N. is een zogenoemde 'Kaapse Maleier', een nazaat dus van de moslimbewoners die vanuit het Verre Oosten naar de nederzetting van Van Riebeeck zijn gekomen of vervoerd. Twee jaar geleden deed hij verwoede pogingen me uit te leggen hoe je geacht wordt je als kleurling te gedragen. Hij wist dat van huis uit, ik had en heb nog steeds geen flauw idee, want ik groeide op in het raciaal onschuldige Twente, waar ik gewoon een kleurtje had, niet meer en niet minder.

Ik verheug me erop hem weer te zien en vrees tegelijkertijd een oeverloze discussie die onze prille vriendschap de genadeklap kan bezorgen. Want toen ik hem mailde dat ik zeer snel weer in town was, kreeg ik per omgaande bericht, waarin hij beschreef hoe inspirerend de laatste seminars waren die hij volgde (derde studie). 'Het gaat over het Israëlisch-Palestijnse conflict, en de manier waarop Israël de Holocaustindustrie gebruikt voor propagandadoeleinden om zijn eigen bestaan zeker te stellen. Een fascinerend en fantastisch onderwerp, echt een eye-opener!'

Vooral dat uitroepteken baart me nu al zorgen. De beste manier om elk willekeurig gesprek in een handomdraai te laten verzanden in een bitter, gekarteld stilzwijgen, is het Israëlisch-Palestijnse conflict eens aan te snijden. Ik sta nooit te trappelen. Maar dat gesprek staat me te wachten, weet ik nu al, en ik meen in dit geval over voorspellende gaven te beschikken.

'Maar N., die Holocaust heeft wel echt plaatsgevonden.'
'Ja, maar bij de getallen kan je vraagtekens zetten, en het is duidelijk dat de Joden er een complete industrie van hebben gemaakt, om de Palestijnen…'
'Maar wat denk je van Iran, wat denk je van al die Arabische leiders die de Holocaust gewoon ontkennen? Wat denk je van de populaire stripboekencultuur in Egypte - da's pas echt een industrie - waarin alle antisemitische clichés dagelijks over de toonbank gaan?'
'Ja maar, jij bent geen moslim, jij bent blind als het om de rol van Israël gaat.'
'N., …zullen we iets te drinken bestellen?'
'Jij bent een filosemiet.'

Waarna dus dat tenenkrommende zwijgen volgt.
Las net een interview met Maxim Biller, de Duits-Joodse schrijver, die nog maar eens de naoorlogse realiteit weergaf: 'De Duitsers zullen de Joden Auschwitz nooit vergeven.' Ik denk eigenlijk dat het voor praktisch de hele wereld geldt.

Je hoort tegenwoordig wel dat de positie van moslims in Nederland precies dezelfde zou zijn als die van de Joden van voor de Tweede Wereldoorlog. Ik geloof daar niets van, om een heleboel redenen, en de belangrijkste is: De gewone Nederlander is nooit bang geweest voor Joden. Antisemitische leiders hadden het wel over een abstract Joods gevaar: de Joodse financiële samenzwering, het Joodse kosmopolitisme, kapitalisme, communisme, afijn, vul maar in (het internationale jodendom was zo'n veelkoppig monster dat het alles tegelijkertijd kon zijn en dus niets). Maar op het gewone, dagelijkse niveau voelde de gewone Nederlander hooguit meer of minder dédain voor het Jodenvolk. Ik heb nooit van bange burgers gelezen die een blokje omliepen omdat ze werden opgewacht door een opgeschoten groepje Jodenjongens. Een hekel hebben aan Joden (wat zeker voorkwam) is iets anders dan er bang voor zijn.

Voor moslims zijn veel Nederlanders wel bang. Daar is de minachting vervangen door vrees, en de vrees is weer gelegen in het feit dat er zoveel moslims zijn, in Europa, maar vooral natuurlijk in het Midden-Oosten en de Golfstaten. Iran, Saoedi-Arabië, Egypte, Indonesië - het zijn staten om rekening mee te houden. Islamofobie, de angst voor de islam, berust wellicht op een vooroordeel, maar dan wel eentje waar reële gronden voor aan te voeren zijn.

Het wrange feit wil dat de wereld pas bang voor Joden is geworden op het moment dat Israël werd gesticht en zich ontwikkelde tot een moderne, tot de tanden bewapende staat. Dat is de ongemakkelijke waarheid. Dat maakt dat het Israëlisch-Palestijnse conflict over 'recht versus recht' gaat, zoals Renate Rubinstein schreef, omdat het overduidelijk is dat de Palestijnen onrecht is aangedaan, maar ook dat Israël na de Shoah een onontkoombare conclusie was voor de Joden.

Binnenkort dus gesprek 134 over deze oude Vraag, die toch altijd weer gevoelens doet ontbranden als was ze nooit gesteld. Ik ga proberen te blussen, maar weet nu al dat ik, eenmaal voor het blok gezet, mijn Nederlandse naoorlogse Bildung niet kan verloochen. N., begrijp dat dan. Uitroepteken!