Vrij Nederland | Republiek der Letteren

Waarin de literatuur als de werkelijkheid zelf op je af komt

Tue, 07 Sep 2010 14:08:00 GMT

Het is een vreemd verlangen naar meer realiteit wanneer we er door worden omgeven en door worden overspoeld. Het is nu alsof we hedendaagse versies van de schilderijen van de Ash Can School om ons heen hebben. We krijgen haar voortdurend op de radio, de televisie en internet aangereikt, als ze ons niet wordt opgedrongen. De literatuur negeert deze realiteit niet, maar onderzoekt haar. Het is door de omweg van de literatuur, en dus de roman, dat de werkelijkheid getoond en tegelijk inzichtelijk gemaakt wordt.

In Memoriam: Corneille

Mon, 06 Sep 2010 12:17:00 GMT

Voor even waren de vrouwen, vogels en katten stil, voor de felgekleurde zon verscheen een donker wolk. Corneille is niet meer.

Waarin less niet altijd more is

Fri, 03 Sep 2010 12:21:00 GMT

De uitspraak ‘Less is more’ van de modernistische architect Ludwig Mies van der Rohe (de architect die de epidemie van wolkenkrabbers met glasgevels heeft veroorzaakt) begint ingeburgerd te raken in een heel andere tak van het leven. Bij Mies van der Rohe betekende het zo min mogelijk franje: hoge vierkante gebouwen van beton, staal en glas en verder geen poespas.

Waarin het de vraag is of de mens wel zo’n politiek dier is (als Aristoteles dacht)

Mon, 30 Aug 2010 09:20:00 GMT

Dat Kundera zo verontwaardigd reageerde omdat iemand als Hrabal een collaborateur werd genoemd wil zeggen dat het in Kundera’s ogen heel goed mogelijk is dat iemand, bijvoorbeeld een schrijver, ‘door en door apolitiek’ is.

Waarin Roger Scruton zich beklaagt over het onverantwoord dromend vermogen van de mens

Fri, 27 Aug 2010 11:58:00 GMT

De Engelse filosoof en commentator Roger Scruton is van mening dat we niet vrij worden geboren. Vrijheid is iets dat we verwerven, ‘en we verwerven het door gehoorzaamheid.’ Deze uitspraak bevat in een notendop al Scrutons conservatieve filosofie.

Waarin het wonder van de uitgeverij McSweeney’s langskomt

Mon, 23 Aug 2010 11:10:00 GMT

Het jaar 1998 mag wel een jubeljaar in het leven van het uitgeven van boeken worden genoemd. In dat jaar richtte de Amerikaanse schrijver Dave Eggers de uitgeverij McSweeney’s op. Iedereen die met zijn hoofd in de wolken van de e-reader zit en niet meer weet hoe aantrekkelijk boeken uitgeven kunnen worden, kan worden aangeraden het boek Art of McSweeney’s aan te schaffen.

Waarin we via de celebrities bij Jonathan Franzen uitkomen

Fri, 20 Aug 2010 10:52:00 GMT

De eeuwige strijd tussen cultuur en commercie, met als speelbal amusement, is rond 1975 beslist in het voordeel van de commercie. Toen werd afscheid genomen van de soort beroemdheid die de sterren van het witte doek in de jaren vijftig kenden.

Waarin de Shakers even minder perfect voor de dag komen

Mon, 16 Aug 2010 09:19:00 GMT

Het gebeurt niet vaak dat iets over de Shakers wordt geschreven dat niet in alle opzichten gunstig is. De nu bijna voormalige Amerikaanse religieuze sekte (er zijn nog zo’n drie hoogbejaarde leden in het Shaker Village van Kentucky) is vooral bekend geworden door de bijzondere leefregels die men erop nahield, en omdat ze subliem eenvoudige meubels en huishoudelijke voorwerpen maakten. Het bekendst daarvan werd de houten ovale voorraaddoos met zwaluwstaarten aan de zijkant.

Waarin Simon Schama op zoek is naar poëtische feiten

Fri, 13 Aug 2010 10:46:00 GMT

De Amerikaanse historicus van de achttiende eeuw Robert Darnton heeft een speciale neus voor het vinden van interessante archieven, vooral archieven waarin iemand in geen eeuwen zijn neus heeft gestoken.

Waarin Tony Judt wordt herdacht

Mon, 09 Aug 2010 09:09:00 GMT

Een van de vele aangename kanten van de zaterdag overleden Engelse/Amerikaanse historicus Tony Judt was dat hij de geschiedenis ongedwongen tot leven wist te brengen. In elk essay of hoofdstuk van een boek duikt wel een saillant historisch voorbeeld op dat het onderwerp waar hij het over heeft in een verrassend licht zet.