23-08-2008
Door Harm Ede Botje

Tijdens de opening van de Olympische Spelen presenteerde China zich als een land waar vijfenvijftig verschillende volkeren en minderheden zich thuis voelen. Kinderen in bonte klederdracht zwaaiden vrolijk naar de camera en vertederden miljoenen televisiekijkers. Maar volgens de Wall Street Journal waren het helemaal geen kleine Tibetanen, Mongolen of Oejgoeren, maar gewoon Han-Chineesjes, de grootste bevolkingsgroep. Toen een journalist tijdens een persconferentie vroeg waarom de kinderen niet echt afkomstig waren uit de etnische minderheden, zei een Chinese official kribbig dat hij ‘niet zo’n pietje precies’ moest zijn. Het is al de derde keer dat de organistoren in verlegenheid worden gebracht. Eerst de onthulling over het meisje dat het openingslied had geplaybackt omdat het echte zangeresje niet knap genoeg was bevonden. En dan waren er ook de berichten over de computermanipulaties om op televisie alle gigantische ‘voetstappen’ van vuurwerk boven het Plein van de Hemelse Vrede te kunnen laten zien.

Niet alleen bij activisten, ook tussen sporters onderling is de olympische gedachte soms ver te zoeken. Zo weigerde de Iraanse zwemmer Mohammed Alirezaei te zwemmen toen hij hoorde dat zich onder zijn tegenstanders ook de Israëlische zwemkampioen Tom Beeri bevond. Zou hij hebben gedacht dat het water besmet was geraakt met een enge ziekte nu een Joodse man het zwembad betrad? Zeker is dat Iran sinds 1979 weigert haar sporters uit te laten komen tegen ‘de kleine satan’. En dus mocht de Iraanse wereldkampioen judo Arash Miresmaeili tijdens de laatste Spelen in Athene in de finale niet uitkomen tegen de Israëliër Ehud Vaks, uit solidariteit met het verdrukte Palestijnse volk. Deze keer leek de sportieve gedachte de overhand te krijgen. Teheran liet voorafgaand aan de Spelen weten dat van een boycot deze keer geen sprake zou zijn. Maar blijkbaar zijn die goede voornemens alweer van de baan. In plaats van de zwemmer onmiddellijk naar huis te sturen, heeft een woordvoerder van het Olympisch Comité laten weten maatregelen te overwegen. De Iraanse officials proberen het onheil af te wenden. Ze hebben een verklaring uit laten gaan dat Alirezaei, vlak voor hij het zwembad in moest, ziek was geworden.

De Nederlandse televisie geeft wel ruim baan aan de olympische gedachte. Sporters mogen honderduit vertellen over hun prestaties. Mensen­rechten? Daaraan besteden Mart Smeets en zijn tafelgenoten maar mondjesmaat aandacht. En dat terwijl deze week een groep dapperen heeft geprobeerd een ‘free Tibet’-banier te bevestigen aan het nieuwe, door Rem Koolhaas ontworpen gebouw van de Chinese staatstelevisie. Volgens de vijf buitenlandse actievoerders (die binnen zeseneenhalf uur allemaal op het vliegtuig naar huis zaten) gaat China tijdens de Spe­len buiten het zicht van de camera’s door met de onderdrukking van Tibet. Ook de dalai lama zei tijdens een bezoek aan Parijs dat willekeurige arrestaties, executies en martelingen tijdens de Spelen gewoon doorgaan. De Franse president Sarkozy en zijn minister van Buitenlandse Zaken Kouchner weigeren hem overigens te ontvangen. Critici zeggen dat Sarkozy is bezweken voor grote druk uit Beijing.