Hamer zag veel gelijkenissen tussen de pioniers van de sociaal-democratische beweging en politici als Wouter Bos, Lilianne Ploumen en zij zelf. In de jaren dertig had de SDAP voor het Plan van de Arbeid geijverd. Het kabinet-Balkenende IV had ook tot een pakket maatregelen besloten om de crisis te bestrijden. Leek dat niet als twee druppels water op elkaar? De PvdA ontfermde zich over de werklozen - net als vroeger. Hamer: 'Niemand die zonder werk komt te zitten, hoeft bang te zijn voor zijn uitkering!' Maar het allerbelangrijkst: de AOW zou worden hervormd in de geest van 'vadertje Drees'.

In de toekomst moest de Nederlander langer doorwerken - dat was aan coalitiepartners CDA en ChristenUnie beloofd. Maar: 'Dat zal nooit gelden voor de mensen die nu tegen hun pensioen aan zitten. Daar zullen altijd lange overgangstermijnen bij zijn. Daar hoeven mensen echt niet bang voor te zijn. En natuurlijk moeten we een systeem bedenken waarbij we rekening houden met mensen met zware beroepen.' De fractievoorzitter was diep onder de indruk van haar bezoek aan de 'lieve mensen' van het zorgcentrum. Ze voelde zich gesterkt door 'de kracht die de bewoners van het Dreeshuis op hoge leeftijd nog steeds uitstralen', schreef ze op haar weblog.

Die kracht zal Mariëtte Hamer nog hard nodig hebben. Want kan de verontruste PvdA-achterban er wel zeker van zijn dat het kabinet 'het werk van Drees, Den Uyl en Kok niet kapot zal maken' - zoals ze de bewoners van het rode bejaardenoord beloofde? Vlak voor haar optreden stuurden minister Donner en staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken hun AOW-brief naar de Tweede Kamer.

Opvallend aan die notitie is nou juist dat over zaken als 'lange overgangstermijnen' en 'rekening houden met mensen met zware beroepen' buitengewoon vaag wordt gedaan. In een toelichting leggen de bewindslieden uit waarom: het kabinet heeft Agnes Jongerius moeten beloven dat de SER nog een advies over de AOW-leeftijd mag uitbrengen. Dat gebeurt pas dit najaar. Om die reden konden nog niet alle details worden ingevuld. Dat neemt niet weg dat Donner en Klijnsma een uiterst mager werkstuk hebben ingeleverd. Het doorwerken tot je zevenenzestigste moet geleidelijk aan worden ingevoerd, stellen ze voor. Maar hoe dat dan moet, wordt in het midden gelaten.

De AOW-leeftijd zou achttien jaar lang in stappen van een tot twee maanden per jaar kunnen worden verhoogd. Als je daar in 2012 mee begint, hoeft pas in 2030 iedereen tot zijn zevenenzestigste door te werken. De mensen 'die nu tegen hun pensioen aan zitten' worden dan gespaard. De Duitsers hebben het zo aangepakt - en behalve Oskar Lafontaine van protestpartij Die Linke hoor je er ten oosten van Kleve niemand over klagen. Helaas maken Donner en Klijnsma geen duidelijke keus voor zo'n Duitse oplossing. Er zijn nog zoveel andere mogelijkheden: 'De stappen zouden groter kunnen zijn, bijvoorbeeld twaalf stappen van twee maanden, of acht van een kwartaal. Bij grotere stappen is het denkbaar om deze niet per jaar, maar per twee of drie jaren te nemen; vier stappen van een half jaar of twee van een jaar, maar dan om de twee of drie jaren. Ook een invoering met verschillende snelheden is denkbaar.'

Wie de AOW-notitie leest, ziet door de bomen het bos niet meer. Ook over het maken van een uitzondering voor mensen met zware beroepen als bouwvakker, stratenmaker en buschauffeur laten de bewindslieden zich in uiterst vage termen uit. Het beste zou zijn als werkgevers ervoor zorgden dat niemand een hernia oploopt of anderszins versleten raakt, staat in de notitie: 'Ze eerder met pensioen sturen omdat zij versleten zijn, is geen bevredigende oplossing.' Een nogal utopische visie. Bovendien zien de bewindslieden geen mogelijkheid te definiëren wat onder een zwaar beroep moet worden verstaan: vallen alleen bouwvakkers daaronder of ook wijkverpleegsters en uitgebluste docenten? 'Een algemeen, objectief criterium is daarbij niet mogelijk.' De sociale partners moeten maar zeggen wat ze onder een zwaar beroep verstaan. Het kabinet doet dat niet.

Heeft Mariëtte Hamer te veel beloofd toen ze de 'lieve mensen' van het Willem Dreeshuis toesprak?
De vakbonden vrezen van wel. 'Een erg Donneriaans werkstuk,' oordeelde FNV-onderhandelaar Wilma Wind over de notitie van Sociale Zaken. Waarmee ze bedoelde: er staan veel woorden in, maar waar slaan ze precies op? Ondertussen hebben de Duitsers laten zien dat verhoging van de AOW-leeftijd zonder veel problemen kan. De volgende keer eerst even met Angela Merkel bellen, Piet Hein?