Het draait dus allemaal om de hypotheekaftrek, of de hypotheekrenteaftrek, zoals mensen zeggen die duidelijk willen maken dat ze er echt verstand van hebben. En die hypotheekaftrek is weer in het leven geroepen (al in 1893!) om het eigenhuizenbezit te bevorderen. Daarover zou het eigenlijk moeten gaan.

Omweg: ik heb jaren samengewoond met Peter Schat, de componist, die zich niet zo erg met popmuziek bezighield. Maar op een dag kwam hij enthousiast thuis: 'Ik heb nu toch zo'n leuk liedje gehoord. Tekst, melodie, alles klopt daar.' Dat liedje was van René Froger, en daarin werd de vreugde bezongen van 'een eigen huis, een plek onder de zon'. Het is letterlijk een huis-, tuin- en keukentekst: de Nederlander, zingt Froger, heeft materieel zowat alles wat zijn hartje begeert (toen nog, naast dat eigen huis, drie videorecorders), en toch wenst zo'n man of vrouw dat hij 'iets vaker simpelweg gelukkig was'. Het is de meest effectieve samenvatting van het Hollandse onbehagen, en Pim Fortuyn moest toen nog aan de horizon verschijnen.

Mark Rutte heeft zich meermalen uitgesproken voor een ownership society, in navolging van Reagan en Thatcher, en ik heb ook altijd de voordelen gezien van het eigenhuizenbezit, omdat de burger er uit eigenbelang verantwoordelijk van wordt - in elk geval voor eigen huis en erf. Eigendom laat je niet verslonzen, eigendom maakt burgers pas echt burgerlijk - en dat bedoel ik nu eens niet denigrerend.

Bovendien: als nieuwe Almeerder kom ik graag bij de mensen thuis, en in veel gevallen gaat het daarbij om een eigen huis. Het is een atypische stad, Almere. Het 'eigenwoningbezit' zoals het lelijk heet, is er veel hoger dan het landelijk gemiddelde, maar dat geldt ook voor het aandeel huurhuizen. Ik geloof dat je de situatie het best als volgt kunt samenvatten: Almere is een stad waar de meeste huurders wachten tot ze kopers kunnen worden. Daarin verschillen de Almeerders nu weer niet van het gros van de Nederlanders. Alleen heel rijke, bohème mensen kiezen voor huren, want die willen op stel en sprong een loft in New York kunnen bewonen. Armere mensen huren noodgedwongen, en kunnen vaak niet wachten het huis waarin ze wonen te kopen, want dan rendeert zo'n grote verbouwing pas echt.

Er is dus niets rechts aan het bevorderen van het eigenhuizenbezit. Het zou ook het stokpaardje van links moeten zijn, want de droom van het eigen huis is praktisch een allemansdroom.
Maar nu doet zich iets merkwaardigs voor: ik heb ook 'een eigen huis', maar dat is in werkelijkheid een appartement. Het grote visioen van het vrijstaande huis, of erger nog, de twee-onder-een-kap, is mij nooit geworden, want ik hou van de stad, en daar liggen de kavels niet voor het oprapen. Ik ben dus 'simpelweg gelukkig' met mijn dakterras, en moet niet denken aan gazons en borders.
Maar de meeste Nederlanders verlangen wel degelijk, naast dat eigen huis, naar een tuin. Een eigen erf, om het territoriumdriftig uit te drukken.

Nieuwe kennissen in Almere ontvangen me bij hen thuis en tronen me meteen mee naar de tuin: dat is het eigenlijke pronkstukje. Ik ben daar nooit zo van onder de indruk, want in Twente opgegroeid, en daar heb je tuinen als weilanden, maar ik snap dat Almeerders hier hun Amsterdamse en Utrechtse familieleden de ogen mee uitsteken. De composthoop. Het schuurtje. De vrijstaande garage.

Wie door willekeurige straten in Almere loopt, ziet bijna altijd meteen het verschil tussen huur en koop, en dat verschil komt het sterkst tot uiting in de tuin. Nergens heb ik zoveel grasmaaiers gezien als hier, het gras wordt gekortwiekt, het is een burgerlijk ritueel, en elke Marokkaan of Turk die zich afvraagt hoe hij het best kan integreren, moet vooral een schoffel ter hand nemen. Geheid dat hij de troetel-Marokkaan van de buurt wordt.

Ook socialistische bestuurders hebben zich dat in het verleden terdege gerealiseerd, met hun aanleg van 'tuinsteden'. Het is niet iedereen gegeven grootgrondbezitter te zijn, maar kleingrondbezitter, dat is te doen.

Maar precies dat stukje 'eigen grond' maakt de mensen ook eenkennig. Het laat bezitters zich verschansen in hun eigen tuin, die vaak gefortificeerd wordt als lag de Nederlandse goudvoorraad in de grond verstopt. De buitenwereld neemt dan al snel vijandelijke trekken aan, want behoort onmiskenbaar niet tot de eigen tuin, en lijkt nog het meest op een griezelig niemandsland.
Ik zou wel eens een onderzoek willen lezen over de relatie tussen publieke achterdocht en eigentuinbezit. Mijn intuïtie geeft me in dat de grasmaaiende mens zijn niet-grasmaaiende medemens maar een gevaarlijke nietsnut vindt. En daar, in de eigen tuin, achter de schutting, wordt de PVV'er geboren.