Miami, waar ik op vakantie was, stond in het teken van de burgemeestersverkiezingen. De verschillende etnische groepen van de grootste stad van de sunshine state bestreden elkaar op leven en dood. De Hispanics wilden niet dat een African American op het schild werd gehesen en andersom. Tussen de hits van Pitbull en Taio Cruz door zonden de hiphopstations spotjes uit die moesten bewijzen hoe corrupt en louche de Cubaanse politici waren. De Spaanstalige zenders gooiden met modder naar de rapper Luther Campbell die zich kandidaat had gesteld namens de zwarte gemeenschap. Beschikte de auteur van obscene songteksten als 'We want some pussy' wel over voldoende bestuurlijke kwaliteiten? Het ging hard tegen hard en de Hispanics wonnen.

Dat een multiculturele samenleving iets voor zweverige doetjes is, moet op een misverstand berusten. Tegelijkertijd zullen de Amerikanen nooit ontkennen dat ze deel uitmaken van een natie van immigranten. Opmerkingen zoals die van Piet Hein Donner bij de presentatie van zijn integratienota ('Het moet wel duidelijk zijn dat je hier in Nederland bent en niet in India of Marokko') zul je zelfs niet uit de mond van aanhangers van de rechts-populistische Tea Party-beweging optekenen. In de Verenigde Staten is het heel normaal om je culturele achtergrond te koesteren. Het levert een onophoudelijke stroom van etnische evenementen op. De uitgaansagenda van Miami bevatte in één week het Haïtiaanse Compas Festival, de joodse Jom Haatsmaoetviering en de beurs Cuba Nostalgia. Toch leidt dat niet tot een versplinterde samenleving. Want al die liefhebbers van het Haïtiaanse chanson, bestuurders van auto's met de Israëlische vlag op het dak en Cubanen met heimwee naar het Havana van vóór Fidel Castro huldigen ook het devies: 'I'm proud to be an American'.

De ellende met het Nederlandse integratiebeleid is dat zo lang werd ontkend dat de gastarbeiders uit Anatolië en het Atlasgebergte en de asielzoekers uit Mogadishu hier zouden blijven. Voor de Haagse politici stond muurvast dat Nederland géén immigratieland was. Dat veranderde pas in de jaren negentig. Vlak voordat Paul Scheffer de multiculturele samenleving failliet verklaarde en Pim Fortuyn aan zijn kruistocht tegen de 'achterlijke islamitische woestijncultuur' begon. Anders dan in Amerika (waar je volop multicultureel kunt feesten zolang je maar over een verblijfsvergunning en een work permit beschikt) spitste de discussie zich bij ons toe op de vraag: hoe kan bevorderd worden dat de allochtonen zich aanpassen aan de Nederlandse samenleving? Dus kwamen er inburgeringscursussen en werd van migranten verwacht dat ze zich zouden bekwamen in de Nederlandse taal. Alleen: moesten die cursussen ook verplicht worden gesteld? En - belangrijker nog - wie ging dat betalen? Op die vragen kwam geen samenhangend antwoord uit Den Haag. Roger van Boxtel, minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid in het kabinet-Kok, regelde de inburgering van nieuwkomers maar kreeg van zijn opvolger Hilbrand Nawijn het verwijt dat zijn aanpak te slap en vrijblijvend was geweest. Of Nawijn het zelf strenger had aangepakt, zullen we nooit weten: de LPF-politicus was na acht maanden alweer minister-af. De televisiekijker zal zich hem alleen herinneren van de keer dat hij de macarena danste. Na hem kwam Rita Verdonk die iedereen - tot bejaarde Marokkaanse besjes aan toe - wilde verplichten te integreren. Maar liefst wel op eigen kosten. 'Ik wil af van de cultuur dat gemeenten en de overheid iedereen bij de hand nemen en alles regelen,' sprak de daadkrachtige VVD'er: 'Niets ervan! Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.' Opvolgers Ella Vogelaar en Eberhard van der Laan konden de scherven opruimen: onder Verdonk was het aantal migranten dat een inburgeringscursus volgde in sneltreinvaart teruggelopen. Dus werden de cursussen weer gesubsidieerd en gingen de straffen op het niet halen van het examen omlaag. Met zijn 'strenge inburgeringsbeleid' omhelst Donner de filosofie die Verdonk huldigde. De waarden van de Nederlandse samenleving staan centraal. Migranten moeten zich die zelf eigen maken. Wie een inburgeringscursus wil volgen, sluit maar een lening. Niet moeilijk te voorspellen dat de klaslokalen bij de regionale opleidingscentra binnenkort net zo leeg komen te staan als in de gloriedagen van IJzeren Rita.

Donner staat wel in een oude Nederlandse traditie: integreren is mooi, maar het moet ons niet te veel kosten. Migranten die dat niet begrijpen, horen hier eigenlijk ook niet thuis. Help! Mag ik alsjeblieft terug naar Amerika?