09-08-2008
Door David van Reybrouck

Jongen toch, vorige week lag je nog aan het strand van Wenduine en zag je het kind van je lekkere vriendin met een schepnetje en een emmertje bezig. Je hebt je over dat meisje ontfermd als was het je eigen bloed. Vanachter je zonnebril zag je de buik van je vriendin bollen – ze bevalt in januari. Jij zal het echter niet meer meemaken. Zondag ben je naar Afghanistan vertrokken. Je zoon zal zijn vader alleen kennen van foto’s.

Nu ben je nog een onbekende soldaat. Straks word je een bekende soldaat. En die bekendheid zal je te danken hebben aan je dood. Dat is dan allicht het enige voordeel van onze overgemediatiseerde wereld: niemand sneuvelt nog anoniem.

Maar misschien heb je wel geen zwangere vriendin, misschien ben je wel homo of woon je nog bij je ouders. Misschien werd je net gedumpt, omdat je zo lang weggaat. We weten nog niets van je, maar dat zal niet lang meer duren.

Je zal sterven omwille van de krijgsinspanningen die ons land denkt te moeten leveren in Afghanistan. Het is een complexe kwestie. Obama had het er onlangs nog over in Berlijn: de oorlog in Afghanistan is veel meer gerechtvaardigd dan die in Irak. Dat is waar. Maar het is een probleem van de wereldgemeenschap, niet enkel van de Amerikanen. In Afghanistan vechten de Verenigde Naties, in Irak enkel de Amerikanen met hun bondgenoten of wat er nog van overschiet. Maar het probleem is: de Verenigde Naties laten die oorlog in Afghanistan uitvoeren door de Verenigde Staten en zijn militaire vrienden, de NAVO. Daardoor wordt een internationale vredesmissie ongewild een strijd van Amerika tegen de taliban, van het Westen tegen de radicale Islam. In plaats van de wereldvrede te bevorderen, beoefent men daar de botsing der beschavingen. Het conflict wordt niet ontstegen maar uitvergroot.

Duivelse Westen
Als de taliban straks jouw F-16 over hun papavervelden zien vliegen, denken ze niet: hé, daar heb je een vredesgezant van de wereldregering!, maar wel: daar komt het duivelse Westen weer op ons af! Kan je hun die verwarring verwijten? Het Belgisch ministerie van Defensie heeft zelf de begripsverwarring enorm in de hand gewerkt door in uitzonderlijke omstandigheden de F-16’s ter beschikking te stellen van de Amerikaanse operatie Enduring Freedom! Explicieter kan je het niet krijgen. België dient hiermee niet de belangen van de wereldgemeenschap, maar uitdrukkelijk die van George Bush.

Ze zullen je naar het leven staan, jongen. Daar is op zich niets mis mee, anders was je geen militair geworden. Kwalijker wordt het wanneer je leven bedreigd raakt omwille van de verkeerde redenen. Onder het mom van internationale vredeshandhaving doe je feitelijk mee aan een Amerikaanse oorlog.

Liever loyaal
In het verleden werd al vaker gepleit om niet-westerse landen te laten deelnemen aan de VN-missie. Joris Voorhoeve, de Nederlandse oud-minister van Defensie, heeft daar erg zinnige dingen over gezegd. ‘Er zijn gigantische islamitische strijdkrachten. Die blijven allemaal thuis. Waarom?

Omdat dit nu een probleem is van de NAVO. Het moet weer worden wat het is: een probleem van de wereldgemeenschap.’ Hij dacht vooral aan gematigd islamitische landen zoals Indonesië, Egypte en Bangladesh. Wat zij missen aan militair vernuft, maken ze ruimschoots goed op het vlak van geloofwaardigheid. De taliban-strijder die straks zijn luchtafweerraket naar jouw toestel richt, zou allicht twee keer nadenken voordat hij de trekker overhaalt om een geloofsbroeder neer te leggen. Maar die optie werd nooit ernstig genomen. En dus sturen we jou en je collega’s. En nu niet langer om de luchthaven van Kabul te bewaken, waar onze jongens de gezelligste kantine van de hoofdstad runnen, maar om te patrouilleren boven het kruitvat genaamd Kandahar.

De hele maand augustus is België voorzitter van de VN Veiligheidsraad. Ons land zetelt in 2007 en 2008 als niet-permanent lid in de Veiligheidsraad en mag nu een maand lang het machtigste orgaan ter wereld voorzitten. Het zou een uitgelezen kans zijn om de zeer problematische samenstelling van de troepenmacht in Afghanistan aan te kaarten. Maar dat zal niet gebeuren. Liever zijn we loyaal aan het transatlantische bondgenootschap dat zijn hoofdkwartier in Brussel heeft, dan twijfels te uiten over de huidige strategie.

De Belgische vliegtuigen heten onbereikbaar te zijn voor de wapens waarover de taliban beschikken. Ik hoop het zeer voor je, want onze luchtmacht heeft momenteel geen al te beste reputatie: twee maanden geleden stortte een legerhelikopter neer in de Ardennen en vorige week raakte in de buurt van Hamoir een andere beschadigd doordat de piloot tegen hoogspanningskabels vloog. Als een elektriciteitssnoer er al in slaagt om onze toestellen neer te halen, let dan toch maar op voor die taliban. Anderzijds, waarom moeten jullie eigenlijk nog naar vijandig gebied nu de toestellen ook boven de Ardennen probleemloos kunnen crashen?

De provincie Kandahar wordt nu al dagelijks door dertig tot vijftig gewelddaden opgeschrikt. En het dodental stijgt navenant. Elk jaar mag de NAVO meer gevulde bodybags huiswaarts sturen. Toen de vredesmissie in 2002 begon vielen er negenenzestig doden aan NAVO-zijde. In 2007 liep dat aantal op tot 232. En dit jaar zal men in de buurt van de driehonderd stranden. Ik hoop oprecht dat de perslui niet zullen moeten uitrukken naar Melsbroek of Kleine Brogel om je terugkeer te filmen. Maar weet dat zulke taferelen zich in elk van onze buurlanden reeds vele malen voltrokken. In Nederland vielen reeds zestien soldaten te betreuren, in Frankrijk twaalf, in Denemarken vijftien, in Duitsland vijfentwintig en in het Verenigd Koninkrijk honderdveertien.

Goed douchen
Maar Pieter De Crem, onze nieuwe minister van Defensie, heeft beslist dat ons land een forsere inspanning moet leveren. Er is alleen geen geld voor zijn actie, zo liet de Inspectie Financiën zeer duidelijk weten. De schuldenberg van onze heirschaar is enorm. Vorige week was het Belgische leger niet eens in staat om de facturen voor het drinkwater in zijn kazernes te betalen. Of zou de minister jou en je maten naar Kandahar sturen om je eens goed te laten douchen?

De minister nam zijn beslissing geheel op eigen houtje, alsof hij wil aantonen dat onze kwakkelende regering wel degelijk over slagkracht beschikt. Daardoor heeft het Belgische volk, verzameld in het parlement, er niet over kunnen debatteren, vanwege het zomerreces. Snel, snel werd het door de ministerraad gemoffeld. Jij en je collega’s mogen langer blijven en verder vliegen dan ooit tevoren: tot in Pakistan, als het moet; tot eind december, als je dan nog leeft. En nu zondag vertrokken jullie al. Het kan niet snel genoeg gaan.

Het is waanzin, jongen, maar ik hoop dat je het niet beseft. Ik hoop dat je van de laatste warme dagen aan het strand hebt genoten. Van de zon en het volk. Dat je de wind nog hoorde ritselen door de bloemen van crêpepapier. En dat je nog een ijsje bent gaan halen voor je vriendin en haar dochtertje.