Wat had ik dan gehoopt? Stiekem toch dat het wereldvreemde Syriza, de ultralinkse partij in Griekenland, nipt een overwinning zou behalen, de kranten bol zouden staan en er, in plaats van ‘een zekere opluchting’ sprake was van een ‘onmiskenbare paniek’ in de Europese gelederen. Het is niet gebeurd, en Griekenland lijkt voor wel twee hele weken gered.

Waarom die zucht naar ramp en catastrofe? Hier moet ik mijzelf onder de loep nemen. Naast krantenlezer en burger ben ik stukjesschrijver, en elke journalist kent een niet eens zo’n verborgen verlangen naar de shock-
ervaring. Het is heel erg wat daar in Griekenland of Spanje of de Oekraïne gebeurt, maar het levert ook reuring op, behoefte aan liveverslagen, duiding en veel werk. Nieuws wordt bij voorkeur gemaakt door het onverwachte en onvoorziene, en ook de verslaggever die onpartijdigheid hoog in zijn vaandel heeft staan, draagt de stem van Cassandra in zijn borst. Het had veel Erger gekund.

Die hang naar drama is begrijpelijk, maar ook gevaarlijk. In zijn rudimentaire vorm doet-ie nog het meest denken aan de Verelendungstheorie van Marx, waarbij het eerst rampzalig slecht moet gaan zodat de zaken uiteindelijk ten goede kunnen keren. Deze opinion chic heeft er toch diep ingehakt, en dan vooral dat deel van het Erger. De goede afloop is niet zo aan het journaille besteed.

Ik denk dat de ‘overwinning’ van de Nieuwe Democraten, de Griekse conservatieven die nu zeggen in de euro te willen blijven, niet zo over
tuigend is. Het hoofdelijke verschil tussen ultralinks en de conservatieven bestaat uit zo’n 170.000 stemmers. Deze zeer kleine minderheid mag er dan voor hebben gezorgd dat ‘Europa en de euro gered zijn’ zoals Samaras van de Nieuwe Democraten parmantig verklaarde, maar een paar maanden verder, met nog zwaardere bezuinigingen en noodmaatregelen – en die minderheid is alweer verdampt.

‘Nog één zo’n overwinning en ik ben verloren,’ zei de koning van Epirus, en wij danken aan hem de Pyrrusoverwinning. Want ondertussen kunnen de radikalinkski’s zich opmaken frank en vrij overal tegen te zijn, want binden zullen ze zich niet, en het lukte Wilders zelfs mét een gedoogakkoord.
Het meest ben ik bevreesd voor de minimale democratische meerderheid, zowel in Griekenland als pas nog in Ierland, die dat onoverzichtelijk grote Europese project moet dragen. Enthousiasme is werkelijk nergens te bekennen, hooguit een realistische gelatenheid. Met een minimum aan geestdrift wordt het project Europa net niet afgeschoten. Nee, we hoeven helemaal niet terug te verlangen naar vroegere tijden, toen de Heldenplatz vol stond met een uitzinnige menigte om de Anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland te vieren. Dat soort hysterie is altijd hoogst verdacht (we hebben het dan ook verplaatst naar onze voetbalvelden). Maar wat is het minimum draagvermogen dat het Europese project nodig heeft?

Een overzichtelijk Hollands voorbeeld: afgelopen weekend kwamen ‘cannabisgebruikers en coffeeshophouders’ in Amsterdam bijeen om te demonstreren tegen de invoering van de ‘wietpas’ en voor volledige legalisering van softdrugs. Qualitate qua zijn die wietrokers geen heetgebakerde types, en hun woordvoerder sprak ze streng toe: ‘De cannabisbeweging is te lang te lui geweest. Cannabis gebruikers zijn van nature niet erg bezig met politiek.’ Je ziet het voor je: zo’n hele organisatie met statuten en al, en die opgewonden woordvoerder die zijn achterban uit die gelukzalige hasjwolk wil trek
ken. Wat gewoon niet chill is, weet je wel. Woordvoerder denkt er nu over in september ‘taxi’s te laten rijden van de coffeeshop naar het stemlokaal’ zodat de tevreden rokers op een ‘cannabisvriendelijke partij’ zullen stemmen. Het mag vooral geen moei
te kosten, uiteraard. Ik vind dit getui
gen van de ultieme decadentie. Wel iets ‘vinden’ maar er niets voor willen doen. Het is een Europees vervolg op het gevecht van zwarte Amerika­nen in de zuidelijke staten om op normale wijze hun stem te kunnen uitbrengen. Het is een affront.

Ik ben wel eens bang dat die cannabisgebruikers op de Europese stemmers lijken. Moeten er busjes ingezet worden met een welvoorziene bar aan boord om de Europese kiezer te bewegen überhaupt een keuze te maken? En hoe legitiem is die uitslag dan nog? Het grote enthousiasme hebben wij inmiddels gereserveerd voor de kunsten, de sport, de televisie en de loterij. Ik kan daar mee leven. Maar iets van een overtuiging zou toch mee moeten spelen wanneer het over de integrale Europese toekomst gaat?

Met frisse tegenzin werd Europa uiteindelijk één, door omstandigheden gedwongen. Want de busjes reden niet, het bier was op.

Is dat voldoende, gaan we het daar mee bolwerken?