VN MediagidsVVD haalt PVV rechts in

In de zomer van 2008 interviewden Thijs Broer en ik VVD-leider Mark Rutte. Voor iemand die in de peilingen op vijf zetels verlies stond, maakte hij een strijdlustige indruk. Er moest een eind worden gemaakt aan 'het betuttelende links-christelijke kabinet' en het 'falend leiderschap' van Jan Peter Balkenende. Net als SP en PVV waren de liberalen er voortaan op uit het onbehagen van de burger een stem te geven. Rutte gaf hoog op van de hardwerkende Nederlander die vond dat hij te veel belasting betaalde, droomde van een eigen huis met tuin en ongehinderd in zijn auto wilde rondrijden.
Establishmentpartij VVD moest worden omgebouwd tot een 'centrum van maatschappelijk verzet waarvan ik de leiding persoonlijk op me ga nemen'. Toen we uit zijn fractievoorzitterskamer met uitzicht op de Ridderzaal waren vertrokken, keken Thijs en ik elkaar ongelovig aan. Rutte, die de VVD met moeite uit handen van Rita Verdonk had weten te houden, was wel een erg onverbeterlijke optimist!
Achteraf blijkt dat we de voormalige personeelsmanager van een pindakaasfabriek in Delft toch enigszins hebben onderschat. Zo activistisch als de Rode Jehova's en de schreeuwlelijken rond Wilders zijn de erfgenamen van professor Oud en Hans Wiegel uiteraard nog steeds niet. Maar Rutte hees zich in de bestuurderscabine van een truck om te protesteren tegen de verhoging van de dieselaccijns, betuigde op Schiphol steun aan het burgerinitiatief Nederland Vliegtax Vrij en deelde in oranje windjack flyers uit tegen de beperking van de koopzondag. Sinds kort zijn bij de partijcentrale aan de Haagse Laan Copes van Cattenburch bumperstickers te bestellen met de tekst: 'Kilometerheffing, no way!'. De contouren van een rechtse SP worden langzaam zichtbaar.
De VVD moest zich van haar imago van parelkettinkjespartij bevrijden en ook de Marokkaanse bijstandsmoeder aanspreken
Rutte kan niet tippen aan voorgangers als Ed Nijpels (36 zetels in 1982) en Frits Bolkestein (38 zetels in 1998). Maar het electorale dieptepunt lijkt achter de rug. Bij de vervroegde gemeenteraadsverkiezingen in Venlo slaagde de VVD erin de grootste partij te worden. Dat was lang niet gebeurd. Sleutel tot het succes: de robuuste campagne die lijsttrekker (en VVD-vicevoorzitter) Mark Verheijen voerde. Hij trok de wijken in en sprak duidelijke taal over het gebrek aan veiligheid en het belang van grote bouwprojecten als de Maasboulevard en de tunnel onder het Koninginneplein ('Venlo moet weer naar beton ruiken'). Verheijen mocht van geluk spreken dat de PVV niet aan de verkiezingen in de geboortestad van Wilders deelnam. Maar partijvoorzitter Ivo Opstelten gelooft heilig in zijn volkse aanpak. Als die wordt volgehouden, moeten de liberalen in Almere en Den Haag volgend voorjaar in staat worden geacht de Wilderianen te verslaan.
Ook op landelijk niveau probeert de VVD de PVV rechts in te halen. Integratiewoordvoerder Paul de Krom beticht staatssecretaris Albayrak van het verdonkeremanen van de waarheid over asielzoekers die van het generaal pardon hebben geprofiteerd en nu in de bijstand zitten: 'Ti-ta-tovenaar is er niks bij!' Charlie Aptroot, de Rita Verdonk-fan die in 2007 na rijp beraad besloot loyaal aan Rutte te blijven, wordt naar voren geschoven om het 'kastje van Camiel' onklaar te maken. Hij vecht voor de hardwerkende onderwijzer en bouwvakker die in de spits naar zijn werk moet en daarvoor niet extra wil betalen. Hij waarschuwt tegen de schending van de privacy van de kantooremployé die met zijn secretaresse net te lang op de vrijdagmiddagborrel is gebleven. Zijn oordeel over het 'spionagekastje': 'Zelfs in de Sovjet-Unie bestond er niet zo'n grote controle.' Ondertussen mag Halbe Zijlstra de PVV slopen. Dat is namelijk geen rechtse maar een linkse partij. Het pleidooi van Fleur Agema voor zelfbestuur in de gezondheidszorg, doet hem denken aan 'onvervalste marxistische ideeën' en 'de bejubeling van schurkenstaten als Noord-Korea'. Ook Rutte noemde op het VVD-congres in Papendal de PVV 'extreem-links'.
Toen de voormalige Unilever-manager de politiek inging, wilde hij zelf nog naar links. De VVD moest zich van haar imago van parelkettinkjespartij bevrijden en ook de Marokkaanse bijstandsmoeder aanspreken. Onder hem zouden de liberalen laten zien dat ze net zo milieubewust waren als Femke Halsema. Nu laat hij zijn oren hangen naar de Lijst Paradijs, zoals De Telegraaf tegenwoordig wordt genoemd (Sjuul Paradijs is hoofdredacteur van de krant die dagelijks ageert tegen 'minister Treurlings'). Maar het wérkt. De VVD staat in de peilingen alweer op bijna even veel zetels als bij de verkiezingen van 2006.
