Het is verleidelijk, nu Nieuw Rechts zich sterk maakt de vrijheid van een godsdienstige minderheid te beknotten, voor het gemak en vanwege de urgentie de ogen te sluiten voor de problematische relatie die 'links' tot lang heeft onderhouden met het vrijheidsbegrip. Ik bedoel communistisch en socialistisch links, en vanaf de jaren zestig ook een niet onaanzienlijk deel van de sociaal-democratie. Nieuw Linksers als Han Lammers en de zijnen vonden het in 1966 heel progressief om de DDR 'onvoorwaardelijk te erkennen'. Gedogen of iets dergelijks was ze te min. Onvoorwaardelijke erkenning: je hoort Wilders watertanden bij deze totale overgave, die misschien ook de zijne zal worden.

Want toen Lammers in 1967 maar liefst 'een week lang' de gelegenheid kreeg rond te reizen in het ommuurde land, zag hij dat 'vanuit het oosten de Muur er helemaal niet zo bedreigend uitzag'. Nee, beslist niet, met een retourticket Amsterdam op zak. Wel zocht de Nieuw Linkse onderzoeker in Oost-Berlijn vergeefs naar Le Monde en The New York Times, en moest zijn reisgenoot Martin van Amerongen - altijd veel meer democraat dan socialist - hem er fijntjes op wijzen dat een en ander het gevolg was van die veelgenoemde censuur, waar de Nieuw Linkser niet in wilde geloven.

Dat alles is voorbij, lang voorbij, zowel de DDR als Han Lammers, maar het blijft verbluffend hoe de PvdA - vanaf haar oprichting een vrijheidslievende, anticommunistische partij - in de jaren zestig en zeventig door een paar nieuwlichters bijna bezweek voor de 'onvoorwaardelijke' totalitaire flirt. Want het moest allemaal 'linkser' - wat kennelijk niet 'vrijer' betekende - en ook vonden de Nieuw Linksers dat het tijd werd voor 'een herbezinning op het wetenschappelijk marxisme'. Je kan daar heel kort en onwetenschappelijk over zijn: Karl Marx liet er in zijn tijd geen misverstand over bestaan. Mensenrechten, dat was een ander woord voor 'bourgeoisrechten', die uiteindelijk alleen bedoeld waren om de heersende klasse te bevoordelen. 'Het idee van mensenrechten is nonsens over nonsens. Het is nonsens op stelten.'

Leuk, lekker apodictisch geformuleerd. Zou het nu ook nog doen als soundbite.

Nonsens op stelten: deftige nonsens dus, nonsens die zich groot probeert te maken, in aanzien wil stijgen. We zien hier niet zozeer een wetenschappelijk als wel een populistisch trekje bij de oude Marx. Tegenwoordig herkennen we 'nonsens op stelten' meteen als 'linkse hobby'.

En zeg niet dat dit flodderige bon mot van Marx geen invloed heeft en heeft gehad, tot op de dag van vandaag. Heel erg lang zijn ze er op Cuba van overtuigd geweest dat er een directe relatie bestond tussen het opsluiten van homoseksuelen en het stijgende alfabetiseringspeil van de communistische natie. Als je opkwam voor die homoseksuelen, werd je voorgehouden dat het toch veel belangrijker was dat nu meer mensen konden lezen en schrijven. Hoe die opgesloten nichten ervoor zorgden dat 'aap, noot, mies' ineens van een leien dakje ging - dat vergaten ze erbij te vertellen. Dat vergeten ze nog steeds bij al die politieke gevangenen, die ook weer onmisbaar zijn voor een goede, nationale gezondheidszorg - ik noem eens wat.

Socialistisch links heeft de neiging vrijheid als een luxe te zien, de bonbon voor bij de thee, iets voor middelbare dames op hoge hakken die jour geven. Hoge hakken, ik zeg het er ten overvloede bij, staan gelijk aan stelten. Vrijheid is het petitfourtje voor mensen die het toch al niet nodig hebben, want anders zouden ze wel gewoon brood eten. En onbewust leeft het idee voort, dat als je nu maar de vrijheid afpakt bij de rijke stinkerds, de allerarmsten daar reuze mee opschieten.

Deze non sequitur redenatie is voor socialistisch links misschien geen geloofsbelijdenis meer, maar nog steeds een niet te stoppen reflex. Graanoogst mislukt, wat te doen? Ontneem een bepaalde groep mensen de vrijheid. Natuurlijk spreekt Marx hier een woordje mee: de Marx die van geen individualisme wilde weten (en dus ook niet van individuele rechten), maar die uitsluitend dacht in klassen en groepen. Wat goed is voor die ene, waarachtige klasse (het proletariaat) moet eerst worden afgenomen van die andere, verderfelijke klasse. Vrijheid is een cake die heel snel op is, en je moet zorgen dat je vooraan staat als het uitdelen begint. Veel wetenschappelijker dan dit stamverband-denken wordt het marxistische vrijheidsconcept niet.

Nog even een citaat van onverdacht antikoloniaal links, van Derde Wereld-links, van Frantz Fanon: 'Waar is, wat de inlanders beschermt en de vreemdelingen schaadt […] en het goede is heel eenvoudig hetgeen hun kwaad doet.'

De inlanders beschermen en de vreemdelingen schaden en kwaad doen…

Ik ben ook zo tegen Nieuw Rechts omdat er zoveel Oud Links in zit.