Provo is niet dood. Provo is springlevend. Maar alles wat ze me verteld hadden over het speelse en bevrijdende van de politieke provocatie is in zijn tegendeel veranderd. Nu is de provocatie niet langer het handelsmerk van niet-communistisch, vrijheidslievend links, zoals vijfenveertig jaar geleden, maar van nationalistisch rechts. De PVV, die heeft beloofd 'die lui in Den Haag helemaal gek te maken' is de nooit gedroomde opvolger van de jaren zestig Provobeweging. En ja, ook Wilders is niet zo square om zijn mensen lastig te vallen met een ouderwetse politieke partij.

Natuurlijk is er verschil: de bevrijdende lach is een bitter gegrinnik geworden, de ramen moeten niet langer worden opengegooid, maar juist stevig worden vergrendeld, en het is een geweldig voorbeeld van Newspeak dat onder het mom van de Vrijheid de meest antiliberale maatregelen worden voorgesteld. De Partij voor de Vrijheid lijkt wat naamgeving betreft op de DDR, de Duitse Democratische Republiek, waar de Democratie expliciet werd genoemd om die des te effectiever om zeep te kunnen helpen.

Het was in 1966 nog leuk, is mij verteld, om te hopen op een 'ontploffing van het bestel'. D66 ontleent er z'n geboorterecht aan, en de mensen van toen moeten gedacht hebben dat zo'n fragmentatiebom alleen maar lucht en ruimte zou scheppen. Weg met dat benauwde. Tegenwoordig heet dat: de beuk erin. Maar juist de benauwdheid won het van experiment en nieuwlichterij, de internationale revolte werd een revolutie van het provinciale, en daar bleek een heuse volksbeweging gevoelig voor te zijn.

Meer nog dan de toch al alarmerende voorstellen van de PVV baart de hele sfeer die de club met zich meebrengt mij zorgen. Het openlijk geuite dedain voor ingewikkelde zaken als de rechtsstaat of internationale verdragen. Er wordt niet eens een poging gedaan ideologische tegenstanders weerwoord te geven: het standaard antwoord is het wegwuifgebaar, de schouders die het niets kan schelen. Alle tegenwerpingen van derden worden afgedaan als 'geneuzel' en 'gezeur'. Je zou zweren, als je niet beter wist, dat de PVV een absolute meerderheid in het parlement heeft, en van niets en niemand meer afhankelijk is.

Dat is natuurlijk niet het geval, zonder coalitiepartners heeft de partij geen kans op regeringsdeelname, maar op de een of andere manier is Wilders erin geslaagd zijn afhankelijkheid van het CDA en de VVD om te zetten in een gedoogakkoord: voorlopig wil de PVV-voorman het nog even aanzien met die oude politiek.

Dat primitieve en provocerend volkse boezemt me angst in, omdat ik geloof dat een gekozen stijlfiguur altijd de voorafspiegeling is van een heel concrete politiek, waar woord en gebaar in daden worden omgezet.

Ik denk nu aan Suriname, het land waar een vriend van me is geboren: het land ook waaruit hij in 1987 is gevlucht, omdat hij dienst moest nemen in het Nationale Leger van Bouterse om te vechten in de Binnenlandse Oorlog tegen Brunswijk. Die vriend was een stadsjongen, en allerminst gewend om te overleven in de jungle, en dus zat er niets anders op dan uit te wijken naar buurland Frans Guyana, om vandaar de overtocht naar Europa te maken.

Zo heeft hij overleefd. Maar al die andere Surinaamse jongens, uit Paramaribo en de districten, die toen gesneuveld zijn in de Grote Binnenlandse Coke Oorlog hebben hun leven dus gegeven… tsja… voor de vruchtbare samenwerking in wording tussen de voormalig krijgsheren Bouterse en Brunswijk.
Wie nu door Paramaribo loopt, komt ze nog tegen: verdwaasde mannen, die het oorlogsgeweld niet uit hun kop hebben gekregen. Even verderop toosten B & B op hun nieuwe regering. In Suriname is op democratische wijze het toppunt van cynisme aan de macht gekomen.

Wilders is geen moordenaar - hij wordt zelf naar het leven gestaan. Wilders is geen veroordeelde drugsdealer. Maar Wilders koestert diezelfde ongrondwettelijke sfeer, die in Suriname even voelbaar werd toen de aanklager in het proces tegen Bouterse net even 'ziek' was, op de dag dat de nieuwe president werd beëdigd.

Stijl & sfeer: het zijn omineuze voortekenen, en het stemt ook niet vrolijk dat wat de Nederlandse elite heet (of de Surinaamse), niet bekend staat om haar sterke ruggengraat.

Nergens in Europa won de '68-generatie zo gemakkelijk van de 'regenten' als hier.

De LPF, acht jaar geleden: een walk-over.

De PVV in 2010: ik vrees nog bestendiger succes.

De radiostilte tijdens de onderhandelingen houdt ook in dat het liberalisme van de VVD het zwijgen is opgelegd. Ik geloof niet dat die vrijheidslievende, op het individu gerichte stroming een gedoogakkoord met de PVV overleeft.