16-08-2008
Door Harm Ede Botje

OP 8 AUGUSTUS WAREN DE OGEN VAN DE WERELD gericht op de openingsceremonie van de Spelen. Maar er werden die dag ook wereldwijd bijeenkomsten georganiseerd ter herdenking van het neerslaan van de opstand in 1988 in Birma. Het dictatoriale regime in Rangoon maakte toen korte metten met de democratische aspiraties van Aung San Suu Kyi en haar medestanders. Daarbij kwamen drieduizend mensen om het leven.

Dit jaar waren in Birma nauwelijks demonstraties, afgezien van de arrestatie van enkele tientallen dappere zielen in Tuanggok. President Bush richtte harde woorden tot de Birmese generaals tijdens zijn stop in Thailand op weg naar de opening van de Spe­len. Laura Bush stak vluchtelingen in kampen op de Thais-Birmese grens een hart onder de riem. Het zal aan het lot van de Birmezen weinig veranderen, want het regime lijkt de chaotische nasleep van de cycloon te overleven. Met dank aan grote broer China, die in de Veiligheidsraad elke kritiek smoorde.

NA DE OPENINGSCEREMONIE WAS Peking gehuld in een dikke laag kruitdamp van het vuurwerk – alsof er niet genoeg smog boven de stad hangt. Maar IOC-voorzitter Jacques Rogge ziet geen problemen. Hij is overgegaan op het Orwelliaanse Newspeak. Zo noemde hij de smog afgelopen weekeinde opeens ‘dikke mist’. Hij prees de Chinese autoriteiten voor het schoner krijgen van de lucht en beweerde dat de ‘mist’ werd veroorzaakt door hitte en vochtigheid. Maar de Amerikaanse hoogleraar George Thurston stelde in The New York Times dat de lucht naar Amerikaanse standaard nog steeds ‘zeer vervuild’ is. Maar volgens Rogge zijn er geen problemen. ‘Het is veilig voor de atleten.’

INTUSSEN GAAN DE DEMON­STRATIES TEGEN CHINA DOOR, zonder veel aandacht in de media. In Ankara stak een demonstrant zich zelfs in brand om zijn woede over de onderdrukking van de Oejgoeren in West-China kracht bij te zetten. Zeven Canadezen moesten China verlaten nadat ze afgelopen zondag probeerden een Tibetaanse vlag te ontrollen op het Plein van de Hemelse Vrede. Het protest duurde precies vijf minuten, toen werden ze gearresteerd door agenten in burgerkleding. En BBC-correspondent Rupert Wingfield Hayes probeerde voor Newsnight een paar Chinese boeren te interviewen die van hun land waren verjaagd. Onmiddellijk werd hij omringd door nors kijkende kleerkasten, waardoor de geïnterviewden de lust verging om nog iets kritisch te zeggen.

De Nederlandse sporters hebben tot nu toe nauwelijks van zich laten horen als het gaat om de mensenrechten in China. Gelukkig zijn er ook sporters die zich wel uitspreken. In The Herald Tribune deden ze een oproep aan president Hu Jintao om tot een vreedzame oplossing voor Tibet te komen, de doodstraf af te schaffen en politieke vrijheiden te garanderen. Onder de ondertekenaars zijn opvallend veel Duitse, Zuid-Afrikaanse en Oost-Europese sporters. Misschien dat atleten uit landen die korter of langer geleden zuchtten onder een niets­ontziende dictatuur waren meer feeling hebben met het lot van de Chinese burger.