30-08-2008
Door Harm Ede Botje

De voormalige Neder­landse ambassadeur in China Jan Dirk van den Berg kan het niet genoeg benadrukken: door de Olympische Spelen is China een opener land geworden.

Van den Berg, die drie jaar in Beijing zat en nu voorzitter is van de Raad van Toezicht van de Technische Universiteit Delft, zei in een interview in de Volkskrant dat Chinezen vaak een beetje verbaasd zijn over kritiek op hun land. ‘Ze hebben zoiets van: verdorie, we tillen honderd miljoen Chinezen boven de armoedegrens. Kan dat niet eens gewaardeerd worden? En waar gehakt wordt, vallen spaanders.’

Zijn zienswijze is dezelfde als die van de Nederlandse regering. Premier Balkenende bracht in al zijn gesprekken de mensenrechten ter sprake, maar laten we vooral niet te gek doen, is het devies. En zo werd er afgelopen maanden een rituele dans uitgevoerd.

Heeft het ook maar iets opgeleverd voor Tibetanen, kritische journalisten en bloggers of advocaten? Het antwoord is nee. De dalai lama maakte afgelopen week tijdens zijn bezoek aan Frankrijk bekend dat er op 18 augustus nog naar schatting honderdveertig mensen zijn omgekomen toen Chinese veiligheidstroepen het vuur openden op demonstranten in Tibet.

In Beijing zelf voorkwamen de Chinese autoriteiten dankzij een vloed aan geüniformeerde politiemensen en agenten in burger grootscheepse protesten in Beijing. Afgezien van een banier dat aan het nieuwe door Rem Koolhaas ontworpen televisiegebouw werd gehangen en een korte actie in het stadion waar met een vlag werd gezwaaid, bleven protesten uit. Voorafgaand aan de Spelen waren tientallen, zo niet honderden, activisten onder huisarrest geplaatst of vastgezet. Dissident Dong Jiqin zei tegen Reuters dat hij niet goed naar de Spelen kan kijken omdat zijn vrouw Ni Yulan in april is gearresteerd en hij niet weet hoe het met haar gaat.

Schrijnend is ook het lot van de twee bejaarde vrouwen Wu Dianyuan (79) en de bijna blinde Wang Xiuying (77). Hun huis moest plaats maken voor nieuwbouw zonder dat ze daar fatsoenlijk compensatie voor kregen. Omdat ze geen toestemming kregen om te demonstreren, moeten ze nu een jaar lang naar een heropvoedingskamp.

De olympische vlam is gedoofd en het Nederlandse team is tevreden naar huis ge­gaan. Het regime in Beijing zal zich na de Spelen helemaal onaantastbaar wanen. De dalai lama mag dan belangrijke politieke vrienden hebben, echt veel veranderd is er niet dankzij de Spelen.

Integendeel. Kloosterlingen hebben huisarrest, er heerst een moordende censuur, er zijn veel doden en gewonden gevallen bij protesten.

Gelukkig liet het Chinese staatsbureau weten dat er voor 2020 maar liefst zes nieuwe spoorwegverbindingen tussen Tibet en China komen om zo de ‘economische vooruitgang’ te bevorderen en de ‘achterlijkheid’ tegen te gaan. Het Chinese staatspersbureau voorspelt verder trots dat na de Spelen het toerisme naar Tibet sterk zal toenemen.

Voor de dalai lama en zijn wens voor zelfs maar een beperkte vorm van autonomie lijkt voorlopig geen plaats.