de Europese Unie sterk voor meer grensbewakers en minder migranten.

Ook de UNHCR klaagde over het verdwijnen van de Nederlandse voortrekkersrol. De assertieve opstelling van het kabinet-Rutte tegenover de buitenwereld belast ook de bilaterale betrekkingen. Uruguay, Bolivia en Kameroen zijn verontwaardigd over het plan van Uri Rosenthal om de Nederlandse ambassades ter plekke te sluiten. De Fransen en Britten mopperen dat onze krijgsmacht te weinig bijdraagt aan de kruistocht tegen Khaddafi. De Vlamingen ergeren zich groen en geel aan de eigenzinnigheid waarmee Henk Bleker zich onder de beloofde inundatie van de Hedwigepolder probeert uit te wurmen. De Grieken haten de Nederlanders tegenwoordig nog meer dan de Duitsers. Tijdens de top in Luxemburg was het niet Schäuble maar Jan Kees de Jager die hun spilzucht aan de kaak stelde. 'Mijn nieuwe Griekse collega zei na afloop: u bent de moeilijkste minister van Financiën van de eurozone,' verzekerde een trotse De Jager de media. 'Mijn Griekse collega heeft met eigen ogen kunnen zien dat Nederland er stevig in zit.' Nederland als Tarzan en Popeye tegelijk!

Voor het gemak ga ik maar niet al te diep in op de verbaasde reacties in het buitenland op de vrijspraak van Wilders. Vierden wij het vonnis als een triomf voor de vrijheid van meningsuiting, elders lag dat anders. Nederland had zijn imago van tolerant land al een poosje geleden verloren. Met de vrijspraak van de PVV-leider was daar nu ook formeel een streep onder gezet. De Nederlanders waren de multiculturele samenleving kennelijk goed zat, oordeelden Der Spiegel, The Economist en Le Monde. Jean-Pierre Stroobrants in de Franse kwaliteitskrant: 'In twintig jaar tijd heeft het land zijn tolerantie ingeruild voor extreem wantrouwen ten opzichte van buitenlanders in het algemeen'.De scepsis tegenover Marokkanen en Turken wordt over de grens opgevat als het signaal dat Nederland zich ook afkeert van de Britten, Duitsers en Fransen. De tijd dat Frits Bolkestein en Paul Scheffer klaagden dat Nederlanders hun nationale identiteit niet beschouwden als iets om trots op te zijn, is voorbij. Maar of je daar vrienden mee maakt? Als ik u was, zou ik me op vakantie aan de costa's maar niet te ver buiten feestcafé 't Gat van Nederland wagen.