Moderne ouders onderhandelen met hun kinderen, ook als die nog heel klein zijn. Als er iets fout loopt, gaan die ouders op de hurken zitten en vragen dan zo streng mogelijk aan het kind: 'En wat hebben we afgesproken? Ben je dat vergeten?'

Tot dusver de onovertroffen Nederlandse opvoedingsmethode. Omdat die in huiselijke kring kennelijk voldoet, moet het gidslandidee hebben postgevat dat het in de rest van de wereld ook zo geregeld kan worden.

'Wat hebben we afgesproken?'

'Ja maar, meneer Bos, er is daar een oorlog aan de gang, en ik ben bang dat de taliban…'

'Nee, ik zeg het nog een keer: onze afspraak was dat we weg gingen uit Uruzgan.'

'Maar, maar… veranderde tactiek… president Obama… beslissende fase…'

'Niks mee te maken. Afspraak is afspraak.'

Dit is de kern van wat er gebeurd is - de Afghaanse oorlog heeft zich niet gehouden aan de bepalingen die daarvoor in de Tweede Kamer waren opgesteld. Maar is dat niet de clou van elke oorlog, dat die per definitie onvoorspelbaar is, alleen te winnen valt met voortschrijdend inzicht, en niet met van te voren gemaakte 'afspraken', waar, zal je net zien, de werkelijkheid zich niet aan houdt.

Het moet in 2001 zijn geweest dat Joschka Fischer, toen nog de Duitse minister van Buitenlandse Zaken namens de Grünen, optrad in Buitenhof. Hij maakte zich sterk voor een Duitse inzet in Afghanistan en dat was vloeken in de pacifistische, anti-Amerikaanse kerk waar zijn politieke partij nog het meest op leek en lijkt. Maar Fischer ging tegen de eigen gelederen in, en was niet te beroerd om ook op de Nederlandse televisie een gloedvol betoog af te steken over de noodzaak van militair optreden.

In een kwartier tijd zag ik toen waar het een Nederlandse politicus praktisch altijd aan ontbreekt: overredingskracht. Fischer was niet bang voor een grote visie, en wist die ook nog eens met argumenten te bekleden, zonder een hurkzit aan te nemen. Het was een volwassen betoog waarin de kiezer alle dilemma's kreeg voorgeschoteld, culminerend in Fischers bewogen en ook beredeneerde overtuiging.

Dat is de houding die ik van Wouter Bos had verwacht. Ik weet dat hij bij eerdere verlenging van de Uruzgan-missie zijn eigen partij wel degelijk over de streep heeft getrokken - jammer genoeg zonder het ideologische redenaarstalent van Fischer. Maar nu blijft er dus een PvdA over die als belangrijkste wapenfeit kan melden: wij hebben ervoor gezorgd dat onze militairen zo snel mogelijk naar huis komen, ook al is de oorlog in Afghanistan nog lang niet voorbij, staat Obama nu aan het Amerikaanse roer, en plegen alle NAVO-betrokkenen een extra inspanning.

Wat is er in hemelsnaam gebeurd met 'hun strijd, onze strijd, internationale solidariteit'? Waar is de PvdA van Max van der Stoel gebleven, van Den Uyl desnoods? Ik kan werkelijk niets 'links' of 'moedigs' ontdekken aan de rechte rug van Bos, anders dan een isolationistisch sentiment, Afghanistan is wijd weg, het is mooi geweest, en we hebben zat problemen thuis. In dat opzicht kan de partij zo een alliantie aangaan met de SP en de PVV, waar over vragen van vrede en oorlog net zo huiselijk-nationalistisch wordt gedacht.

Dat is tegenwoordig dus het gedachtegoed van de PvdA: eigen welvaartsstaat eerst, en die internationale rechtsorde, die nog zo belangrijk was bij de behandeling van het rapport-Davids - die doet er nu even niet toe.

Of Wouter Bos zich zo halsstarrig heeft opgesteld vanwege electorale redenen - we zullen het nooit precies weten. Maar wat je in elk geval kunt stellen, is dat Bos zich op de verkeerde redenen beroept. Ik zag al weer de straatinterviews voorbij komen waarin marktkooplui en winkelend publiek hun tevredenheid mochten uitspreken over het aanstaande einde van de Nederlandse missie. Eindelijk geld voor het bejaardenhuis. En veel sneller een rollator.

Dat zijn dus de nieuwe kiezers van Wouter Bos, die nu voor het eerst oprecht kunnen twijfelen tussen hem en Wilders.

Een rechte rug is een mooi ding, maar het gaat er natuurlijk om waar die voor staat. Nu blijft toch de indruk hangen dat de rug van Bos recht moest blijven, omdat Balkenende daar drie jaar geleden een draaiende beweging had gesignaleerd. Psychologisch herenleed, al te menselijk en begrijpelijk, maar daar strandt dus nu een buitenlandse missie op. Politiek kan echt veel te persoonlijk worden.
Ik had mijn kaarten gezet op Wouter Bos toen hij zich als sociaal-liberaal bij de PvdA meldde. Maar dit is het verhaal: Bos heeft de PvdA niet veranderd, de PvdA heeft de man onherstelbaar 'verbeterd' - zozeer zelfs, dat iedereen die serieus nadenkt over internationaal beleid niet meer op hem kan stemmen.