Een verhaal, kom dan in godsnaam met een Verhaal.

Dat is steevast de hartenkreet van opiniemakers. Ik herinner me het dubbelinterview met Bas Heijne en David Van Reybrouck in Vrij Nederland, die zich eerst verbazen over de razendsnelle opkomst van Wilders, zich vervolgens boos maken over het gebrek aan repliek van de bestaande partijen, waarna dus die ene, dringende aanbeveling volgt: kom met een verhaal.

Daarna Punt. Want jammer genoeg vormt die oproep ook meteen het einde van hun verhaal. Maar Guy Verhofstadt, Belgisch politicus en leider van de Europese liberalen, laat het daar niet bij, zoals te zien en horen was in Zomergasten. Hij begint waar de jammerklacht eindigt, en komt met concrete voorstellen over Europa, federalisme, de aanpak van de eurocrisis en nog zo wat van die details.

We zijn het ontwend om een politicus zo gedreven een Verhaal te horen afsteken, dat nu eens niet met nietjes en paperclips aan elkaar hangt, maar dat consistent is, en ook nog eens eloquent wordt verwoord. Die enige andere Europese politicus die ik dat heb horen doen, is Joschka Fischer. Het zijn mensen die de verzuchting waarmaken: My kingdom for a Story.

Verhofstadt sprak letterlijk adembenemend (de man hoort tot de zeldzame categorie der sympathieke monologisten, zoals Docters van Leeuwen de onmogelijke soort belichaamt), maar was het ook een waar verhaal?

Een paar kanttekeningen. Wat mij niet beviel, was Verhofstadts gemakkelijke kenschets van de mensen die de geborgenheid zochten van 'hun kerktoren', of het dorpsplein - de mensen dus met de beperkte blik, die alles wat van ver komt met angst vervult. Die kerktoren - en daar sprak de antiklerikaal - stond voor de dorpspastoor, die van oudsher de mensen dom en onmondig hield.

Een behoorlijk accurate beschrijving van het Vlaanderen in 1951, maar eerlijk gezegd niet erg actueel. Het probleem met de Europese politiek is nu juist dat de burgers veel van hun onmondigheid hebben verloren, en zich hardop zijn gaan afvragen: willen wij dat eigenlijk wel, die Verenigde Staten van Europa? In mijn jeugd was dat geen vraag maar een vanzelfsprekende onontkoombaarheid. Robots zouden in de toekomst al het werk overnemen. De Europese federatie, die kwam er. Maar met het wegvallen van de kerk en de dorpspastoor was niet ineens de liberale verlichting bereikt. Als ik zeg dat de West-Europese burger niet langer onmondig is, en ook niet te beroerd zich uit te spreken over zoiets enorms als het Europese project, betekent dat nog niet dat al die mensen er ook enthousiast over zijn. Integendeel, dat mooie Europese werk kon zo rustig worden aangevat, juist dankzij de desinteresse en onmondigheid die vijftig jaar geleden nog heerste. Het probleem is veel meer de half-mondigheid, die in West-Europa de nieuwe standaard is geworden. De mensen doen hun mond open, half geïnformeerd en flink geïrriteerd, en uit die mond rolt: NEE.

Nee tegen Europa. Nee tegen de islam. Nee tegen de multiculturele samenleving.

Dat is voor het grootste deel kortzichtig, maar wel democratisch, en de kerk of de pastoor kun je het ook al niet verwijten. Hooguit zou je eens kunnen kijken naar het Rijnlands model met zijn verzorgingsstaten, waarin elke natiestaat zijn eigen sociaal-economisch vangnet heeft gecreëerd. De Griekse werkloze zou liever de Nederlandse uitkering ontvangen, maar de Nederlander ziet dat liever niet. Zoiets is geen peulenschil, en hoe sympathiek mij Verhofstadts verhaal ook is, daar stapt hij wel heel lichtvoetig overheen.

Het verbaast me sowieso dat de Belg Verhofstadt, die als geen ander weet hoeveel ressentiment er kan ontstaan tussen twee ongelijksoortige economieën (de Waalse en de Vlaamse) dat ineens een sinecure vindt als het gaat om Noord- en Zuid-Europa, Finland en Griekenland.

En dan kun je wel refereren aan het ontstaan van de Verenigde Staten van Amerika, maar de dertien koloniën die zich in 1776 onafhankelijk verklaarden, hadden nog geen WAO te vergeven - en wat meer was: nauwelijks een verleden.

De nieuwe krachten stonden samen sterk tegen de oude Britse macht.

Europa is vóór alles zo'n oude macht, met heel veel verleden en oud zeer als ballast. Zodra ik in België kom, ken ik bijna geen enkele BV'er (Bekende Vlaming). In Wallonië wordt het pas echt hopeloos. De Belgische kabinetsformatie is voor mij in het geheel niet te volgen (hoewel ik geloof dat dit ook voor de Belgen zelf geldt).

Amerikanen worden we niet, en toch zal er veel meer moeten worden samengewerkt in Europa, zonder dat fijne gevoel van One nation under God.

En over God gesproken: laten we een laatste, lastig feitje niet vergeten. De samenbindende kracht van Amerika bestaat vooral uit al die verschillende kerktorens, waar de mensen zich geborgen weten.