De held van Groot-Brittannië is op dit moment Tom Watson. Het Labour-parlementslid voor West Bromwich-East is de drijvende kracht achter het afluisterschandaal rond News of the World. Twee jaar lang deed hij in de parlementaire commissie voor media als een bezetene onderzoek naar de praktijken van het Murdoch-imperium . Enkele weken geleden culmineerde dat in het opheffen van News of the World, het ontslag van NotW-uitgever Rebekah Brooks en een diepe mea culpa van de grote baas zelf. En dit is pas het begin, zei Watson gisteren in een interview met The Guardian. 'Er komt nog veel meer aan.'

Wat Watson heeft gedaan, is betrekkelijk eenvoudig. Hij heeft op een ijverige en effectieve manier gebruik gemaakt van de middelen die hem als parlementariër ter beschikking staan, zoals het opvragen en uitpluizen van documenten en het onder ede horen van betrokkenen. Hij kreeg daarbij hulp van de media: The Guardian kwam met een aantal scoops die momentum creëerde voor Murdoch's boetedoening. Maar veel is op het conto te schrijven van Watsons eigen doorzettingsvermogen. Dat onderkennen zijn collega's ook: wanneer de Labour MP het woord voert, heerst er in de doorgaans rumoerige House of Commons een eerbiedwaardige stilte – bij links én rechts.

Diezelfde middelen hebben Nederlandse volksvertegenwoordigers ook. En toch is er op dit moment géén Nederlandse Tom Watson. Hoe komt dat? Het simpele antwoord luidt: omdat we in Nederland geen News of the World hebben, geen Rupert Murdoch, en– voor zover bekend – geen bekende Nederlanders die worden afgeluisterd. Dat is allemaal waar. Maar er zijn genoeg zaken in ons land die er om smeken nader te worden uitgezocht, van woningcorporatiedirecteuren in Maserati's tot de aanhoudende geruchten over pedofilie en machtsmisbruik rond de hoogste ambtenaar op Veiligheid en Justitie. De Tweede Kamer doet op dit moment onderzoek naar drie zaken: de soliditeit van ons financiële stelsel (commissie-De Wit), innovatie op het Nederlandse spoor (commissie-Kuiken) en de recente arbeidsmigratie uit Oost-Europa (commissie-Koopmans).

Een betere verklaring is volgens mij dat er Nederland geen traditie bestaat van pittige parlementaire enquêtes. Ja, we hadden de Bijlmerenquête, en het bouwfraudeonderzoek en de commissie die Srebrenica onderzocht. Die leverden soms indrukwekkende verhoren op, en helemaal nutteloos waren ze zeker niet. Maar over het algemeen bleven de ondervragers netjes en beleefd: establishment-leden onder elkaar die de stemming ook weer niet al te zeer willen bederven. Vergelijk de fluwelen handschoenen waarmee de commissie-De Wit de hoofdrolspelers van de kredietcrisis hier ten lande aanpakte met de vasthoudendheid van Tom Watson toen hij Murdoch sr. en jr. voor zijn neus had. Of, for that matter, de brute ondervragingen van graaibankiers in de Amerikaanse Senaat, enkele jaren geleden.

'Anders wordt het instrument bot,' luidt het standaardantwoord van Kamerleden als je vraagt waarom ze niet vaker hoofdrolspelers van misstanden ter verantwoording roepen. De realiteit is dat in de Nederlandse polder, waar je elkaar vroeger of later altijd weer tegen komt, niemand echt vervelend wil doen tegen elkaar. (Tenzij je Wilders heet.) Kamerleden tippen liever een journalist, dan dat ze zelf vol met hun snuit in de wind gaan staan. Ze stoppen liever tijd in spoeddebatten en Kamervragen over mediahypes, dan dat ze zich in fundamentele kwesties verdiepen.

Misschien moeten we onze hoop vestigen op de Eerste Kamer. De heren en dames 'aan de overkant' zijn misschien wat kleurloos en breedsprakig, maar ze kunnen ook principieel zijn. Toen oud-premier Balkenende naar hun smaak onvoldoende antwoord gaf op hun vragen over Irak, dreigden ze een eigen parlementaire enquête te organiseren. Prompt kwam er een onafhankelijk onderzoek: de commissie-Davids. En dit voorjaar besloot de Senaat tot een onderzoek naar twintig jaar privatiseringen in Nederland. Dat zou wel eens heel interessant kunnen worden.

Misschien zit de Nederlandse Tom Watson in de Senaat?