Alsof u er de laatste week nog niet genoeg over heeft gehoord: 9/11. Vlak nadat de Twin Towers waren neergehaald, riep de Franse filosoof Jean Baudrillard dit 'evenement' uit tot 'de absolute gebeurtenis'. Een en ander was een 'onvermijdelijke reactie' op de 'onverdraaglijke Amerikaanse macht'. Volgens Baudrillard waren de Twin Towers symbolen van de 'arrogantie van de globalisering' en riepen ze 'hun eigen vernietiging over zich af'. De filosoof voegde daar gemeenzaam aan toe: 'Zij deden het, wij verlangden het.'

Er is veel onzin geschreven door Franse intellectuelen over de politieke gang van de wereld - Frits Bolkestein noemt in zijn boek De intellectuele verleiding talrijke voorbeelden - maar de uitspraken van Baudrillard vormen toch weer een nieuw, ongekend dieptepunt, omdat de gebeurtenissen nog zo vers in ons geheugen liggen.

Als filosoof en politicoloog in opleiding las ik Baudrillard, de Twin Towers stonden nog fier overeind, maar het denken van deze Franse meester bewoog zich altijd al op de grens van politieke theorie en het theoretisch terrorisme. Hadden die boeken dan verboden moeten worden? Uiteraard niet, vrijheid van mening en drukpers, maar graag had je gezien dat zijn ideeën wat fermer waren tegengesproken - zo niet door de studenten zelf, dan toch door de docenten.

Nee, ik ben nooit 'in Baudrillard' geweest, zoals die paar studiegenoten die met hem dweepten. Ik geloofde altijd dat de man met helium was gevuld. Maar vergeet niet: de filosoof was in de jaren tachtig op westerse universiteiten een 'distinctiefactor' - je onderscheidde je van andere studenten die hem niet lazen of moeite hadden zijn filosofische ruimtevaart te volgen. Baudrillard was sjiek, 'radical chic' zoals de Amerikanen het zo smeuïg omschrijven.

Het idee van Bolkestein, aan de hand van talloze (vooral Franse) voorbeelden: wacht u voor de intellectuelen, want zodra zij zich met politiek gaan bemoeien, volgt de ene blunder op de volgende enormiteit. Politici moeten geen intellectuelen willen zijn, dat pakt in de praktijk verkeerd uit, omdat de intellectuele gedrevenheid de neiging heeft voorbij te gaan aan de empirie en de ervaring. Zo krijg je 'reality free politics' - en dat is het laatste waar de wereld op zit te wachten.

Alsof u er nog niet genoeg over heeft gehoord: de Nederlandse schrijvers die naar China gingen en zich volgens het thuisfront onvoldoende distantieerden van hun Chinese gastheren en hun politiek. Ik probeer zo neutraal mogelijk samen te vatten. Eén ding kun je die schrijvers niet verwijten: dat ze bezweken voor de 'intellectuele verleiding' die Bolkestein hekelt. Ze presenteerden zich als schrijvers, boekbedenkers, en geen van de Nederlanders voelde zich geroepen een breed, politiek licht te laten schijnen over de gang van zaken in China. Ze hielden zich bij hun leest. Hun engagement reikte tot en met hun eigen werk.

Wie de geschiedenis kent van het intellectuele engagement in de twintigste eeuw, waarin schrijvers en denkers razend enthousiast werden over politieke dictaturen van vooral linkse snit, die snapt de terughoudendheid van de Nederlandse groep. Het is ook een merkwaardig idee dat schrijvers meer verstand zouden hebben van politiek dan de gemiddelde notaris of fysiotherapeut. De lange lijsten van schrijvers, die Franse kranten gewoon waren te publiceren, waarin ze zich voor de Sovjet-Unie, of voor Cuba, of voor mijn part tegen Cuba uitspraken: grotesk. Dat blokvormige denken van intellectuelen die met z'n allen een systeem aanprezen of verwierpen: potsierlijk.

Maar in één opzicht verschillen schrijvers wel degelijk van zakenmensen, toeristen, politici en de doorsnee consumenten, die gedachteloos hun made in China-spullen aanschaffen: schrijvers maken gebruik van het vrije woord, en dat woord is als het hout voor de timmerman. Het is het materiaal waarvan tafels en boeken gemaakt worden.

Het gaat hier niet om grote, politieke ideeën, maar om praktische collegialiteit. Ik schrijf een boek, een Chinese collega doet hetzelfde, maar onder andere, gecensureerde omstandigheden, die de Chinees niet zelf gekozen heeft. Dit onloochenbare verschil valt niet te negeren.

Ik ben wel eens bang dat het grote, vaak nietszeggende engagementsgebaar, dat wij nu terecht met argwaan bezien, ertoe heeft geleid dat elke vorm van kritiek klinkt als de holle echo van Sartre. Dat zou niet terecht zijn. Maar de wereld is zo groot en complex - moet Nederland dan gaan schoolmeesteren?

Wat de Nederlandse politiek doet, is een ander verhaal, maar schrijvers hebben wel degelijk de burgerplicht zich individueel te engageren met andere schrijvers, vanwege het gedeelde vak, en de gedeelde voorwaarde die voor dat vak geldt: het vrije woord.

Bolkestein zegt met zoveel woorden: 'Hou je bij je leest.'

Ik zeg: 'Doe dat dan ook.'