In memoriam Hans Daudt, de politicoloog die in staking ging tegen actievoerende studenten.

Mijn vader had eigenlijk het liefst gezien dat ik de textielhandel was ingegaan. Daarin had hij ook zijn geld verdiend. Als ik per se toch wilde gaan studeren, dan moest het rechten in Leiden worden. Goed voor je loopbaan, vond hij. Het was 1969 en alle kranten schreven over de generatiekloof. De tieners van toen wilden niet zo materialistisch leven als hun ouders en zich liever wijden aan idealen als de democratisering van de maatschappij en de bestrijding van de honger in de Derde Wereld. Zo dacht ik er ook over. Het compromis werd dat ik politicologie mocht gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Omdat een jeugdvriend van mijn vader daar college gaf: professor Hans Daudt.

Erg lang heb ik niet van de inzichten van mijn leermeester in spe kunnen genieten. In februari 1970 zou hij in de Amsterdamse Oudemanhuispoort hoorcollege aan de eerste- en tweedejaars geven. Militante studenten, niet slecht vertegenwoordigd aan de 'rode faculteit', keken al wekenlang reikhalzend naar die gebeurtenis uit. In Propria Cures had Abram de Swaan politicologen als Daudt verweten dat ze geen aandacht besteedden aan belangrijke zaken als het neokolonialisme en de woningnood. Actiegroepen vergaderden tot diep in de nacht over de vraag hoe het hoorcollege kon worden verstoord. Ze wilden mee kunnen praten over de lesstof. Konden de boeken van Amerikaanse auteurs als Robert A. Dahl niet beter worden vervangen door de werken van Marx, Engels, Lenin en Mao?

Daudt weigerde het spel mee te spelen. In zaal D008 van de Oudemanhuispoort liet hij weten niet te zullen wijken voor wat hij met enig gevoel voor drama omschreef als een sfeer van 'opruien, verdachtmaken en woordterreur'. De colleges aan eerste- en tweedejaars werden opgeschort. De studenten bezetten uit wraak het Instituut voor Wetenschap der Politiek, dat voortaan als 'Karl Marx-instituut' door het leven ging. Na mislukte onderhandelingen over democratisering van de subfaculteit gingen Daudt en zijn medewerkers Uri Rosenthal en Percy Lehning in december 1972 in staking. Ze betaalden de studenten die om 'aksie, aksie' riepen, met gelijke munt.

Toen Hans Daudt in 1995 zeventig werd, publiceerde een aantal vakgenoten een liber amicorum.
De Leidse hoogleraar Hans Daalder behandelde daarin de affaire rond zijn omgekeerde staking.
Achter de 'bewuste provocatie en agitatie van studentenzijde' zat volgens de éminence grise van de Nederlandse politicologie 'een gedisciplineerd optredende actiegroep' met daarin 'later bekende journalisten als Max van Weezel, Max Arian en Anet Bleich'. Het is te veel eer. In werkelijkheid was ik in 1970 nog zo groen dat ik geen enkele rol van betekenis heb gespeeld bij de plannen om het hoorcollege van Daudt te verstoren. Ik was er wel bij toen hij meedeelde dat hij 'geen uitwedstrijd meer wilde spelen'. Ik was actief in de studentenvereniging Machiavelli en in de ASVA, die ijverde voor democratisering van de Universiteit van Amsterdam. Ook heb ik meegedaan aan de bezetting van het Instituut voor Wetenschap der Politiek. Al herinner ik me uit die tijd vooral hoeveel rugpijn het gaf als je wekenlang in een slaapzak op de keiharde vloer doorbracht. Ik weet nog wel dat ik het moeilijk vond om bij mijn ouders thuis uit te leggen dat ik nu actie voerde tegen de man waarvan zij hoopten dat hij me onder zijn hoede zou nemen.

Heb ik me daar toen echt schuldig over gevoeld? Ben je gek. Daarvoor waren de omstandigheden veel te bizar. Omdat Daudt de jongerejaars geen college meer gaf, kregen we van het kabinet-Den Uyl onze studiepunten gratis en voor niets toegekend. Dat gaf lekker veel tijd om pamfletten te schrijven en spandoeken te schilderen. Alleen bijvakken hoefden we te volgen, meestal bij docenten die wel achter de verlangens van de studenten stonden. Met meerderheid van stemmen besloten we het college sociologie van de vroege ochtend naar de late avond te verplaatsen. Van de Oudemanhuispoort naar de woning van de docent. Wij zorgden voor hasj, hij voor rode wijn. Het onderwerp: de rol van de arbeidersklasse in de songteksten van John Lennon. Aan het eind van het semester gaven we onszelf collectief een acht.

Hans Daudt heeft al die tijd geweten dat ik hoorde bij de studenten die in zijn ogen over het paard getilde 'intellectuele halfwasjes' waren. Pas negen jaar geleden heb ik me met hem verzoend. Op de begrafenis van de voormalige Amsterdamse burgemeester Wim Polak, die bevriend was met zowel Hans Daudt als met mijn vader.

Ik heb mijn excuses aangeboden voor de - bescheiden - rol die ik in 1970 speelde bij de poging hem het zwijgen op te leggen. Achteraf voelde ik me een meeloper op de golven van een even idealistische als onverdraagzame tijdgeest.

Vorige week overleed Daudt. Vlak daarvoor heb ik hem nog ontmoet. In de wachtkamer van de dokter. Ik ben blij dat we de laatste jaren weer met elkaar on speaking terms waren.