VN MediagidsDit kabinet heeft gekozen voor schone schijn
Politiek 19.10.2010

Je kijkt naar de bewindslieden in spe, zoals Mark Rutte, Jan Kees de Jager, Uri Rosenthal en Henk Kamp en je staart naar vertrouwde en ook wel vertrouwenwekkende gezichten. Het is heel lastig hier een nachtmerrie in te zien.
Ik kijk naar die gezichten, en vraag me af: heb ik misschien overdreven gereageerd op de komst van dit minderheidskabinet, met gedoogsteun van de PVV? Blijkt nu, na al die boze voorspellingen, dat het toch gewoon business as usual is?
Dat valt nog te bezien. Het vervelende is dat een kabinet gewoonlijk spreekt met één mond. Dat is nu veranderd: het kabinet spreekt minstens met anderhalve mond, en die laatste helft laat zich ook nog eens moeilijk controleren. Met deze gedoogconstructie is de transparantie van de Nederlandse democratie, die toch al niet overliet, nog minder geworden. Waar wij vroeger moesten gissen: 'Is het de invloed van de koningin?' is er nu nog een machtsfactor bijgekomen, die wij niet precies kunnen duiden.
Het is ironisch, maar dit rechtse kabinet heeft met steun van de PVV het seculiere Nederland nu al verrijkt met een islamitische traditie. Ik moet preciezer zijn: de sjiitisch islamitische traditie van de Verborgen Imam, in Nederland afgezwakt tot de Verborgen Minister. Die minister is Wilders, en het is niet duidelijk tot hoever zijn macht reikt. Bekend is dat de PVV-leider gekend werd in de benoeming van nieuwe bewindslieden. Zijn dit zijn favorieten? Of waren dit de mensen tegen wie hij dan nog de minste bezwaren had? We moeten gissen, we moeten gokken.
Ik snap nog steeds niet waarom voor die gedoogconstructie is gekozen, zeker niet nu je ziet dat de sociaal-economische hervormingsagenda van de nieuwe regering precies de lijn volgt van de PVV, namelijk geen structurele hervormingen van het ontslagrecht of de WW. Op dat zwaarwegende punt hebben CDA en VVD dus ingeleverd en is overeenstemming bereikt, waardoor je zou denken dat een gewone regeringscoalitie voor de hand ligt. Waarom is dat toch niet gebeurd?
Er is dat goed Nederlandse woord 'encanailleren', waarmee gezegd wil zijn dat iemand zich inlaat met een persoon van beneden zijn stand. Dat klinkt zowat vooroorlogs, maar mijn intuïtie geeft me in dat het precies deze vrees voor encanaillering is geweest die uiteindelijk tot deze gedoogconstructie heeft geleid.
Dit was de opgave: 'Hoe kunnen we Wilders bij de regering betrekken, zonder dat hij op het bordes komt te staan?' Want de koningin moet gepacificeerd, en anders wel het hele handelsdrijvende buitenland. De oplossing kennen we, inmiddels.
- Rutte zegt zo vaak dat er niets bijzonders aan de hand is, dat het begint op te vallen
Het is de halfhartigheid die me het meest stoort. In een gewoon meerderheidskabinet zijn er uiteraard ook verschillen van mening: daarover wordt net zo lang onderhandeld, gesoebat en misschien gestemd tot er één formule uitrolt. Dat is duidelijk. Deze procedure lijkt me, zeker met de PVV, verre te prefereren boven de schimmigheid die er nu heerst.
Over vooroorlogs gesproken; ik zie de hele tijd het beeld voor me van een geheime vrijer, die goed genoeg is voor het vuile handwerk, maar die je beslist niet mee kunt nemen naar je ouders. Want dan zou je je encanailleren - ook voor de familie in het buitenland, die al helemaal niets begrijpt van de Hollandse etiquette. Als mijn idee klopt, is om de meest kortzichtige reden voor die gedoogconstructie gekozen. Denk ook even aan dat boek van J. de Kadt, met de zeer Nederlandse titel De deftigheid in het gedrang. Op de een of andere manier vind ik dat de perfecte samenvatting van de huidige politieke situatie. Met de gedoogsteun heeft dit kabinet gekozen voor de schone schijn, voor 'keeping up appearences'. De oudere tv-kijker zal in Mark Rutte steeds vaker Hyacinth Bucket (spreek uit 'Bouqée') herkennen, die koste wat kost de liberale stand wil ophouden, ook als daar steeds minder reden toe is.
Vandaar dat Rutte en ook de VDD niet moe worden te verklaren dat er niets bijzonders aan de hand is met dit kabinet. Ze zeggen het zo vaak dat het begint op te vallen. We kennen uit de psychoanalyse het begrip 'overdekking door het tegendeel'. Nee, vader ligt niet dood in de stoel na een hartinfarct, vader heeft de plaid over zich heengetrokken en doet gewoon een middagdutje. Deze 'samenzwering van het normale' begint me op mijn zenuwen te werken, vooral ook omdat duidelijk is, dat grote buren als Duitsland en Groot-Brittannië daar toch werkelijk anders over denken.
Er was een dilemma: wel of niet samenwerken met de PVV, en zoals dat bij echte dilemma's gaat, valt voor allebei de keuzes iets te zeggen.
Maar zég er dan iets over, en moffel het niet onder het tapijt.
Vooralsnog was het Wilders die het meest onverbloemd uit de hoek kwam, toen hij verklaarde: 'Wij leven in historische tijden en […] we hebben een historisch akkoord bereikt.'
