Er zijn een paar kwesties die grote raadsels blijven als je in de binnenstad van Utrecht woont of in Amsterdam-Zuid: waarom zijn D66 en GroenLinks niet de grootste partijen van Nederland? Wie gaan er naar de concerten van Guus Meeuwis? En: wat moet een tuinhek per strekkende meter kosten?

Nu ik bezig ben op te breken in Almere, zijn veel van deze raadsels opgelost.
Even kort mijn geschiedenis: geboren in Haarlem, waar de Sint Bavo midden in de stad staat. Daarna naar school in Oldenzaal met een centrale plek voor de basiliek de Sint-Plechelmus. Amsterdam: Paleis op de Dam. Parijs: vlakbij de Notre-Dame. New York: om de hoek bij het VN gebouw. En in het kloppend hart van Almere Buiten staat ook zo'n heilige der heiligen: het is de grootste Praxis die ik ooit heb gezien.

In een nieuwe stad waar mensen vooral hun huizen bewonen, en minder de publieke ruimte, wordt altijd eindeloos geklust. Vlierinkjes, schuttingen, nieuwe keukens. Je gaat in het weekend niet naar een concert of museum, en nog onwaarschijnlijker is het dat je ter kerke gaat. Het weekend is ter verfraaiing van huis en tuin.

Die Praxis in Almere Buiten heeft kathedraalachtige allures. Het is een tempel van de Doe-het-Zelver. En nu stuiten we op een vreemde paradox: al die mensen, die in mijn ogen zo verdomde handig zijn en zelfredzaam, verwachten tegelijkertijd buitenissig veel van de (plaatselijke) overheid. Thuis installeren ze zonder al te veel gedoe een complete trap. Maar zodra de Doe-het-Zelver een stap buiten de deur doet, wil hij omarmd worden door de verzorgingsstaat, die elk voorkomend probleem moet oplossen.

Verkouden: subiet naar de dokter. Moeizaam ter been: waar blijft die scootmobiel? IJskast kapot: is daar dan geen gemeentelijke subsidie voor? (Ja, als je in de bijstand zit.)

Die verzorgingsarrangementen zijn ooit bedacht om de allerzwaksten te beschermen. Dat mocht wat kosten, wat heet, dat mocht steeds meer kosten, maar het werd ongemakkelijk toen ook nieuwkomers die niet twee generaties lang hadden meebetaald aan die collectieve verzekering er een beroep op gingen doen.

Ziedaar de kwestie: op het moment dat Nederland de volle glorie van haar verzorgingspiek bereikte, waren we de facto een immigratieland geworden.

De SP en de PVV zien dit structurele, Nederlandse probleem het scherpst.

De twee partijen kiezen voor een conservatieve oplossing, waarbij de eerste impliciet zegt 'Nederlandse arbeiders eerst', en de tweede 'Nederlanders eerst, mits niet-moslim'.

In Almere is de PVV bij de laatste, landelijke verkiezingen bijna gehalveerd. Ik mocht dus in een kleine vier maanden tijd constateren dat er grenzen aan de groei zijn, ook voor de PVV. De rest van Nederland moet daar, vrees ik, nog heel lang op wachten, zeker nu die partij aan de zijlijn mag blijven toeteren en foeteren.

Die overheid, daar is iets geks mee. Veel mensen verwachten er alles van en tegelijkertijd bezien ze dit monstre sacré met het grootst mogelijke wantrouwen. Het is me een aantal keer overkomen: ik raak in gesprek met zomaar een Almeerder, en die zegt na verloop van tijd: 'Ben jij van de gemeente, of zo?' Nee, nee, en dan kreeg ik weer te horen: 'Maar je praat zo… raar.'

Nog steeds een vraagteken op mijn voorhoofd, en dan legden ze uit dat 'die lui in Den Haag' ook zo spreken, en anders wel de burgemeester. Ik trok dat op m'n fatsoen, want ik houd niet van dat politieke spreken, je wilt toch een persoonlijke toon in je conversatie leggen. Maar het werd me al snel duidelijk dat de toon niet het probleem was; het waren mijn zinnen. Ik maakte die veel te lang en propte er allemaal woorden in die niet één-twee-drie duidelijk waren.

En zo begreep ik wat die mensen hoorden als ze, ik noem eens wat, naar het NOS Journaal luisterden: Vloeiend Chinees. En wat je niet, of niet helemaal verstaat, daar word je wantrouwig van. Ze bedonderen je, vast en zeker.

De overheid is alleen te vertrouwen als ze stante pede geeft en nooit wat vraagt of terugzegt. Hier ligt een waarlijk gigantische opvoedkundige taak in het verschiet.

Nog een laatste anekdote: een avond in de hypermoderne schouwburg van Almere, ontworpen door de wereldberoemde Japanse architecten Kazuyo Sejima en Ryue Nishisawa. Er zijn denk ik twaalf mensen in Almere die die namen gedachteloos kunnen uitspreken. Binnen was er jazz en eten, de jazz was goed maar wel erg braaf voor die avantgarde-omgeving (David Brubeck), en het eten was lekker, vooral ook omdat je door de muziek heen mocht praten.

Zo gaat het: de elite loopt voorop, en de meeste mensen wachten geduldig op hun asperges met ham en een plaspauze, vooral.