Paniek bij het bedrijfsleven toen ze na een lange verkiezingsnacht wakker werden. Deze uitslag was niet helemaal de bedoeling: ondernemerspartij bij uitstek, CDA, bijna van de aardbodem verdwenen, PvdA en VVD ongeveer gelijkspel gespeeld, de flankpartijen PPV en SP veel groter geworden dan verwacht. Wat moest er met zo'n onduidelijke uitslag terecht komen van het daadkrachtige hervormingskabinet waarvoor de werkgevers maanden lang achter de schermen hadden gelobbyd?

Nog voor negenen 's ochtends sprak VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes de luisteraars van het Radio 1 Journaal toe. Hij was ‘verbijsterd.’ De Nederlandse politieke verhoudingen waren totaal gefragmenteerd. Geert Wilders had maar liefst vijftien zetels gewonnen.

Wientjes die eerder dit voorjaar waarschuwde dat regeringsdeelname van de PVV de Nederlandse reputatie in de wereld zou schaden: ‘Uiteraard ben ik daar niet blij mee.’ Hij riep Mark Rutte en Job Cohen op snel samen aan tafel te gaan zitten.

Later op de dag kwamen meer reacties los. Jan Kamminga, boegbeeld van de metaalwerkgevers en oud-voorzitter van de VVD, voelde niets voor de paars-groene coalitie waarvoor Wientjes pleitte. Daar waren minstens vier partijen voor nodig en dat bevorderde de stabiliteit niet. Maar een kabinet van VVD, PVV en junior partner CDA was evenmin wenselijk: ‘Daarvoor bestaat geen meerderheid in de Eerste Kamer.’

Vanuit de bouwwereld gingen juist wel stemmen op voor een centrum-rechtse regering met steun van Wilders. Die zou de hypotheekrenteaftrek ongemoeid laten. Verwarring alom dus. Eigenlijk waren de ondernemers het nog maar over één ding eens: gezien de ernst van de economische crisis moest snel een nieuw kabinet worden gevormd. Zonder dat de partijen met hun politieke spelletjes dat verhinderden. Maar ook daarover maakte niemand zich illusies. De in Nederland meestal zo invloedrijke werkgevers dreigden hun greep op de gebeurtenissen te verliezen. Zoals de Amerikaanse troubadour Randy Newman zong: it’s lonely at the top.