17-12-2008
Door Thijs Niemantsverdriet

Begin 2008 was ‘de staat’ nog een vies woord. Nee, de staat kon maar beter zo weinig mogelijk ambities hebben. Deregulering, privatisering, liberalisering – dat was de Hei­lige Drie-eenheid van de afgelopen twintig jaar. Maar toen kwam de kredietcrisis en de staat maakte een spectaculaire comeback. Toen de ene na de andere systeembank, verzekeringskolos of zakenbank dreigde om te vallen, bleek de overheid met zijn miljoenen belastingbetalers toch best een fijne achtervang.

Twin­tig jaar na de val van het communisme begonnen bestuurders er weer lustig op los te nationaliseren, crediteren en interveniëren. Wie had in januari kunnen voorspellen dat de Ne­der­land­se staat eigenaar zou worden van de tweede bank van het land, twee commissarissen zou hebben bij de grootste bank en verzekeraar en minstens een dozijn andere banken overeind zou houden met noodkredieten? Inmiddels halen we onze schouders erover op.

Ook op het persoonlijke vlak roerde de staat zich stevig. Het kabinet-­Bal­ken­ende had bij zijn aantreden in februari 2007 al aangekondigd dat de burger flink wat bemoeienis tegemoet kon zien.

Maar in 2008 gingen werkelijk alle remmen los. De staat verbood het roken in alle openbare gelegenheden, evenals de verkoop van paddo’s. Mi­nis­ter Rou­voet was de meest enthousiaste voorstander van morele staatsinterventie: hij wilde de pornoklassieker Deep Throat van het televisiescherm houden en stelde voor dat de overheid huwelijken gaat redden middels subsidie voor relatietherapie. In Am­ster­dam wil een PvdA-raadslid dat de overheid straks bepaalt naar welke school uw kind gaat. De staat heeft zich in 2008 weer stevig in onze portemonnee én in onze slaapkamer verschanst.