Het kost niet eens zoveel moeite dat ontstellende gevoel van verongelijktheid terug te halen. Laten we zeggen dat je tien bent, twaalf hooguit, en net ruzie hebt gehad met vader, moeder, onderwijzer of vriendje. Jou is groot onrecht aangedaan, en niemand die het zien wil. Er moet een manier zijn om de wereld duidelijk te maken hoezeer die zich vergist heeft. En dan komt de fantasie van de eigen begrafenis aangezeild: de beelden worden scherper, ja, nu zie je het duidelijk: daar naast de groeve slaat vader zich voor z'n kop, en nu pas begrijpt onderwijzer wat hij je heeft aangedaan. Vriendje bijt op zijn knokkels en alle vrouwen huilen…

Zo ongeveer zien wraak en vergelding eruit in het aanstormende puberbrein, en het duurt altijd even voordat het ontnuchterende besef doorbreekt dat je van je eigen begrafenis zo weinig meekrijgt.

Het is voor een buitenstaander heel moeilijk zich met zo'n agressieve wraakfantasie te identificeren. Er zit iets zelfvergrotends en buitensporigs aan, je ruikt van verre de grootheidswaan, en dus ook het oeverloze zelfmedelijden. Regelrechte wanhoop - dat is nog wel te doen. Iemand ziet geen enkele uitweg meer, iemand pleegt zelfmoord. Je kan het een ziekte van de geest noemen, maar zolang de moord zich tot het Zelf beperkt, is er toch de instinctieve neiging te buigen voor de ongenaakbaarheid van het besluit.

Maar zelfs dat is Tristan van der V. niet gegeven. Zoals het ernaar uitziet, ging de man lukraak uit moorden, om nog enige Rambo-glamour te smokkelen in een verder roemloos leven. Ik lees in de krant: 'Ook kon hij zijn laatste baan op een magazijn van C1000 niet behouden.' Dat klinkt behoorlijk hopeloos.

De mensen die hij vermoordde en verwondde, waren dus props die zijn dood enige glans moesten geven, rekwisieten voor zijn grote, laatste scène. Dat doet weinig goed voor het meegevoel.

Natuurlijk valt er altijd, na lang peuteren nog iets belerends uit zo'n moordpartij te slepen. In NRC Handelsblad was dit voor de literatuurwetenschapper Anton Abraham het geëigende moment om te constateren: 'Als een Marokkaan een tasje steelt, weten veel autochtone Nederlanders niet hoe snel ze ideeën moeten uiten over falende minderwaardige culturen. Als een autochtone jongeman zijn mitrailleur op een mensenmassa leegpompt, blijft het stil.' Als ik het goed begrijp, heeft Tristan dus min of meer een statement willen maken tegen de invloed van de PVV, en gaf hij ons een voorbeeld van het rechtvaardige multiculturalisme.

Zelden zal een politieke draai zo ongeloofwaardig hebben geklonken.

Als deze Tristan iets wilde, was het moorden; een monumentje voor zichzelf achterlaten van zelf geschoten slachtoffers. In al zijn naaktheid lijkt daar weinig anders van te maken.

Hoe anders was het geweest als Tristan in de Gazastrook geboren was, uit wandelen was gegaan in Tel Aviv, daar zijn automatische wapen had geleegd en zijn moeder een briefje had nagelaten over moslimbroederschap en de Palestijnse strijd. Op zijn minst waren er veel mensen geweest die 'begrip' voor hem hadden opgebracht. Niet zijn verziekte geest, maar zijn 'wanhoop' had nu ineens op de voorgrond gestaan, en in zijn geboortestreek was het niet 'stil' gebleven, maar was hij acuut tot martelaar uitgeroepen.

Zoals Karel van het Reve schreef: 'De zaak is dat het gebruik van terreur zeer veel begrip doet ontstaan voor de idealen van de terrorist. Zoals je van iemand die hard schreeuwt min of meer vanzelf aanneemt dat hij dan ook wel erge pijn zal hebben, zo neemt men van iemand die veel mensen doodmaakt - vooral wanneer die mensen ongewapend zijn - al gauw aan dat hij dat allemaal niet zou doen als hij daartoe niet gedwongen werd door grote bewogenheid met het lot van zijn medemens.'

Tristan van der V. was een terrorist zonder politiek doel. Hij verbond zijn daden niet aan de Palestijnse, Molukse of Groot-Nederlandse zaak. Hij had zijn handen vol met wapentuig, maar was zijn ideologische bagage vergeten, het pakketje waarmee andere mensen dan weer aan de haal kunnen gaan om zaken te vergoelijken en een 'politieke context' te geven.

Hier stond iemand die veel meer van wapens dan van mensen hield; iemand die, zoals een oud-collega zegt, 'heeft gedaan wat hij altijd al zei dat hij zou doen: mensen neerschieten'. Een ander beweert: 'Hij had het nooit over brommers of meisjes, maar over geweren.'

Het lijkt er misschien op dat Tristan van der V. een gemankeerde terrorist was, die uit lichtzinnigheid vergeten was een boodschap aan zijn daad te verbinden. Maar ik geloof dat Tristan een terrorist pur sang was, ditmaal ontdaan van zijn ideologische lading, zodat we des te beter zicht hebben op de allerbelangrijkste drijfveer van elke terrorist: moordzucht.