Fijn om te lezen dat kabinet-Rutte de vergroening van het belastingstelsel doorzet, maar hoe zit het met de fiscale bevoordeling van milieuonvriendelijk gedrag?' vroeg een oplettende lezer me afgelopen week. Goede vraag. Want op het terrein van de niet-duurzame fiscale subsidies, kent Nederland inderdaad nog wel wat opmerkelijke uitwassen.

Denk bijvoorbeeld aan de scheve verdeling van de energiebelasting, waarbij gewone burgers en kleinverbruikers het volle pond betalen en grootverbruikers bijna niets. Of denk aan de subsidiëring van de 'rode diesel' waardoor de boer voor weinig de tank van zijn tractor kan vullen.

Een andere, financieel niet zo omvangrijke, maar wel in het oog springende vorm van niet-duurzame fiscale subsidie is de verlaagde belasting op een groot aantal zeer vervuilende producten. De meeste Nederlanders zien dit milieuonvriendelijke spul dagelijks voorbij komen in de vorm van een gehaktbal, een visfiletje of een glas melk. Het gaat om vlees, vis en zuivel.

De productie van deze dierlijke eiwitten is over het algemeen niet duurzaam. De veehouderij is wereldwijd goed voor bijna twintig procent van de uitstoot van broeikasgassen, een percentage vergelijkbaar met dat van de transportsector. De productie van vlees, vis en zuivel is bovendien milieuonvriendelijk vanwege het ineffectieve gebruik van landbouwgrond, water en energie.

De steeds grootschaliger productie van dierlijk materiaal is een stille milieuramp, die de overheid niettemin fiscaal faciliteert. Want, net als de meeste voedingsmiddelen, vallen vlees, vis en zuivel onder het verlaagde btw-tarief van zes procent. Een typisch voorbeeld van een niet-duurzame fiscale subsidie. Foute boel dus.

Het is bovendien een fiscaal foutje dat eenvoudig is te verhelpen, zo blijkt uit een fraai rapport dat adviesbureau CE Delft vorig jaar schreef over de vergroening van het belastingstelsel. Het was topambtenaar Bernard ter Haar (voorheen van het ministerie van Financiën, nu werkzaam bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu) die het idee van CE Delft omhelsde in zijn essay over de toekomst van ons belastingstelsel: de btw op vlees, vis en zuivel moet naar de negentien procent.
Technisch is het makkelijk. Volgens CE Delft is het verhogen van de btw op vlees, vis en zuivel 'de meest eenvoudige maatregel' die er is, als we milieuonvriendelijke fiscale subsidies willen schrappen. De btw-richtlijn hoeft er niet voor te worden aangepast en overleg met Brussel is niet nodig.

Economisch is de verhoging ook vrijwel probleemloos. In Nederland geldt de maatregel voor alle producenten en importeurs van dierlijke eiwitten. Van concurrentiedruk is geen sprake, waardoor de verhoging geheel aan de consument doorbelast kan worden. Dit levert binnen Nederland hogere - en reëlere - prijzen op voor dierlijk eiwit. De export blijft ongemoeid, omdat exporteurs van vlees, vis en zuivel sowieso geen btw betalen. En wat levert de btw-verhoging de schatkist op? Volgens de berekeningen van CE Delft is dat ongeveer zevenhonderd miljoen euro per jaar. Toch mooi meegenomen.

Politiek zou de btw-verhoging nu haalbaar moeten zijn. Verzet zal er zijn. Boeren en slagers liepen vorig jaar al te hoop tegen het voorstel van Ter Haar. Ook politiek gevoelig is dat de btw-verhoging op vlees, vis en zuivel effect heeft op de portemonnee van de burger. Gemiddeld kost het een gezin pakweg honderd euro per jaar.

Anderzijds staat dierenwelzijn nu hoog op de agenda, dankzij de dierenvrienden in gedoogpartij PVV en de Partij voor de Dieren. Hogere prijzen voor vlees, vis en zuivel zullen de consumptie ervan ontmoedigen. Mogelijk dat hierdoor de druk op boeren en viskwekers afneemt, waardoor ze diervriendelijker kunnen werken. Dierenvrienden kunnen in elk geval beter de btw op dierlijke producten verhogen dan symbolisch oorlog voeren tegen megastallen en nertsenfokkers.
Tenslotte zal ook de volksgezondheid ervan opknappen als we collectief wat minder dierlijk eiwit en vet gaan eten. Zo kan de reparatie van een foute fiscale subsidie ook de invoering van specifieke vet- en zoutbelasting overbodig maken. Ik zou zeggen: doen.