26-04-2008
Door Sander Donkers en David Kleijwegt

Na zes jaar is er een nieuwe cd van oudgedienden Kim en Kelley Deal, de rockende tweeling van The Breeders. ‘We hebben al die tijd gewerkt aan veertig minuten goeie muziek.’

Ze is nog van vóór de grunge. Als de onverstoorbare, minimalistische bassiste van de Pixies was Kim Deal een van de wegbereiders voor Nirvana en consorten met het ‘hard/zacht’-principe als voornaamste muzikale kenmerk. Vandaar ook de titel Loud Quiet Loud van een documentaire over die band. Maar voor, tussen en na de Pixies waren er altijd The Breeders, de band waarvan Kim met haar eeneiïge tweelingzus Kelley de vaste kern vormt.

In hun tienerjaren waren The Breeders een folkduo. Toen Kim de naam in 1990 nieuw leven inblies, werd het een rockband die uitblonk in groezeligheid en fijne melodieën. Het succes kwam een paar jaar later, nadat Kelley er weer bij was gekomen. ‘Cannonball’, met zijn markante baspartij, was niet alleen een grote hit, het werd gesampled door The Prodigy. In diezelfde tijd begon de rock ’n’ roll zijn sporen achter te laten bij de zussen. Stevige verslavingen werden gevolgd door een moeizaam verblijf in afkickcentra. Maar daar is vandaag niets van te merken. Zo goedlachs als Kim en Kelley vind je er niet veel in de rock ’n’ roll.

Niettemin was de terugkeer van The Breeders in de eenentwintigste eeuw, met de cd Title TK, behoorlijk onverwacht. Net als de reünie van de Pixies vier jaar geleden, waarmee Kim Deal nog steeds optreedt. Maar het gaat haar weer vooral om The Breeders, van wie deze maand, zes jaar na de vorige, de cd Mountain Battles verscheen. Een plaat met omfloerst gezongen alternatieve gitaarmuziek, die soms uit de band lijkt te springen, maar altijd een melancholieke ondertoon behoudt. En met zowel een nummer in het Spaans als in het Duits. Die cd kwam tot stand in hun geboorteplaats Dayton, Ohio, waar de tweeling na flinke omzwervingen weer woont.
Kim: ‘We hebben allebei ons eigen huis, maar ik ben weer bij mijn ouders ingetrokken. Mijn moeder heeft alzheimer, dus ik help mijn vader met de zorg. Hij doet het meeste hoor, alle pillen en zo.’
Kelley: ‘Maar Kim voert haar.’

Is het dan niet heel moeilijk om te touren?
Kim: ‘Jaaah! Mijn moeder maakt het niks uit. She’s like: whatever. Ze herinnert zich toch niks. Als ik thuis de trap afloop, zegt ze: lieverd, ik heb je in tijden niet gezien!’
Kelley: ‘Ja, je moet eens langskomen...’
Kim: ‘En ik ben er elke dag. Maar ik maak me wel zorgen om mijn vader. Te veel tijd alleen met mijn moeder, dat kan heel zwaar zijn.’
Duurde het daarom zes jaar voor de cd er was?
Kelley: ‘Nee, niet echt. We hebben al die tijd gewerkt aan veertig minuten goeie muziek.’

Da’s best lang.
Kim: ‘Tja... We zaten met zijn vieren in een kamer, zonder dj of producer.’
Kelley, met een vies gezicht: ‘Zonder een team of professionals...’
Kim: ‘Eerst moeten we alle apparatuur uitladen en naar binnen brengen. Alles wat kapot is gegaan, repareren. Inpluggen. Okay, nou gaan we een liedje spelen... We moeten het instuderen, tussenstukjes bedenken die cool klinken. Ik moet Duits leren.’

Er staan praktische dingen in de weg.
Kim: ‘Ja. And we like ’em. Dat is het proces.’
Kelley: ‘Op de plaat speelt de drummer elke noot terwijl de band loopt. Er is geen Man met Machine, die één maat pakt en hem vervolgens met het computerprogramma Pro Tools honderd keer kopieert. Dus het nummer dat we in die kamer spelen, kunnen we écht spelen. Voor de opname, en na de opname. Het bestaat niet alleen op een of andere computerfile. En geloof me, dat is heel ongebruikelijk tegenwoordig.’
Kim: ‘Bij vrijwel elk liedje op de radio, zelf de stoerste rocknummers, hoor ik dat er een autotuner op de stem is gezet. Drives me nuts.’
Kelley: ‘Dat is de happening new sound, Kim. Al klinkt het ook al weer gedateerd.’
Kim: ‘Maar waarom zou je valse noten repareren? Je kunt toch ook oefenen?’
Kelley: ‘Daar gaat het niet om. Het punt is dat de noten een beetje gaan slepen. Iedereen is verslaafd aan dat geluid. Zelfs de hardrockers.’

Wij luisterden net nog naar ‘Cannonball’, en het viel ons opeens op dat het basintro een noot verspringt als de band invalt. Hoe verzin je zoiets?
Kelley: ‘Onze bassiste Josephine maakte een foutje tijdens het oefenen, en herstelde het net op tijd. Wij riepen: oh my God, that’s so cool! En legden de repetitie stil.’
Kim: ‘Dat is de charme van foutjes. Zoiets zou nooit gebeuren als je de Man met Machine binnenlaat.’

Waarom moest er een liedje in het Duits op?
Kim: ‘Nou, dat lijkt me duidelijk. Ik zit boven achter mijn sporenrecorder, gitaar te spelen. Mamma is beneden, ik ben me eigenlijk aan het verstoppen. Ik heb een heel lekker riffje bedacht, en ik denk: zou het in plaats van dat domme Engelse geneuzel van mij niet véél cooler zijn om in het Duits te zingen? Maar ja, ik spreek geen Duits. En ik woon in Dayton, Ohio, waar niemand Duits spreekt.’
Kelley: ‘Dus heb ik de universiteit gebeld.’

Oh? Hoe ging dat?
Kelley: ‘Nou, eehm... Priiiing. Hallo? Mag ik de afdeling Duits van u? Ja, goeiemiddag. Ik zit in een band, en we willen een Duits liedje. We hoeven niet die hele taal te leren hoor, maar het zou fijn zijn als die paar regels kloppen. Er was een vrouw, Elke, die ons vervolgens geholpen heeft met de vertaling. Ze was heel precies. Een van de frases is: leave the light on. Toen vroeg ze: do joe mean zie light bulb? Or ze light in zie air?’

Kim, liet de plaat niet ook zo lang op zich wachten omdat je een tijd in rehab moest zitten?
‘Nou, ik hoefde niet, ik wilde het. Ik kreeg de shakes. En weet je: ik kén de shakes... van tv.’
Ze loopt naar de kaptafel in de hotelkamer en begint zich met trillende handen en melodramatische blik op te maken. ‘Ziet dit er bekend uit, of wat? Het is altijd een mooie vrouw, voor de spiegel die worstelt met zichzelf. De shakes hebben glamour op tv. Maar ze zeggen er niet bij dat ondertussen je organen beginnen te vibreren. Dan ben je echt ziek.’
Kelley: ‘Ziekenhuis-ziek.’
Kim: ‘Ja. Ik dacht dat ik doodging.’

Was drank de voornaamste oorzaak?
Kelley: ‘Ja joh, ze is een doodgewone alcoholiste.’
Kim: ‘Het meest verbazende na een jaar niet drinken is hoeveel tijd het je kostte. Ik weet niet wat ik ermee aanmoet. De dagen lijken eindeloos.’

Kelley, jij had ooit hetzelfde probleem. Heb je dat niet opgelost door te gaan breien?
‘Opgelost niet. Maar het gaf me iets te doen als ik op tour was. Ik had mijn eigen projectje. Maar van breien word je niet nuchter hoor.’
Kim: ‘Zo werkt het niet. Je moet de tijd gewoon uitzitten. En vandaag, als ik door Amsterdam loop met al die coffeeshops...’

Dan moet je op je hoede zijn voor de verleiding?
Kim: ‘Nou het zou fijn zijn als ik een andere persoon was. Dunner ook. En dat ik dan in mijn witte trenchcoat naar binnen zou lopen, een trekje van een joint nam, mijn lange haar achterover gooide, om daarna mijn fabulous day te vervolgen. Mischien met een paraplu met bloemetjesmotief. En hakjes die klikken.’
Kelley: ‘Oh yeah!’
Kim: ‘Maar ik zou natuurlijk heel erg high worden, en een gitaar kwijtraken. Of erger.’

Over verveling gesproken. Uit de documentaire kregen we de indruk dat touren met de Pixies niet heel erg opwindend is.
Kelley: ‘Kim belde me of ik alsjeblieft wilde komen, omdat ze zich zo verveelde. Niet dat ze boos op elkaar zijn en daarom niet met elkaar praten. Ze zijn gewoon zo fucking boring dat ze niks te zeggen hebben. En dat vinden ze vast ook van jou, Kim.’
Kim: ‘Absoluut. Ik weet zeker dat ze steeds dachten: oh God, ze gaat weer wat zeggen. En het wordt vast weer boring.’

Is dat probleem er ook als jullie samen touren?
Kim: ‘Nee hoor, ik vind Kelley interessant. We hebben dezelfde boring interesses.’

Zoals?
Kim: ‘Eehm, ik ben hier in al die jaren nu al zo vaak geweest, maar ik heb nog nooit een museum gezien. The Rembrandt-thing, dat moet er toch eens van komen.’
Kelley: ‘En wie weet dat ik haar meesleep naar een wolwinkel. Want ik brei nog steeds. Deze trui? Nee, die heb ik niet gemaakt. Dat zijn wel heel erg kleine steekjes.’

Wat betekent ‘Mountain Battles’ eigenlijk?
Kim: ‘Onze ouders komen uit West-Virginia, het Appalachen-gebergte. Hillbillie-land, zeg maar. De laatste tijd praat mijn moeder bijna nergens anders over. De vogels, wandelingen.’
Kelley: ‘Mensen met alzheimer onthouden vaak hun vroegste herinneringen.’
Kim: ‘En die “battle” slaat op de grootste strijd die een mens moet voeren. The struggle IN THE MIND!’
Kelley: ‘Dat klinkt heel erg diep, Kim. Hebben jullie trouwens gehoord dat we een liedje hebben met echte “ooh’s”?’

Zo!
‘Ja, ik weet het. Het is ongelooflijk. Ze klinken ontzettend romig.’