Ik sta hier in Hanover, Zuid-Afrika, een wijk die deel uitmaakt van Kaapstad, en David heeft me hiernaartoe gereden. Er komt hier geen trein, de reguliere bus laat het afweten, en de minibusjes, daar moet je mee bekend zijn. Ze moeten jou ook een beetje kennen, dat is wel zo handig. David is kleurling, ik ben dat voor de gelegenheid ook. 'Als je maar niet te veel praat in het openbaar,' zegt David 'want dan gelooft niemand je meer.' Ik ben dus een zwijgende kleurling.

We staan op een stoffig voetbalveld, pal naast een moskee. De avond valt, David wil het niet te laat maken, want in het donker gebeuren hier dingen. Wat voor dingen? Nou ja… rotzooi, baklei. Voorlopig wordt er alleen maar gevoetbald.

Je kunt zien dat de jongens moslim zijn, ze hebben allemaal een mutsje op. Even verderop hangen wat jongens rond van dezelfde leeftijd, met ongeveer dezelfde huidskleur, maar die voetballen niet mee. 'Nee,' zegt David 'want dat zijn de vijanden van de moslims.' Dat hangen van jongens heeft iets universeels: ook in Gouda, ook in Parijs, in Casablanca en Paramaribo doen ze dat zo in bepaalde buurten: niets doen, met het air van een bijna ruikbare gewelddadigheid.

Hanover is een kleurlingentownship, aan de verkeerde kant van de Tafelberg, waar de Kaapse vlaktes zich uitstrekken en waar het oude apartheidsregime alle niet-blanken naartoe heeft gedeporteerd. Ook zonder apartheid blijven ze hier. Hanover wordt ook wel 'hand over' genoemd, vanwege die jongens, die graag alle bagage en waardepapieren van je overnemen - en die fooi is inbegrepen. Hanover wordt ook wel 'hangover' genoemd, vanwege de kleurlingen, die, zoals het cliché wil, altijd dronken zijn. David: 'Blanken drinken ook, maar doen het netjes binnenshuis.' Hoe het ook zij, u begint een idee te krijgen van deze wijk.

Onderweg hiernaartoe zag ik twee hoogblonde jongens, van een jaar of negentien, twintig. Ze vallen op, want de enige blanken. Ik zeg tegen David: 'Stop. Wedden dat het Nederlanders zijn?' Die lange ledematen, maar ook dat vanzelfsprekende en in zekere zin onaantastbare. Ik krijg voor de helft gelijk. De ander blijkt een Duitser. Uitwisselingsproject, ze geven de townshipbewoners surflessen. ?'…?…'?' Ja man, dat vinden die gasten hier te gek.' David vindt ze moedig en dom, ik vind het moedig en onbegrijpelijk, maar ook bewonderenswaardig. En nu, terwijl we naar de voetballende moslimjongens kijken, legt David uit hoe het zit.

Een grote strijd wordt hier uitgevochten tussen de vrije jongens en de moslimjongens. Beetje Wilders tegen de rest van Nederland. Met dit verschil: de vrije jongens zijn gangsters, de moslimjongens zijn ook gangsters; ze doen allemaal in drugs en vrouwen. Het gaat om de territoriumverdeling, maar officieel zegt de ene partij: 'Wij willen hier geen islam' en de andere: 'Wij willen hier geen goddeloze toestanden.'

Hier, in Hanover, wordt dus het grote gevecht om de Verlichting geleverd. Je zou willen dat ze eens begonnen met wat straatlantaarns. Zuid-Afrika is officieel een 'regenboognatie'. Zo heeft Nobelprijswinnaar Tutu het zelf geformuleerd: een nationale gemeenschap, die weer bestaat uit verschillende gemeenschappen. Veel mooier kon Tutu het ook niet maken, het gevaar van een burgeroorlog was verre van fictief. De witte Afrikaners, de blanke Engelssprekenden, de moslims, de Zulu's, de Xhosa's, de kleurlingen; allemaal hadden ze wel een reden om zich gepikt te voelen. De ene moest macht inleveren, de ander kreeg veel te weinig terug: aanleiding genoeg voor een big bang.

De regenboognatie is dus een compromis, en nogmaals, ik zou ook geen beter idee hebben geweten. Maar Nederland heeft het voorrecht geen land van 'gemeenschappen' te hoeven zijn, het heeft een lange geschiedenis als een natie waar de individuele burger erkenning heeft gekregen. Niet groepsgewijs: dus geen moslim-, christen-, of homorechten. Maar: burgerrechten, waarbij die ene Nederlandse burger toevallig moslim kan zijn, of hetero, of Jood, of niets.

Martin Luther King heeft ook nooit om negerrechten gevraagd. Civil Rights, niet meer, niet minder. Ondanks Wilders, die gelooft in de gemeenschap van alle niet-moslims, ondanks sommige gelovigen, die als groep religieuze rechten willen, is dit wat ik koester: dat we in Nederland geen regenboog hoeven te vormen met zijn allen. Dat we lekker ieder een geval apart zijn. En voor de Nederlandse wet is dat speciaal, noch bijzonder.