De zelffelicitatie - wat is het toch leuk om die jezelf cadeau te doen.

Zelfgenoegzaamheid is geen fraaie eigenschap, maar zonder een beetje eigendunk redden we het niet en worden we omvergelopen door al die andere ego's die wél vol zijn van zichzelf. Twintig jaar geleden was er een Amerikaanse zweefmevrouw, naam vergeten, die een bestseller schreef waarin ze mensen opriep voor de spiegel te gaan staan om zo hun eigenliefde luid en duidelijk uit te spreken. Ik heb dat wel eens geprobeerd, de mevrouw had er een formule bijgeleverd die je dan moest prevelen met veel love erin - maar ik begon na een paar seconden al te grinniken en bekken te trekken.

Het wordt een stuk interessanter als de zelffelicitatie gedeeld wordt door een derde, of laat ik het zo zeggen: als je je spiegelbeeld net voorhoudt hoe geweldig je bent, en er klinkt op de achtergrond aanhoudend hoongelach van de partner of geliefde, is dat niet bevorderlijk.

Vandaar dat ik begreep waarom G., mijn Kaapse vriend, me de laatste maand vaker belde dan gewoonlijk. Hij woont zo ongeveer naast het Greenpoint Stadium in Kaapstad, en een half jaar geleden namen we bij hem thuis de zwartst denkbare scenario's door die stad en land zouden treffen als het WK er zou losbarsten. Hij toonde zich een hoffelijk gastheer, want zijn voorspellingen waren toch weer een stuk grimmiger dan de mijne, en mijn taak bestond eruit die af te zwakken en van zonnige terzijdes te voorzien. Maar toen het toernooi dan echt van start ging, zonder terroristische aanslagen, en zonder rovende en schietende jeugdbendes die de voetbaltoerist alleen de hoeken van zijn eigen hotelkamer zouden laten zien - toen klonk G. per week zelfverzekerder. Pro forma nam hij nog even wat wedstrijden door, en daarna verwachtte hij van mij flink wat verbale voorzetten, zodat hij de bal er zelf in kon schieten.

Wat deed Zuid-Afrika het toch boven verwachting goed, wat een ontiegelijke meevaller dat ook 'die blankes' zich massaal bekeerden tot het voetbal, en hoe onverwacht was het niet dat hij drie jonge Hollandse voetbalfans aantrof, vlak bij zijn moeders huis, in de uitgestrekte kleurlingentownship Mitchell's Plain. Zij schenen ontwapenend op hun gemak en werden in het schemerdonker door niets anders beschermd dan hun onschuld, wat rondlopende politie (een noviteit!) en de goeie zin van de plaatselijke bevolking, die ondanks de eigen mistroostige omstandigheden toch meedeelde in de trots van het WK Zuid-Afrika.

Zonder een aangever lukt het niet, die zelffelicitatie. Via de ogen van de wereld lukte het de Zuid-Afrikanen hun eigen land weer opnieuw te bekijken en niet alleen misdaad, armoede en corruptie te zien.

En ik genoot mee, met G., en met andere mensen die ik er ken, want inmiddels beschouw ik Zuid-Afrika als mijn adoptieland (ik ben daar heel makkelijk in, dat adopteren, eigenlijk sinds mijn geboorte al).

De eerste keer dat ik er kwam, twee jaar na de afschaffing van de apartheid, was ik geshockeerd, want ik trof er niet alleen blanken aan en veel zwarten, maar het meest nog kleurlingen, in en rond Kaapstad. Kleurlingen die als eerste taal het Afrikaans spraken, mensen bij wie ik raciaal kon onderduiken en met wie ik, op twaalf uur vliegen van huis, obscene grapjes kon maken over die en die d'r 'poes'. Dat hadden de Nederlandse anti-apartheidsactivisten me helemaal vergeten te vertellen, dat er nog zo veel ruis en ruimte zat in hun zwart-witverhaal.

Ter memorie: van de vijfenveertig miljoen inwoners in Zuid-Afrika is ongeveer tachtig procent zwart, tien procent blank en de rest gekleurd. Stel u die apartheidstijd zo voor: tien procent van de bevolking heeft alle macht in handen, van het ene moment op het andere moment bepalen alleen nog maar homoseksuelen wat er in Nederland gebeurt. Zij vertellen wat er op school geleerd moet worden, welke normen en waarden geldig zijn, en wie waar mag wonen, in de zuiver homoseksuele gebieden, in de grijze biseksuele of in de totaal hopeloze heteroseksuele kavels van het land.

Het is de wereld op z'n kop, maar in die onmogelijke stand heeft Zuid-Afrika toch zesenveertig jaar verkeerd. Sindsdien heeft iedereen er moeten leren wat het is om een minderheid te zijn, of er tenminste toch rekening mee te houden.

En dat onmogelijke Zuid-Afrika is trouwens het enige land op het zwarte continent waar homoseksuelen wettelijk worden beschermd. Ik denk dat het voor de gemiddelde Zuid-Afrikaanse voetbalspeler eenvoudiger is zijn coming-out te beleven dan voor welke Hollandse voetballer dan ook.

Vraagje aan Nederland: had u nog wat?