Er zijn ruim zestig studies naar de verhouding tussen pers en Wilders, maar een conclusie ontbreekt.

Zou er één Nederlandse politicus zijn die bij leven zoveel wetenschappelijk enthousiasme heeft losgemaakt als de leider van de Partij voor de Vrijheid? Vorige week donderdag bogen de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool Utrecht zich een middag lang over het thema 'Wilders en de media'. Politici als Job Cohen of Mark Rutte mochten willen dat de academische wereld ooit zoveel aandacht zou schenken aan hun verhouding tot de pers. Geert Wilders lukt het moeiteloos.

Uit de aankondiging voor het symposium leerde ik dat er de afgelopen jaren meer dan zestig mediawetenschappelijke publicaties over de man zijn verschenen. Meer dan zestig! Die variëren van bescheiden bachelorscripties tot 'kloeke boekwerken'. Zo is er onderzoek gedaan naar Wilders' 'mediastrategie', naar zijn 'aanwezigheid in de media' en de gevolgen daarvan 'voor de samenleving', maar ook naar het redactiebeleid betreffende Wilders, naar de beeldvorming rond Wilders en naar 'de interactie tussen media en politiek' als het om Wilders gaat. Belangrijkste vraag die de organisatoren graag beantwoord wilden zien: kun je een 'gezamenlijke conclusie' trekken uit al die analyses? Bestaat er inderdaad verband tussen Wilders' succes en de aandacht die hij in de pers weet te genereren?

Tot mijn spijt kon ik het academisch samenzijn in het Amsterdamse Universiteitstheater niet bijwonen, maar een verslag op de journalistenwebsite 'De nieuwe reporter' bood soelaas. Daar las ik dat de studies hoofdzakelijk 'inhoudsanalyses' betreffen, kwantitatief en kwalitatief. 'Ook blijkt uit deze research dat met name bij dagbladen het concept framing (denkraam) problematisch is.' Voorts begreep ik dat het in de onderzoeken ontbreekt aan 'koppelingen met journalistieke werkwijzen'. En ook aan 'theoretische' verklaringen voor de 'politieke groei' van Wilders.

Wat dat afgrijselijke zinnetje met de modeterm 'framing' betekent weet ik eerlijk gezegd niet, maar de strekking van het bericht lijkt me glashelder. Ruim zestig studies naar de verhouding tussen pers en Wilders, en een 'gezamenlijke conclusie' is verder weg dan ooit. Ruim zestig studies, en de mediawetenschap kan nog altijd niet hardmaken dat het succes van Wilders te maken heeft met de belangstelling die hij krijgt van de media.

Als er tussen fenomeen A en fenomeen B keer op keer geen verband blijkt te bestaan, zijn er twee mogelijkheden: of je blijft hardnekkig verder zoeken naar bewijzen; of je erkent ruiterlijk dat zo'n verband wellicht toch niet bestáát. Dat laatste ligt op zeker moment nogal voor de hand, zou je zeggen.

Maar die simpele logica is aan de mediawetenschap niet besteed. Blijkbaar wil zij niets liever dan aantonen dat de pers een vivente rol speelt in de opmars van Wilders. Onuitgesproken gedachte: als wij van de media nu maar géén podium zouden bieden aan Wilders' tweets en oneliners, als wij nu maar zouden zwijgen over zijn verderfelijke opvattingen, dan verdwijnt het populistische monster geheel vanzelf.

En hoewel een kleuter kan bedenken dat het verschijnsel in werkelijkheid vele malen complexer in elkaar steekt, laat de mediawetenschap zich niet uit het veld slaan. Een van de conclusies daar op het symposium luidde dat ondanks die stortvloed aan studies 'de goede onderzoeksvragen' nog niet zijn gesteld. Nieuwste aanbeveling: 'Bevraag journalisten. Onderzoek hoe zij keuzes maken.' En: 'Onderzoekers zouden gedurende langere tijd op redacties moeten rondlopen.'

Wees welkom, uiteraard. Maar de opmars van Wilders zul je er niet mee ontraadselen.