En zijn die Ware Finnen nu nog Waarder dan de Echte Finnen? Of zijn de Echte Finnen altijd echter dan de Ware?

Met haar naam alleen al heeft de partij, die ineens de derde politieke grootheid werd in Finland, de sluizen wijd opengezet. Ons wacht een oeverloos metafysisch debat, regelrecht geïmporteerd uit de negentiende eeuw. Wat is de Ware aard van de Vrouw? Wat is het Wezen van Europa? Je hoeft geen Wittgenstein gelezen te hebben om te begrijpen dat deze discussie vooral tot veel woordspeligheid zal leiden, en dat in de vraag al zoveel warrigheid verborgen zit, dat het antwoord alleen nog minder samenhang belooft. De Ware Finnen - dat is de niet zo geslaagde naam van een jolig studentendispuut waarvan het merendeel der leden nooit zal afstuderen vanwege te veel bier en te weinig boeken. Het is dan toch een teleurstelling dat achter die hoge woorden een wel heel prozaïsch verlangen schuilgaat: geen extra geld voor de 'PIGS' (Portugal, Ierland, Griekenland), geen Europees noodfonds. Daarin onderscheidt de Ware Fin zich kennelijk van de Ware Deen.

Hooghartigheid is mij niet vreemd, en het liefst zou ik al deze onzin met een brede armzwaai van tafel vegen, maar het probleem is dat veel Finnen toch echt op deze partij hebben gestemd. Een zo mogelijk nog groter probleem is dat de naam van de partij wel degelijk de uitdrukking is van een idee: het idee van de natie als een volksaard, veel meer dan een verdrag.

Dat idee beperkt zich niet tot Finland; in heel Europa roeren zich partijen die het opnemen voor het ware Hongarije en het echte Limburg. De vraag naar de gewenste samenleving wordt beantwoord met een theorie van de collectieve ziel, de Volksgeist. We zitten, ik zeg het nog maar eens, aan het begin van de negentiende eeuw. Luister naar Joseph de Maistre, een filosoof en Ware Fransman van zijn tijd: 'Alle ons bekende volkeren waren gelukkiger en machtiger naarmate ze trouwer gehoorzaamden aan de nationale rede, die niets anders is dan de volledige uitroeiing van individuele dogma's en de absolute, algemene heerschappij van nationale dogma's - dat wil zeggen van nuttige vooroordelen.'

Nuttige vooroordelen: in de tijd van De Maistre werden die in stelling gebracht tegen de Franse Revolutie, met zijn vele slachtoffers en doden: nu moeten die vooroordelen ons beschermen tegen de Europese Revolutie, die ons, het moet niet gekker worden, zomaar vijfenzestig jaar vrede heeft opgeleverd.

Wie gelooft in Ware Finnen, gelooft ook dat er Onware Finnen bestaan - mensen die bijvoorbeeld maar eens per maand naar de sauna gaan of misschien wel helemaal nooit. Het is nog een heel gedoe om de ware mensen van hun halffabrikaten te scheiden. Huidskleur kan helpen, maar is in het Finse geval lastig, met de minimale aanwezigheid van gekleurde medemensen. Het moet dus over gedrag gaan, de geest, de on-Finse spirit - alleen zo kom je de zogenaamde Finse bodysnatchers op het spoor.

Ik voorspel u: daar wordt een samenleving niet leuker van.

Ooit, ook al weer in de negentiende eeuw, toen Frankrijk en Duitsland twistten over het erfrecht op Elzas-Lotharingen, werd er van Duitse zijde op gewezen dat de Elzassers Duitstalig waren, dat hun kerken herkend konden worden aan de typisch Duits-gotische torenspitsen, en dat hun keuken zwanger ging van de zware Duitse gerechten. Daarop nam de Franse filosoof Renan het woord. Ja, dat klopte van die Duitstaligheid, zei hij, en waarschijnlijk behoorden de Elzassers inderdaad tot het Duitse ras. 'Maar zij wensen geen deel uit te maken van de Duitse staat, en dat is doorslaggevend.'
Niet de volksaard, maar het contract was voor Renan doorslaggevend. Niet de collectieve ziel, maar de democratische stem.

Ik heb dat altijd een prachtige en pragmatische omzeiling gevonden van de 'wezensvraag' zoals metafysici die zo graag stellen. Niet: 'wie zijn we ten diepste?', maar 'wat willen we bij meerderheid?'.

Maar nu dreigt in Europa de situatie dat een derde van de bevolking - en wie weet straks een meerderheid - het liefste terugwil naar de Volksgeest. Via de stembus komen zij uit bij de ware Finnen. Via de democratie bij de onmeetbare 'collectieve ziel.' We noemen dit tegenwoordig een uitdaging.

Terzijde: weet u waar ik de laatste week van droomde? Dat de mensen wat minder spraken en de dieren wat meer. Dat hele debat over dierenleed versus godsdienstvrijheid, het bedwelmde versus het onbedwelmde slachten zou opgelost zijn als er nu eens wat Ware Joodse Dieren opstonden om te verklaren: 'Wij willen shechita. En dat is doorslaggevend.'