Actuele onderwerpen te over op het PvdA-congres dat komend weekend in Breda wordt gehouden. De afdeling Hoorn dacht de blits te maken met een motie over prolongatie van de gratis kinderopvang. Dacht, want hoeveel thema's hebben zich sindsdien alweer aangediend die het voor een afgevaardigde interessant maken om naar de microfoon te snellen?

Gaat de PvdA naast de werkende ouders en de opa's en oma's die tegen betaling bereid zijn op het kleinkind te passen ook de vrouwen met het borstkankergen in de steek laten? Waarom pleit Frans Timmermans voor samenwerking met GroenLinks en D66, terwijl Mariëtte Hamer liever een bakkie koffie met Jan Marijnissen drinkt?

Waarom komt Wouter Bos in een interview in NOVA niet verder dan de opmerking dat die tegenstrijdige meningen hem allemaal even dierbaar zijn? Weet de vicepremier nog welke koers hij moet volgen? vragen de Jonge Socialisten ('Het is vijf voor twaalf voor de PvdA'). Bos moet van de jongeren meer tijd in zijn partijleiderschap steken; desnoods stoot hij maar andere taken af. Bedoelen ze dat staatssecretaris De Jager voortaan de Miljoenennota moet opstellen?

Hopelijk neemt het agendapunt 'actuele politieke moties' niet zó veel tijd in beslag dat het congres verder nergens meer aan toekomt. Wat Lilianne Ploumen en haar partijbestuur betreft, had het congres in het Chassé Theater over iets heel anders moeten gaan: de organisatorische vernieuwing. Een dringende kwestie, want volgens het beleidsplan 'Aan de slag!' is er weinig over van de levendige democratie waar de sociaal-democraten altijd prat op gingen. Het ledenverloop baart zorgen (het beleidsplan: 'Er komen nog veel nieuwe leden bij maar veel oude leden zeggen de partij vaarwel. De nieuwe leden weten we daarnaast te weinig duurzaam aan onze partij te verbinden.').

De plaatselijke afdelingen - ooit de ruggengraat van de PvdA - leiden een zieltogend bestaan. Kamerleden die op bezoek komen, krijgen te horen dat de afdelingen zich verwaarloosd voelen door het hoofdkwartier in Amsterdam en de fractie in Den Haag. Waarom komt er nooit iemand? Ik ben er nu toch, zegt zo'n parlementariër dan. Maar dat is tegen dovemansoren. De Kamerleden reageren op hun beurt verongelijkt: moeten ze in het weekend naar Almelo of Almere om de huid volgescholden te krijgen?

'Aan de slag!' signaleert dat alle vernieuwingen die door partijvoorzitters als Felix Rottenberg zijn doorgevoerd (onafhankelijke kandidaatstellingscommissies, professionele headhunters, meer Kamerleden met beide benen in de maatschappij) weinig tot geen resultaat hebben gehad. De leden klagen nog steeds dat ze zich niet in de beelddragers van de partij in Den Haag herkennen. Bovendien werken de partijcongressen volgens archaïsche principes. Terwijl bij de VVD en D66 iedereen het woord mag nemen, moet je bij de sociaal-democraten nog steeds afgevaardigde van een gewest of afdeling zijn.

Reden waarom op het najaarscongres in de RAI zowel Ehsan Jami als Jan Pronk van de sprekerslijst werden afgevoerd. Ook dat moet anders, vinden Ploumen en de overige leden van de werkgroep 'Aan de slag!'. Moderne mensen eisen individueel spreekrecht en dat moeten ze krijgen. Nóg een verlangen van de werkgroep: de partij moet de achterkamertjes uit en de wijken en buurten in. Net zoals de SP.

Wat dat betreft, is het voor de partij écht vijf voor twaalf. Toen hij als lijsttrekker aantrad, zat Wouter Bos wel eens in een volkskoffiehuis in het Laakkwartier. In verkiezingstijd stond hij op een zeepkistje het asociale beleid van Balkenende III aan te klagen. Nu heeft Bos zijn handen vol aan de begroting, de vliegtuigbelasting en de slurptax. Aan het directe contact met de bevolking komt hij niet toe. Zo is het ook met de meeste van Bos' volgelingen: door de wol geverfd in coalitie-onderhandelingen op het stadhuis, maar verder contactarm. Terwijl de SP bij elke staking met kommetjes tomatensoep komt aanrennen.

De PvdA moet de samenleving in, vindt het bestuur. Maar makkelijk is dat niet. Mooie anekdote: een paar maanden geleden interviewden Thijs Niemantsverdriet en ik Lilianne Ploumen. Ze vond dat de afdelingen weer meer ombudswerk moesten verrichten en dat ze met stalletjes de markt op moesten. In Rotterdam deden ze dat al, meldde ze trots. Elk weekend. Bij het autoriseren van het vraaggesprek kwam ze op die mededeling terug. De Rotterdamse PvdA stond maar één keer per maand op de markt, had ze ontdekt. Geen dag meer.

Vanwege haar introverte houding is de PvdA wel eens een reus op lemen voeten genoemd. Met zestien zetels in de peilingen kun je van een reus nauwelijks meer spreken. Bestaan er ook dwergen op lemen voeten?