VN MediagidsDe Cubaanse dictatuur monopoliseert zelfs de barmhartigheid en het genereuze gebaar
21.07.2010
Ik zit te dubben over een brief, die ik wel of niet ga schrijven aan iemand die ik nooit heb ontmoet. Ja, hoe urgent kan een kwestie worden.
De aangeschrevene kent mij hooguit van een eerdere brief die ik 'm schreef, september vorig jaar, en die ook daadwerkelijk aankwam. Dat laatste lijkt een triviale mededeling - breaking news, de Nederlandse post bezorgt! - maar is het niet. Die brief van mij moest eerst vertaald worden in het Spaans, om daarna door koeriers naar Cuba te worden gesmokkeld, alwaar mijn schrijven hoogstpersoonlijk werd overhandigd aan verwanten van de geadresseerde.
Want geadresseerde zit in de gevangenis, en heeft nog zo'n vijftien jaar voor de boeg. Of misschien ook niet. Twee weken geleden liet de Cubaanse regering zeven van de vijfenzeventig politieke gevangenen vrij - allemaal dissenten, die in een golf van ostentatieve communistische flinkheid in 2003 werden opgepakt.
Mijn man hoort bij die groep, hij heet José Ubaldo Izquierdo Hernández en wordt gevangen gehouden in Guanajay, een plaatsje zo'n veertig kilometer van Havana. De gebruikelijke zinledige aanklacht: man is landverrader, want een 'bekend liberaal' en bovendien eigenaar van een 'onafhankelijke bibliotheek' - vooral die laatste aanklacht doet je lippen onbewust krullen, omdat je meteen probeert een 'afhankelijke bibliotheek' voor de geest te halen, met alleen maar boeken waarin min of meer hetzelfde wordt beweerd. 'Vegetarisme is heel goed voor u.' 'Communisme is het enige, echt menswaardige systeem.' En dat dan boekenplanken lang, kasten vol.
Het zou fraai zijn als ik kon beweren dat ik op een goede dag de beslissing nam: 'Hoogste tijd dat je eens een politiek gevangene een hart onder de riem gaat steken.' Maar zo ging het weer eens niet. Er was een organisatie, IKV Pax Christi, die met het idee op de proppen kwam. Ik kreeg een 'adoptant' toegewezen - zo gaat het trouwens ook bij echte adopties, zelf kiezen is er nooit bij - en hoefde alleen maar wat hartversterkende woorden te richten aan deze man, die hem dan via een reuzenslalom bereikten.
- Ik schreef dus: 'Blijft u ervan overtuigd dat u niet gek bent'
Het moeilijkst vond ik om niet te gaan loeien, om niet de hoogdravende toon aan te slaan van Vrijheid van Meningsuiting en de Mensenrechten. Daar gaat het natuurlijk wel degelijk om, maar als je een politieke gevangene bent op Cuba, word je al je hele leven om de oren geslagen met politieke slogans. Het leek mij bepaald geen geruststelling, als de partij die zegt voor jou op te komen zich bedient van dezelfde holle frasen.
Ik schreef dus: 'Blijft u ervan overtuigd dat u niet gek bent. De Cubaanse politieke leiders zijn dat' en nog zo wat van die zinnen, die moesten verhullen dat ik niet kon vragen: 'En hoe gaat het met je dochter, je vrouw, jezelf' vanwege mijn totale gebrek aan intieme kennis.
Hernández heeft de brief onder ogen gekregen, en was zelfs dankbaar - wat mij natuurlijk weer ongemakkelijk maakte. Maar goed, al die subtiele gevoelens, dat is leuk voor op de divan van de Amsterdamse psychiater; ik wilde me zetten aan een nieuwe brief, toen het bericht kwam van de vrijlating van zeven Cubaanse dissidenten, met de belofte dat ook de rest binnen vier maanden de cel uit mag.
Wel meteen het land uit met de hele familie, wel complete verbanning, zodat de zieke gezwellen het gezonde communistische lichaam niet verder kunnen aantasten.
Ik mail met mijn contactpersoon: is er al nieuws over Hernández? Nee, nog niets bekend. Wacht nog even met schrijven.
Het ergert me als ik bedenk hoe een dictatuur als de Cubaanse erin slaagt zelfs de barmhartigheid en het genereuze gebaar te monopoliseren. Eerst pak je mensen willekeurig op. En vervolgens, na grote internationale druk en eindeloos diplomatiek verkeer, besluit je even onverwacht: 'Ze komen vrij' (maar wel het land uit).
Democratieën spelen nooit zo voor Sinterklaas, want in de rechtsstaat heerst niet de gunst maar het recht, en worden burgers niet als waren verhandeld (ja, Marx).
Natuurlijk alweer mensen gesproken die er toch, wat je er ook van denkt, een 'royale geste' van Castro in zien. Ze zouden allemaal, stuk voor stuk, door onze eigen AIVD ontvoerd moeten worden, waarna voor onbepaalde tijd opgesloten in een geheime bunker. Misschien dat de koningin het belieft hun na vier jaar gratie te verlenen. Waarom? Nou, daarom. Leren ze de gulheid van nabij kennen.
Een half afgemaakte brief, en het beeld van Hernández, die straks zijn Cubaanse cipiers ook nog moet bedanken voor de celdeur die wel of niet wordt geopend.
Hier buiten, over de Amstel, vaart net een bierboot voorbij. Harde techno, veel gebral. En ik maar proberen daar de Vrijheid van Meningsuiting in te horen.
