17-11-2007
Door Thijs Niemantsverdriet

Shalom Auslander schreef over zijn worsteling met de genadeloze God van de orthodoxe joden. ‘Op een dag gaat Hij mij goed te grazen nemen.’

‘Toen ik acht was, kende ik al twaalf verschillende benamingen voor God. (…) Hashem, El, Adonai, Shaddai, Hij Die Vol Genade Is, Hij Die Snel Kwaad Wordt, de Heilige Geest, de Goddelijke Aanwezigheid, de Rots, de Verlosser, de Bewaker Van De Werelden, Hij Die Was, Hij Die Is, en Hij Die Altijd Zal Zijn Wat Hij Is.’ Emotionally fucked up, dat is hoe de Amerikaanse schrijver Shalom Auslander (1972) zijn huidige geestesgesteldheid omschrijft. Hij groeide op als outsider in een orthodox-joodse gemeenschap in het stadje Monsey, iets boven New York. Zijn onlangs verschenen boek Foreskin’s Lament (in het Nederlands vertaald als Klaaglied van een voorhuid) is het relaas van zijn streng gelovige jeugd en zijn schermutselingen met de onverbiddelijke, gewetenloze en gewelddadige God van de orthodoxe joden.

Op een regenachtige oktoberavond in New York wandelt Shalom Auslander de boekhandel Barnes & Noble in Chelsea binnen om voor te lezen uit zijn werk. Auslander (nee, geen pseudoniem) is een klein, stevig mannetje met rossig haar. Hij draagt geen keppeltje meer, maar wel een capuchontrui. ‘Voor het geval de Messias plotseling toch komt opdagen,’ grapt hij. En daar hebben we meteen het overheersende thema van Foreskin’s Lament te pakken. Auslander mag dan gebroken hebben met zijn geloof, van God zal hij nooit meer loskomen.

Niet dat hij zijn best niet heeft gedaan. Foreskin’s Lament (nee, geen knipoog naar Portnoy’s Complaint van Philip Roth) staat barstensvol schendingen van Gods gebod. Hij stapte als achtjarige op de fiets op sabbat. Hij stopte zich vol met vrachtladingen non-koosjere hotdogs, pizza’s en ijsjes. Hij vergreep zich uitgebreid aan porno en marihuana en was een pathologische winkeldief. Hij bezocht jarenlang een psychiater. Maar wat bleef was een eeuwige, onuitroeibare angst voor De Gemene Tweelingbroer (een van de bijnamen die Auslander aan God geeft, naast onder meer ‘De Eikel’ en ‘Het Hoerenjong’). De woede over Gods streken spat van de pagina’s af.
Tegenwoordig heeft hij een ‘wankele wapenstilstand’ met het Opperwezen, vertelt Auslander. ‘Zoals in het Midden-Oosten. Het houdt nooit stand en eigenlijk zijn de mensen veel meer gespannen dan wanneer het gewoon oorlog is, want dit is het moment dat de zelfmoordenaars toeslaan. Zo is het ook met God en mij. Hij weet hoe ik over Hem denk, ik weet hoe Hij over mij denkt, en op een dag zal Hij me goed te grazen nemen.’

Ondanks de zwaarmoedige materie (Auslander verbrak uiteindelijk alle banden met zijn familie nadat hij zijn zoon niet had laten besnijden), is Foreskin’s Lament geschreven met een humor en snelheid die soms aan stand-up comedy doet denken. Zoals de scène op de lagere school waarin Auslander door de rabbijn wordt overhoord over de duizelingwekkende hoeveelheid zegeningen voor voedsel. Uiteindelijk struikelt hij over ijs in een hoorntje.

Toch zit God hem bij het schrijven ook nog regelmatig dwars. ‘Ik heb tot drie keer toe honderden pagina’s tekst voor Foreskin’s Lament gewist. De eerste keer was toen ik hoorde dat mijn vrouw zwanger was. Ik dacht: dit is niet het moment om geintjes uit te halen met God. De tweede keer was toen bleek dat ons kind grote kans zou maken op Down’s syndroom – dat bleek een fout van de dokter, maar toen had ik de hele boel al weggegooid. En de derde keer was vlak voor de geboorte van mijn zoon.’

Op de vraag of hij ooit zal ophouden over God te schrijven, heeft Auslander een pakkende oneliner paraat: ‘Stoppen met schrijven over God is zoiets als stoppen met schrijven over seks.’
Nee dus.

‘Klaaglied van een voorhuid’, J.M. Meulenhoff, 236 p., € 18,90. Shalom Auslander treedt op vrijdag 23 november op in het avondprogramma van Crossing Border