H. is een oude strijdmakker van me. In het Amsterdam van de jaren zestig genoot hij een stevige reputatie als studentenactivist en organisator van matpartijen met de politie. Twee decennia later hoorde H. bij de grondleggers van GroenLinks. De voormalige barricadenbestormer werd voorlichter van de fractie in het Europees Parlement. Inmiddels heeft hij de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Ik kwam hem zaterdag tegen op het congres van zijn partij in Utrecht. H. maakte nog steeds een strijdlustige indruk. Zijn woedde richtte zich alleen niet langer op autoritaire hoogleraren of dienders met de lange lat maar op de Tweede Kamerfractie van de PvdA. Hoe durfden Ronald Plasterk en Frans Timmermans GroenLinks-leider Jolande Sap te verwijten dat ze het op een akkoordje met Mark Rutte had gegooid over Kunduz? Waarom paste de PvdA het adagium 'hun strijd, onze strijd, internationale solidariteit' niet toe op de Afghanen? Goed dat Rutte - als hij steun nodig had van de linkse partijen in de Kamer - voortaan eerst zijn oor te luisteren zou leggen bij Jolande Sap en niet bij Job Cohen.

H. is niet de enige GroenLinkser die in gouvernementeel denken de PvdA rechts heeft ingehaald. De storm van kritiek die de pers verwachtte op het Kunduzbesluit van de fractie, bleek een briesje dat snel ging liggen. Tweederde van het congres stemde tegen de motie van afkeuring van de antimilitaristische vleugel. Het bleef bij de milde uitspraak dat de fractie de leden had moeten raadplegen maar voor het overige alle vertrouwen genoot.

Sap oogstte voor haar toespraak ovationeel applaus. Het waren vooral bebaarde oudere mannen die betoogden dat de partij haar pacifistische geboortepapieren verloochende. Jongere afgevaardigden, strak in het pak, prezen de gewetensvolle afweging van de fractie ('Jolande, respect!'). Sap kon dan ook rekenen op instemming toen ze het congres voorhield: 'We zijn GroenLinks en willen onze idealen in de praktijk brengen. We zijn geen tegenpartij.' Een van haar fractiegenoten verwoordde het na afloop nog treffender: 'Vandaag zijn we de Rubicon overgestoken. GroenLinks heeft zich uit de houdgreep van de fundamentalisten bevrijd.'

De huidige partijleiding is niet de eerste die dat denkt. Al twintig jaar zit GroenLinks met zichzelf in de knoop als het om zaken van oorlog en vrede gaat. Toen in 1989 de fusie tussen communisten, christen-radicalen en pacifisten plaatsvond, was de Berlijnse Muur nog niet gevallen. De Golfoorlog, de Balkanoorlog en de War on Terror zouden volgen. Elke keer stond GroenLinks voor de keus: moeten we de vrede voorrang geven boven de handhaving van de mensenrechten? Het leverde grillige besluiten op. Toen Milosevic de Kosovaren onder de voet liep, gingen Paul Rosenmöller en zijn fractie akkoord met de luchtbombardementen op Belgrado. Zodra er burgerslachtoffers vielen, gaf het partijbestuur de fractie opdracht de steun in te trekken. GroenLinks betuigde adhesie aan de inval in Afghanistan. Op de dag dat Kaboel viel, werd de steun opgeschort. De partij veroordeelde de expeditie tegen Saddam Hoessein en de vechtmissie in Uruzgan, maar is nu wel voor het sturen van politietrainers naar Kunduz. Terwijl de SP en de PvdA tegen zijn.

Wordt GroenLinks dit keer écht een vooruitstrevende maar niet fundamentalistisch-linkse partij? Daarvoor zal Sap nog een veldslag of twee moeten leveren. Voorganger Halsema kwam in 2007 hardhandig in aanraking met een werkgroep die zich Kritisch GroenLinks noemde. De initiatiefnemers, veelal afkomstig uit de oude PSP, verweten haar een te liberale koers op sociaal-economisch gebied. Voorstellen als versoepeling van het ontslagrecht en verkorting van de duur van de WW werden streng afgekeurd. De econoom Sap was destijds een van de auteurs van de 'liberale agenda' waartegen de werkgroep zich afzette. Ze zal nu niet tot andere inzichten zijn bekeerd. Alle kans dat het conflict over de sociaal-economische koers van GroenLinks opnieuw oplaait.

Dan is er nog de kwestie van de linkse samenwerking. In september 2010 ondertekende een aantal GroenLinksers, alweer vooral oud-PSP'ers, de oproep Een Ander Nederland. Doel: het gesprek op gang brengen tussen PvdA, GroenLinks en SP. Kort daarop pleitte Halsema voor een alliantie tussen PvdA, GroenLinks en D66. Zonder de 'sociaal-conservatieve' SP erbij. Een streven dat ook door Sap wordt onderschreven. Op het congres in Utrecht werd een motie van de supporters van Een Ander Nederland met grote meerderheid verworpen. Cohen en Roemer waren voor GroenLinks niet belangrijker dan Pechtold. De partijtop won ook deze slag. Maar daarmee is de oorlog over wie GroenLinks als droompartner ziet, nog lang niet voorbij.