VN MediagidsZijn de bezuinigingen van Rutte echt zo slecht?
Ik schaam me zowat dat ik het me herinner, maar ik herinner het me dus heel goed. Bestek '81, de 'ombuigingsoperatie', zoals het ook toen al eufemistisch heette van het kabinet-Van Agt. Het ging niet goed met de economie van het land, de werkloosheid steeg en steeg, er moest iets gebeuren, harde maatregelen et cetera. Ik was zo rond de twintig, zat goed en wel op de universiteit en kende eigenlijk alleen maar mensen die heel erg tegen waren. Tegen die belachelijke Van Agt, tegen alle Wiegels in het land, tegen rechts tout court en natuurlijk ook tegen die bezuinigingen. Dat maakte het voor mij een stuk gemakkelijker om er niet zozeer een mening op na te houden, als wel de gangbare mening niet luidkeels tegen te spreken. Ik bedoel, het had moed gekost om in dat milieu op te staan en te zeggen: 'Het kan zo ook niet verder. Drastische ingrepen zijn nodig' - en die moed had ik niet. Of beter gezegd: die moed zette ik liever in voor andere zaken, die ik leuker en belangrijker vond, zoals veel praten over het belang van seksualiteit in het algemeen en de mijne in het bijzonder.
Wat bleek na een tijdje? Die vreselijke, onmenselijke bezuinigingen van Bestek '81, waar iedereen in mijn omgeving dus zo tegen was, die bleken helemaal niet ver genoeg te gaan. Want er kwam een tweede oliecrisis aan, het regende nog meer onvoorziene tegenvallers, en die tegenvallers haalden de bezuinigingen in. Frans Andriessen was minister van Financiën, hij wilde het allemaal nog rigoureuzer aanpakken, het kabinet wilde dat niet en hij vertrok.
In alle eerlijkheid: zo levendig staat het me nu ook weer niet voor ogen, ik heb dit zojuist nagezocht, en toen ik het las dacht ik: O ja, zo ging dat ook weer.
Het heerlijke aan jong zijn vond ik lange tijd dat niemand van mij kon verwachten dat ik me bezig hield met de reëel bestaande Nederlandse politiek, in het bijzonder met het leerstuk van de economie; dat leek me nu bij uitstek iets dat je wel aan oudere, saaiere mensen kon overlaten.
Ik ben dat nu, ouder en saaier, maar nog steeds kost het moeite me een avond lang op te winden over 12 of 15 of 18 miljard aan bezuinigingen. Ik heb nu alleen geen aanvaardbaar excuus meer om er onderuit te komen.
Wat ik me echt herinner, is de komst van no-nonsense Lubbers. Ook die man lag niet goed bij de goegemeente, want van het CDA, en christelijke politiek was altijd, sowieso absurd. Maar ik kon maar geen hekel krijgen aan de man, en wat meer was: onder zijn leiding werden die alsmaar oplopende overheidskosten eindelijk beteugeld.
Toen ik afstudeerde was Nederland niet langer de plek waar je als drs. regelrecht naar de bijstand kon: er was weer werk, er waren mogelijkheden. Tegen alle vaste punk-afspraken in bleek er zelfs een toekomst te zijn.
- Of krijgt hij achteraf gelijk, net als Lubbers?
Iedereen die ouder wordt, houdt er een herinneringspremier op na. Voor de generatie vóór mij was dat Drees, de ultieme bron van rechtschapenheid. Maar voor mij was en is dat nog steeds Lubbers, de man die omboog en bijpraatte en 'eventjes meedacht' en er uiteindelijk in slaagde de stemming in het land aanzienlijk te verbeteren. Bij hem vergeleken was Van Agt een financieel watje, want Lubbers pakte de zaken werkelijk rücksichtlos aan, en het ergste was: het hielp, het had succes, Nederland deed het ineens veel beter dan andere Europese landen.
Door dit teveel aan herinnering kan ik niet met alle anderen meeroepen dat de bezuinigingen van Rutte absoluut hemeltergend verkeerd zijn. Rutte kent natuurlijk ook de les van Van Agt, die uiteindelijk te soft bleek, en Rutte heeft zich voorgenomen om het op z'n Lubbers aan te pakken. Liever iets te veel dan te weinig gesneden. Instinctief denk ik dat-ie daarin gelijk heeft.
Overigens kennen we van Agt nu als neoPalestijn, waar hij toen vooral beroemd was om zijn voorstel de vertoning van erotische films strikt te beperken tot bioscopen met minder dan vijftig stoelen. Wereldvreemder idee was in die tijd van economische malaise bij niemand opgekomen, omdat het een oplossing was van een probleem dat in het geheel niet speelde.
Kijken we over tien jaar net zo meewarig terug op de bezuinigingen van Rutte op de kunsten? Blijkt dat net zo buitensporig en niet ter zake doende?
Dat kan - met dit verschil dat die erotische films werkelijk niets met de overheidsuitgaven van doen hadden, en de subsidiëring van de kunsten wel.
Het gaat om een vaste hand van snoeien. Er moet ruimte worden vrijgemaakt, met de reële kans dat het hele boompje wordt gemold.
Ik wou dat ik net als vroeger nog gewoon Tegen was, maar dat lukt me niet meer.
