Kijk, zeg je, dit is de kwestie, je kunt zus doen en zo, en dat heeft dan die en die consequenties. Kies wat je wilt, en de zaak is uit de wereld. Klaar.
Het heerlijke aan andermans zorgen is dat ze inderdaad niet de jouwe zijn; ineens kost het geen moeite abstract te denken en grote lijnen uit te zetten, want met dat geklungel op de millimeter schiet niemand iets op.

Gek genoeg concentreren je eigen problemen zich wel altijd op de vierkante millimeter, en verlies je in die mini-jungle van persoonlijke zorgen meteen het overzicht.

Het fenomeen doet zich niet alleen voor bij andere mensen, maar ook bij andere landen. Weet u nog hoe wij, West-Europeanen, keken naar the Troubles in Noord-Ierland? Meewarig. Die lui sloegen elkaar toch de hersens in omdat de een protestant was en de ander katholiek? Ja, er kwam vast nog meer bij kijken, maar wij verloren ons niet in details, wij zagen het stramien en vonden de problemen daar van een beschamend atavisme. En dan was er natuurlijk nog onze zuiderbuur, België, waar de taalstrijd woedde. Ik kan me niet herinneren dat daar in Nederland anders dan geringschattend over werd gesproken. Waar dat volk zich druk om maakt. Pikant detail was dat de Vlamingen zeiden het Nederlands te verdedigen, terwijl hun Nederlands in onze oren zo verdomd weinig te maken had met ons ABN. Twee volkeren, gescheiden door dezelfde taal, daar bloeit het narcisme van het kleine verschil.

Was net een paar dagen in West-Vlaan­deren, vlak voordat de grote politieke crisis losbarste. Op de terugweg, ter hoogte van Gent, hoorden we op de autoradio dat Leterme zijn ontslag had ingediend en de koning crisisberaad hield met de regionale leiders. Bestond België eigenlijk nog wel, of reden we door een fantoomlandschap? Het land leek trouwens weinig aangedaan door de politieke patstelling. Van alle kanten werden we ingehaald door Belgische nummerborden, en autofanaat als ik ben, moest mij wel opvallen dat daar een uitzonderlijk hoog percentage Jaguar X-types bij zat: het goedkoopste model van Jaguar, maar toch een Jaguar.

De nacht daarvoor had ik een kamer gehuurd bij wat je vroeger een herbergierster had genoemd. Zij had haar zaak deze winter geheel gerenoveerd, en wij zaten in de nieuwe aanbouw, met postmoderne lichtkoepels en strak gestylede tafels van een hemeltergend design, en daar buiten kraaide dan weer gewoon de haan. Ook zij reed trouwens een Jaguar X-type, en ik dacht: ooit was het hier armoe troef, maar de mensen leven er nu goed van. Dit leek mij in tegenstelling met de kruisbeelden die boven elke deur van het hotel hingen: niet groot of prominent, maar wel overal aanwezig. Ook gezien, in een bed and breakfast: een Christus met doornenkroon aan de muur, met van die porno-oogjes die zich openen en sluiten als je er langs loopt. En je kon geen heuvel op of je passeerde een Maria-kapelletje waar werd gevraag om een weesgegroet.

Ik betrapte mijzelf dus op een plat materialistische visie, de vulgair marxistische variant, waarin de enige echte problemen van sociaal-economische aard moeten zijn en culturele kwesties geen naam mogen hebben. Geef ze een Jaguar onder de kont, en die Maria-cultus sterft vanzelf wel uit. Wie maakt zich nog druk over Vlaams of Frans als je je een Memphis-vleugel bouwt aan je dorpscafé?

En ineens kwamen alle discussies weer terug die wij in eigen land hadden gevoerd over het multiculturele. Twintig jaar geleden mochten etnische spanningen alleen maar een sociaal-economische oorzaak hebben, en wie over cultuurverschillen sprak, was een halve fascist. Vanuit die betweterigheid keken we naar Ierland en naar België, waar de mensen kennelijk nog niet zover waren, en zich druk maakten om kerken, kruisbeelden en taal.

Nou, die boemerang kwam terug, want waar hebben wij de laatste vijftien jaar anders over gepraat dan over precies die culturele factoren? Daarmee vergeleken, leek België onder de liberalen van Verhofstadt nog het meest op de Vrijstaat die wij voor onszelf hadden gereserveerd.
België is in crisis, maar de Jaguars blijven loeien, en in de nieuwe aanbouw in Watou wordt er geen biertje minder om gedronken. 21 Juli, de Nationale Feestdag, België viert 177 jaar onafhankelijkheid. Onafhankelijk van wat of wie? Van Nederland? Of toch van de Belgische politiek?